Ertuğrul fırkateyni, Büyük Okyanus’ta fırtına içinde ilerliyor
Eser sahibi. HASLET SOYÖZ…
Japon İmparatoru Meiji’ye II. Abdülhamit’in hediyelerini götürdükten sonra dönüş yolunda fırtınaya yakalanan Ertuğrul fırkateyni 16 Eylül 1890 gecesi batmıştı. Japonya’nın güneyindeki Kushimoto kasabası açıklarındaki Şeytan Kayalıkları’na çarparak sulara gömülen Osmanlı savaş gemisinde 531 denizci hayatını kaybetmiş, sadece 74 denizci kurtulmuştu. Deniz fenerine yüzen Türk askerleri ise Kushimotolular tarafından dostça ağırlanırken iki ülke arasında tarihi bağ kuran deniz kazası her 16 Eylül’de hatırlanıyor.
Büyük Krizantem Nişanı seyahate zemin oluşturdu
Ertuğrul fırkateyninin, Türk-Japon ilişkilerinin temel taşı olduğunu belirten deniz tarihi araştırmacısı Mümin Kır, görüşlerini Milliyet’e değerlendirdi. Türk topraklarını ziyaret eden ilk Japonun Fukuchi Genichiro olduğunu belirten Kır, 1871 yılındaki bu ziyaretin ardından 1889 yılında Sultan II. Abdülhamid’e Japon İmparatoru Meiji tarafından Japonya’nın en yüksek nişanı ‘Büyük Krizantem Nişanı’ verildiğini belirtti. Kır, “İlk resmi Japon heyeti 1881 yılında Osmanlı topraklarına gelmişti. II. Abdülhamit, Japonya’yla ilişkileri güçlendirmek istiyordu. Bahriye Nazırı Bozcaadalı Hasan Hüsnü Paşa Hint Okyanusu’nu aşarak Japonya’ya gidecek gemileri belirlemekte zorlandı” dedi.
Mümin Kır, “Fırkateyn sınıfındaki Mesudiye, Hamidiye, Aziziye, Osmaniye ve Orhaniye hem çok ağırlardı hem de eski makineleri nedeniyle manevraları kısıtlıydı. Korvet sınıfındaki gemilerde uzun mesafe ve zorlu denizler için uygun değildi. Asar-ı Tevfik ve Ertuğrul arasında seçim yapılmalıydı. Asar-ı Tevfik sağlamdı ama makinesi güçlü değildi. Ertuğrul ise daha yavaş olmasına rağmen uygun rüzgar yakalarsa sürati artırılabilirdi. İsminin Ertuğrul olması da Osmanlı saltanat hanedanlığının temsili için önemli görüldü. Bahriye Nazırı Hasan Hüsnü Paşa Ertuğrul fırkateynini bu işe uygun gördü. Ama 1855 yılında Osmanlı Bahriyesi’ne katılan İngiliz Makine Subayı Çarkçıbaşı Albay Harty bu eski geminin kazanının hiçbir zaman değiştirilmediğini fark ederek büyük seferi gerçekleştiremeyeceğini söylemişti. Tüm uyarılara rağmen Bahriye Nazırı Bozcaadalı Hasan Hüsnü Paşa,Ertuğrul’u seyahat için görevlendirdi” diye konuştu.
“Albay Harty yandan çarklı vapurlara tayin edildi”
Kır, Hasan Hüsnü Paşa’nın uyarıyı yapan İngiliz Albay Harty’yi yandan çarklı Adalar vapuruna başçarkçı olarak görevlendirdiğini damadı Albay Osman Bey’i de Ertuğrul’a komutan atadığını ekledi. Kır, “Görevini tamamladıktan sonra fırtına uyarısına rağmen dönüşe geçen Ertuğrul kayalıklara çarparak battı. Japon yetkilileri, yerel halk, Alman Wolf ve Japon Buci Maru gemilerinin aramasına rağmen 74 kişi sağ kurtarıldı” dedi.
Kır, “Kafile Komutanı Tümamiral Osman Paşa ve Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk milli eğitim bakanlarından Hasan Âli Yücel’in dedesi ve şair Can Yücel’in büyük dedesi gemi komutanı Yarbay Ali Bey de şehit oldu. Ertuğrul ayrıca Japonya’da yabancılar için başlatılan ilk yardım kampanyasına da konu oldu.” diye konuştu. 16 Eylül 1890 günü İngiliz, Fransız ve Alman gemilerinin de aynı bölgelde battığını ekleyen Kır, Japonya’da Ertuğrul için 3 anıt yapıldığı öğrenildi.
