Dünyanın en büyük iç denizi Türk gölü oldu
Eser: Ali Rıza İşipek
3 Milyon Kilometrekarelik Türk Gölü
Kanuni Sultan Süleyman tarafından куртка зимняя тактическая 1533 yılında Kaptan-ı Derya ilan edilen Barbaros Hayreddin Paşa, güçlendirdiği donanmayla deniz stratejilerini Osmanlı dış politikasının vazgeçilmezi yapmıştı. 27 Eylül 1538 tarihinde Yunanistan’ın batısındaki Preveze’de Osmanlı donanmasından 4 kat büyük Haçlı donanmasına baskın yapan Barbaros, dünya deniz tarihine geçen bir zafer kazanmıştı. Kazanılan büyük zafer yaklaşık 3 milyon kilometrekarelik Akdeniz’i Türk gölü yaparken, modern Türk donanmasının da kuruluş günü olarak kutlanıyor.
27 Eylül tarihinin Osmanlı İmparatorluğu’nun Altın Çağı’nı da başlattığını belirten Emekli Deniz Kurmay Albay Ali Rıza İşipek görüşlerini değerlendirdi. İşipek, “Barbaros, Piri Reis, Turgutreis, Kılıçali Paşa, Piyale Paşa gibi denizcilerin bu dönemde Osmanlı donanmasında görev alması ve başarıları bu çağın yadsınamaz gerçeği. 1453 – 1578 arasında İstanbul’un fethi, Kırım ve Foça’nın alınması, Amasra, Sinop, Trabzon gibi Karadeniz kıyılarının fethi, Eflak, Alanya ve Silifke’nin alınması, Moldavya ve Baserabya’nın fethi, Adriyatik’te Ayanmavro, Kefalonya ve Zanta adaları ve Arnavutluk’un alınması, İnebahtı, Modon, Koron ve Navarin kalelerinin zapt edilmesi, Mısır ve Suriye’nin alınması, Cezayir, Tunus ve Trablusgarb’ın Osmanlıya katılması, tüm Ege adalarının, Kıbrıs’ın ve Malta Gozo adasının alınması, Güney İtalya kalelerinin fethi, Yemen ve Aden’in alınması ile Hazar denizi kaptanlığının kurulması 125 yıldaki deniz başarıları. Kısacası donanma sayesinde Osmanlı imparatorluk vasfına kavuşmuş yüzölçümü 5,2 milyon km2’ye ulaşmıştı. Osmanlı Donanması, 568 yıl boyunca 204 Kaptan-ı Derya tarafından yönetilmişti. Ama içlerinden sadece 30’u denizcilikten yetişmiş isimlerdi” dedi.
“Preveze’yi yabancı kaynaklardan öğreniyoruz”
Preveze Deniz Zaferi hakkında o тактичні джинси dönemden yazılı kaynak kalmadığını belirten İşipek, “O devirlerde tarihi yazan şahıslar yani Vakanüvisler sürekli padişahın yanında olunca sadece kara savaşları yazılmış, deniz savaşlarımız ise neredeyse hiç kaleme alınmamıştır. Preveze Deniz Savaşı hakkında yerli kaynaklar çok kısıtlı olduğu için Çeşme Deniz Savaşı’nda olduğu gibi yabancı kaynaklar iyi araştırıldığında en doğruyu bulma imkanını sunar. Savaş sırasında Haçlı Donanması; İspanyol, Ceneviz, Venedik, Papalık ve Portekiz gibi farklı ülkelere ait gemilerden oluşuyordu. Kendi aralarında sorunları olan ve mağlubiyetin sorumluluğunu daima müttefiki oldukları diğer komutanlarda bulan bu ülkelerin tarihçileri de eserlerinde Andrea Dorya’nın hatalarını ve Haçlı Donanması’na ait gerçekleri çok detaylı bir şekilde bizlere aktarmıştır. Haçlı donanmasının gemi, silah ve personel sayıları belgelerle bilinirken Osmanlı donanması için aynısını söylemek oldukça zordur. Haçlı Donanması’nın 27 bin 200 askeri, 10 bin denizcisi, 144 kadırgası, 51 yelkenlisi ve 2 bin 594 topu vardı. Osmanlı donanmasının ise 20 baştarda, 70 kadırga, 32 kalita ile top sayısı bin 734’tü. Haçlı donanması savaşçı sayısında 4 kat üstündü. Fakat Osmanlı 400 şehit verirken, 29 parça tekne ele geçirildi ve 2 bin 775 esir ile zaferi kazandı. Barbaros’un her bakımdan üstün donanmaya galip gelmesi, tamamen onun engin denizcilik bilgisinden kaynaklanmaktadır. Barbaros, Haçlı donanmasının güçlü olduğunu ve açık denizde eşit şartlarla karşılaşıldığında yenileceğini biliyordu. Baskın harekatıyla Preveze’de sadece zafer kazanılmadı hedeflenen stratejik sonuca tümüyle ulaşıldı. Hristiyan aleminin deniz kontrolü uğrunda Türklere direnişi bu zaferle kırılarak Akdeniz’in tamamen Türk hakimiyetine girmesi sağlandı” dedi.
