Okyanuslardaki atık plastik işgali

0
18
Filiz Karaosmanoğlu
Sürdürülebilir Mavi

Gezegenimiz mavi kalsın

Yerküremizin kanı ve canı sudur. Mavi gezegenimizin, masmavi okyanusları, geniş alana yayılan, dünyamızın üçte ikisini kaplayan derin denizleri nasıl da güzeldir. Azalan büyüklük sırası ile Pasifik (Büyük), Atlantik(Atlas), Hint, Güney(Antarktika), Arktik (Kuzey Buz) okyanusları yerküremizin can damarıdır. Ancak okyanuslarımız mavi güzelliği tehlike altında. Okyanuslarda dönen akıntılar, girdaplar vardır. Okyanus girdaplarının en büyük beşi,
Kuzey Pasifik, Güney Pasifik, Kuzet Atlantik, Güney Atlantik ve Hint Okyanusu’nda bulunmaktadır. Bu girdaplarda okyanusların atık plastikleri içeren açık deniz çöp adası, çöp yaması, çöp lekesi, yüzen çöplük, plastik çöp girdabı adları ile bilinen beş adet yüzen tehlike bulunuyor.Plastik atıklar okyanuslara nereden geliyor?

Okyanusları her yıl 8 milyon ton plastik kirletiyor

Plastikler envai çeşit ürünle yaşamımızda her yerde yer alırken, konfor, kolaylık, hız, hijyen, kalite sağlarlar. Plastikler kocaman moleküllü polimerlerdir. Polimer moleküllerinin 5 mm’den küçük minicik parçacıkları (mikroplastikler) ise iki şekilde yaşamımızda karşımıza çıkararak, kolayca su ve rüzgarla taşınarak yerküremizi tehdit eder. Mikroplastikler kişisel bakım, kozmetik ve temizlik ürünlerinde bulunarak, kullanım ardından nehir, göl, denize, okyanusa ulaşırlar. Her yıkama ardından sentetik kumaşlı bir üründen mikroplastikler de atık suya karışır. Ayakkabı, oto lastiği, halı, ambalajlar gibi plastik ürünler kullanıldıkça, aşındıkça da mikroplastikler koparak açığa çıkar, doğamıza karışır. Plastikler, kauçuk ve fiber ürünler her yerde iken atık plastik sorunu da her yerdedir. Birleşmiş Milletler tarafından açıklanan plastik kirliliği rakamları:

· Yılda 500 milyar plastik poşet kullanılıyor

· Her dakika 1 milyon plastik şişe satın alınıyor

· Okyanusları her yıl 8 milyon ton plastik kirletiyor

· Her dakika okyanuslara bir çöp kamyonu kadar plastik karşıyor

· Son on yılda, geçen yüz yıl toplamından daha fazla plastik üretildi

· Atık plastikler, tüm atıkların yüzde onunu oluşturduğu şeklindedir.

Her birimiz kullandığımız ve attığımız plastik ile “Plastik Ayak İzi” yaparız. Yaşam tarzımıza, tüketimize bağlı olarak plastik ürünleri ve tek kullanımlık plastikleri kullanır, plastik ayak izimizle güzelim dünyamıza etki ederiz. Plastik ayak izimiz artığında karbon ayak izimiz de artar, iklim değişimine neden oluruz.

