Anadolu’nun ürkütücü beyaz gerçeği: ÇIĞ

0
11

Van’da meydana gelen ve 41 vatandaşımızın hayatını kaybetmesine neden olan çığ nedeniyle tarım ve Orman bakanlığı bir uyarı kitapçığı yayınladı. Uyarı kitapçığında kış mevsiminin sürdüğü günlerde çığ riski yaşanan yerlerde bulunan vatandaşların dikkatle okuması gereken bilgiler yer alıyor.

Grafik: DENİZ ÖZMEN . Kaynak: Tarım ve Orman bakanlığıÇığ Nedir?

Çığlar dağlık arazilerde yerleşim alanlarını, ulaşım yollarını, enerji nakil hatlarını, turistik tesisleri ve insan hayatını tehdit eden önemli doğal afetlerden biridir . Büyük boyutlarda ki çığlar saatte 200 km hıza ulaşabilir ve vadi boyunca yüzlerce metre akarak, ormanları ve yapıları yok edebilmektedir . Çığlar genellikle yamaç özellikleri bakımından sürekli bitki örtüsü altında kalması veya korunması gereken yüksek rakımlı arazilerde görülmektedir.  Son yıllarda, ülkemizdeki dağlık alanlarda artan turizm tesisleri, HES yapıları, yollar ve enerji nakil hatları gibi faaliyetlerden dolayı çığ olaylarından kaynaklı can ve mal kayıplarında artışlar söz konusu olmuştur.

Risk nasıl artar?

Çığ genelde boylu bitki örtüsü (orman) çok seyrek veya bulunmayan yamaçlarda kar kütlesinin eğim yönünde akmasıdır. Bu akışlar insanlara zarar verebilecek kadar küçük boyutta veya orman alanlarına ve yerleşim yerlerine zarar verebilecek kadar büyük boyutlarda olabilir. Dağlık arazide eğimin %30 dan fazla olduğu yamaçlarda yoğun kar yağışı neticesinde biriken kar örtüsünün çeşitli nedenlerle (Doğal veya yapay) denge durumunu bozarak harekete geçmesine kar çığı denir . Aşağı doğru hareket eden kar kütlesi içerisinde bazen ağaç, taş, kütük parçaları ve toprak bulunabilir . Zemin üzerinde sıkışmış kar kütlesi üzerine yeni kar yağması ve rüzgâr biriktirmesi ile yeni bir tabaka oluşması ve genellikle yoğun kar yağısı sonrası gelen yüksek sıcak hava ile iki tabaka arasında erime sonucu kaygan bir yüzey oluşması Çığ tehlikesini en yüksek seviyeye çıkarmaktadır. Ayrıca, yeni kar yağısının aşırı rüzgâr etkisinde gerçekleşmesi çığ tehlikesini arttırmaktadır. Yeni kar yağısından sonra rüzgâr çıkarsa, bütün kar rüzgâr yönü yamaçlarda birikir ve böylece kar saçaklarını oluşturmaktadır . Bu da çığ olaylarının habercisidir . Ne kadar çok kar yağarsa ve rüzgâr eserse çığ tehlikesi o derecede artmaktadır.

 

Türkiye’nin Çığ Haritası

Türkiye’de çığ olaylarının büyük kısmı Ocak, Şubat ve Mart aylarında ve tamamı Kuzey, Doğu, Güneydoğu Anadolu ve Karadeniz bölgesinin dağlık kesimlerinde meydana geldiği görülmektedir. Karadeniz, Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinde çığ ihtimali yüksek olan kesimler, Karadeniz bölgesinde: Küre ve Soğanlı Dağları, Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinde: Tecer, Yama, Otluk Beli, Munzur, Karagöl, Palandöken, Kargapazarı, Aras Güneyi, Muş Güneyi, Kavuşşahap, Van Doğusu ve Hakkâri Dağlarıdır . Çığ olaylarının en fazla görüldüğü iller sırasıyla; Bitlis, Bingöl, Tunceli, Hakkâri, Şırnak, Bayburt, Siirt, Trabzon, Artvin, Malatya, Van, Ağrı, Erzurum, Giresun, Ordu, Gümüşhane, Sivas, Rize, Bolu, Kastamonu, Sinop.

CEVAP VER