1948’ten beri kutlanan donanma günü
26’ncı Güney Deniz Saha Komutanı Can Erenoğlu ise, “Deniz, tarih boyunca refah, savunma ve güvenlik alanlarında vazgeçilmez önemde ve önceliktedir. Barbaros Hayreddin Paşa, üstün denizcilik liderliğiyle Preveze’de Haçlı donanmasını yenmişti. Denizcilik tarihimizin en büyük zaferi aynı zamanda Türk Deniz Kuvvetleri Günü olarak seçilmiştir. Amiral Afif Büyüktuğrul’un anılarından öğrendiğimize göre Preveze Zaferi, Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk’ün izniyle 400’üncü yıldönümünde 27 Eylül 1938 tarihinden itibaren ‘Barbaros İhtifali’ olarak kutlandı. Şubat emerson gear 1948’de Donanma Komutanı Koramiral Mehmet Ali Ülgen, Türk deniz kuvvetleri günü için TCG Yavuz’da amiralleri, kurmay başkanlarını ve gemi komutanlarının fikirlerini almıştı. İlk Türk donanma ve denizcilik günü 27 Eylül 1948 tarihinde TCG Yavuz, 8 muhrip, 6 denizaltı ve 13 mayın arama tarama gemisi İstanbul Boğazı’nda geçit yapmıştı” dedi.
Sahil Güvenlik Komutanlığı Marmara ve Boğazlar Bölge eski плитоноска мультикам Komutanı Emekli Deniz Kurmay Albay İsmet Hergünşen ise, “Denizlere hâkim olan cihana hâkim olur sözlerinin sahibi, Türklerin denizler fatihi Barbaros Hayreddin Paşa’nın 1538 yılında Haçlı donanmasına karşı kazandığı Preveze deniz zaferi Türk denizciliğinin zirvesidir. Mavi Vatan diye adlandırdığımız deniz yetki alanlarında son zamanlarda meydana gelen gelişmeler neticesinde, başta karar vericiler olmak üzere, toplumun siyasi, sosyal ve kültürel kademelerinde, denizciliği ve deniz gücünü merkeze alan düşünme, planlama ve uygulama bilinçliliğinin artması da oldukça sevindirici bir gelişmedir. Kendilerine özgü güvenlik dinamikleri bulunan ve her geçen gün jeopolitik ve askeri hareketliliğin artmakta olduğu Karadeniz, Ege ve Doğu Akdeniz’deki son gelişmeler, bu bölgelerde sürekli olarak varlık gösterebilmeyi, taşınan diplomatik ve askeri gücün etkisini sürekli olarak idame ettirebilmeyi de zorunlu kılmaktadır” diye konuştu.
Öte yandan Preveze Deniz Zaferi ve штани мілітарі Deniz Kuvvetleri Günü nedeniyle Türk donanması 23 savaş gemisiyle 19 limanı ziyaret edecek. Ayrıca Doğu Akdeniz’de MTA Oruç Reis’i koruyan TCG Kemal Reis’in önderliğinde 12 savaş gemilik bir filonun İstanbul Boğazı’ndan geçeceği belirtildi.
