2020 Bilge Tonyukuk Yılı

UNESCO, Türk adıyla kurulan ilk devlet Göktürklerin 3 devlet adamının anısına 2020’yi 6 ülkede ‘Bilge Tonyukuk Yılı’ ilan etti.

0
16

Türk alfabesiyle yazılan en eski yazıt olan Tonyukuk Taşı’nın açık havada olduğunu belirten Dr. Mehmet Tütüncü, “Harflerinde yıpranma var. Açık alandan bir müzeye taşınması gerekiyor” dedi.

UNESCO Türkiye Milli Komisyonu’nun geçtiğimiz yıl verdiği teklifle Bilge Tonyukuk Abidesi’nin dikilişinin 1300’üncü yıldönümü olan 2020, Bilge Tonyukuk Yılı ilan edildi. Nisan 2019 tarihlerinde gerçekleşen UNESCO Yürütme Kurulu 206.

oturumuna katılan Türkiye’nin önerisine Azerbaycan,  Kazakistan, Kırgızistan, Moğolistan ve Özbekistan’da destek verdiği öğrenildi. Anıtın tarihte Türk adıyla kurulan ilk devlet olan Göktürk’lerden kaldığı belirtildi.

Orta Asya bozkırına 720 yılında dikildi

Türk ve Arap Dünyası Araştırma Merkezi Başkanı Dr. Mehmet Tütüncü, anıtın dünyanın ortak tarihi olduğu için kutlama programına alındığını vurguladı. Dr. Tütüncü, “Bilge Tonyukuk, Göktürk dönemi ve sonrasına derin izler bırakan büyük devlet adamıdır. Çin kaynakları bile askeri ve idari görevleri başarıyla yürütmüş, geleceğe dair öngörüleriyle devlet ve toplum hayatında yer edinmiş bu devlet adamını yazmıştır. Bilge Tonyukuk, Türk milleti için tavsiyelerini 2 hattata yazdırarak mezarının başına dikmiştir. Türk adı da ilk kez bu anıtlarda geçer. Bilgelik Türk milletinin en yüksek unvanıdır. Adalet, zeka, hoşgörü, gelecek öngörüsü, liderlik ve sağlam karakter gibi özellikler barındıran bir kavramdır” dedi.

1300 yıl önce dikilen Bilge Tonyukuk Anıtı’nın 2,5 metreyi geçen yükseklikte 2 taştan oluştuğunu belirten Dr. Tütüncü, “Orta Asya bozkırının ortasındaki Moğolistan’ın sert hava koşullarında açık bekliyor. Yıpranmalarından endişe duyuyoruz. Türk adının ilk yazıldığı taşlar erimeye başladı ve çatlaklar oluştu. Bu anıtların kopyalarının bulundukları yere kapalı alana alınmaları ve yerine kopyalarının konulması gerekiyor Yoksa bir kaç yıl sonra Türk adının yazıldığı ilk anıt yok olacak. Çöl iklimi çok serttir. Gece gündüz ısı farkı çok yüksektir ve sürekli fırtınalara açıktır. Son ziyaretimizde yıpranmayı fark etmişti. UNESCO’nun bu girişimi, taşların müzeye konulmasını sağlamalıdır” diye konuştu. Dr. Tütüncü anıtlara Avrupa’daki Türklererin büyük ilgi gösterdiği, uzun yolculuğa rağmen Türk tarihini tanımak isteyenler için önemli bir turizm noktası olduğunu da ekledi.

İlk Türkçe kelime Türk Bodun

Moğolistan’da ki Göktürk eserleri içinde en önemlilerinin Bilge Tonyukuk, Kül Tegin ve Bilge Kağan anıtları olduğunu söyleyen Dr. Tütüncü, sadece Bilge Tonyukuk’un müzede olmadığını söyledi. Dr. Tütüncü, “Kül Tegin 731, Bilge Kağan ise 734 yılında dikilmiş ve Bilge Tonyukuk’tan 370 km daha kuzeydeki Ötügen’deki Göktürk Müzesi’nde sergileniyor. Oysa Bilge Tonyukuk Anıtı bir külliyeden oluşuyor. Orjinal yerinde korunan tek Türk anıtı olduğu için bir kopyası ile aynı etki devam ettirilebilir” diye konuştu. 550 yılında Bumin Kağan’ın kurduğu Göktürk Devleti 630 de yıkıldı ve Çin esareti başladı. Tonyukuk ve Bilge Kaan, Türkleri 680 yılında esaretten kurtararak 2. Göktürk Devleti’ni kurdu. 720 yılında dikilen anıtta Türkçenin ilk örneği Türk Bodun-Türk Milleti kelimesi geçiyor.

CEVAP VER