Plastikler doğada kolayca bozunamazlar ve yıllarca kalırlar. Örneğin plastik bir şişe denizde 450 yıl bozunmadan kalabilmektedir. Denizlerdeki, okyanuslardaki çöp adaları, denizaltındaki plastikler, su döngüsüne giren mikroplastikler deniz yaşamına zarar vermekte, sağlığımızı tehdit etmektedir. Göller, nehirler, denizler ve okyanuslarda araştırmalar ilerlerken, duyduklarımız ürkütücü. Yakın zamanda Manchester (İngiltere) bölgesindeki nehirlerden her yıl kırk milyardan fazla mikroplastiğin denize döküldüğü bildirildi. Yanı sıra Kuzey Buz Okyanusu’nda yüzen buzulların içinde önceki değerlere göre rekor düzeyde haspedilmiş on yedi farklı tipte mikroplastik saptandı. Buzul iklim değişimi etkisiyle eridiğinde, mikroplastikler denize, yaban yaşamına karışıyor. Denizlerdeki, okyanuslardaki çöp içindeki plastiklerden de mikroplastikler suya geçiyor. Sonunda bu küçücük plastikler deniz ekosisteminde planktonlardan başlayarak besin zincirine giriyor ve balıklarla soframıza ulaşıyor.

Yerküremiz plastik dünya olma yolunda ilerliyor

Okyanuslarda mikroplastikler deniz yaşamını olumsuz etkilerken, plastik atıklar okyanus çöp adalarını oluştuyor. Yerküremiz plastik dünya olma yolunda ilerliyor. Bu adalarda karadan denize ulaşan plastik atıklar yanısıra dikkate değer miktarda da balıkçılıkta kullanılan ağ, ip, v.b plastik malzemeler de bulunmakta. Diğer deyişle balıkçılar kendi doğa fabrikalarını kasten utanç verici bir şekilde kirletmekte.

Plastik atıkların yaklaşık üçte biri Havai ile Kaliforniya arasındaki Büyük Pasifik Çöp Adası’nda bulunuyor. Üç yıllık çalışma sonuçlarına göre, önceki saptamaların on altı misli büyüklüğünde 1,6 milyon kilometre kare alanda yer alan 80 bin ton’luk çöp adası hızla plastik biriktirmeyi sürdürüyor. Araştırmacılar denizdeki çöpün yaklaşık yüzde yirmisinin Japon Tsunamisi kökenli olduğunu belirtiyor. Devamlı mikroplastik üreten bu adalara, plastik kolonilere güzelim denizlerimiz ne kadar direnç gösterip, direnebilir?

8 Haziran 2018 Dünya Okyanus Günü

Dünya Okyanus Günü eylem odak alanı plastik kirliliğinin önlenmesi ve sağlıklı okyanus için çözümlerin teşvik edilmesi olup, dünya genelinde çoçuk, genç ve iş dünyası hedefli yüzlerce etkinlik yapılıyor.Yerküremiz plastik dünya olma yolunda ilerliyor.Devamlı mikroplastik üreten bu çöp adalarına, plastik kolonilere güzelim denizlerimiz ne kadar direnç gösterip, direnebilir? Ama bizler, tüketiciler direnebiliriz. Plastik ayak izimizi azaltmak için seferberliğe başlayalım. Denizlerimizi, okyanuslarımızı koruyalım. Atık plastikleri atmayalım. Atık plastiklerin mükemmel yönetilmesi gereken döngüsel ekonomide geri dönüşümün en önemli hammaddelerinden biri olduğunu unutmayalım. Plastikleri kullandıktan sonra atık yönetimi sürecine girmelerini sağlayarak, katma değer katalım. Bu yıl plastik ayak izimizi azaltmak için seferberlik yılımız olsun.İlk adımımız tek kullanımlık plastik tüketimimizi hızla düşürerek plastik ayak izimizi azaltmak olsun. Çünkü kullandığımız plastiklerin yarısı tek kullanımlık ve atılan ürünlerdir.

Plastik ayak izimizi azaltmak, denizlerimize atık plastikler gitmesin diye,

· Paslanmaz çelik kaşık-çatal-bıçak-pipet kullanalım

· File ve pamuklu alışveriş çantaları kullanalım

· Kendi kupamızda kahvemizi, çayımızı içelim

· Su kabımız, mataramız olsun

· Biyobozunur diş fırçası satın alalım ve tek kullanımlık plastik kirliliğimize dur diyelim.

CEVAP VER