Tükettiğimiz ürünlerin niteliği bozulunca, işlevi, ömrü bitince bir atığı çıkarken, endüstriyel üretimlerde, hizmetler sunulurken katı-sıvı-gaz atıkların çıkışı olur. Çöp en az bir atık veya daha çok sayıda atık içeren, çoğunlukla evimizden, yaşam alanlarımızdan çıkan karışık atıktır. Çöp ile gözde kirlilik, pislik, koku, hızla kurtulmak gereken bir istenmezlik canlanıp, atık ile çöp kavramları birbirine karışırken, atıklar kara ve deniz ekosistemlerine atılarak gezegenimiz kirlenir. Çevre mevzuatına göre sanayicimiz, esnafımız atığını yönetmekle yükümlüdür. Yurttaşlar ise çöpü ile baş başa kaldığında ne yapacağına doğru karar vermelidir.
Sabah uyandıktan sonra su tüketiriz. Atık su çıkar. Yemek hazırlama ve ardından atıklar çıkar. Sebze-meyve atıkları, atık bitkisel yağ. Şarj aletimiz bozulur. Buzdolabımız tamir edilemez olur. E-atık oluşur. Yazarız, atık kağıt oluşur. Pek çok yerde plastik kullanırız. Atık plastik çıkar. Taşıtımızın yağlayıcısı değiştiririz. Atık madeni yağ olur. Maskemiz, eldivenimiz, ıslak mendilimiz de var. Yaşamımız tüketerek ilerlerken, evde, okulda, yolda, taşıtta, tarlada, ormanda, piknikte, nehirde, denizde, gezerken, hijyenimizi sağlarken, her yerde, hep atığımız olur. Her biri kıymetli birer hammadde olan bu atıklar toprağa, suya mı gitmeli? Atmalı mıyız? Hayır. Hepsine çöp değil, yerli-milli hammadde olarak kıymet vererek bakmalı, duyarlı tüketici olarak vazifemizi yapmalı, çevre kirliliği ve iklim değişimini artırıcı etki yaratmamalıyız. Aman ne olacak diyemeyiz. Toprak, su hava kirliliğinin sınırları yok. Elimizden çıkardığımız, attığımız çöp hepimizin dünyasında. Bir anlık yanlış kararımızın nelere sebep olduğunu iyi bilmek gerek. Bir de bizim için üretenlerin de nelere sebep olduğunu da eklemek gerek. Dünyamız bu kadar atık yükünü artık taşıyamamakta.
Bu nedenlerle fertlerin sürdürülebilir yaşam kültürlerinin en mühim hususu olarak atığını iyi yönetmesi, doğanın yüzüne çöpünü atmaması gerekir. Çöpümüzle birlikte davranışımız mühim. Birinin yüzüne nasıl çöpümüzü atamıyorsak, ladin ağaçlarının, mimozaların, arıların, sincapların, martıların, deniz eriştelerinin, yunusların, topraktaki karıncaların yüzüne çöp atamayız. Geçen ormanlara, adalara, denizlere nasıl çöp attığımız haberleri medyada yankı buldu. Utanmamız gerek. Büyük suç. Bizler Orta Asya’dan Anadolu’ya, Rumeli’ye çöp ata ata gelmedik. Temizlik ve israf yapmama kültürümüzle örnek olarak gururla ilerledik. Bizlere, vatanımıza hiç yakışmıyor. Doğa ile dost olmalıyız. Güzelim yerküremizi paylaştığımız bunca güzelliğe, doğadaki dostlarımıza kıyılır mı? Biz çöpümüzü doğaya atmayı sürdürürsek, Dünyamız da bizleri silkeleyip atacak.
İstanbul Teknik Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Sürdürülebilir Üretim ve Tüketim Derneği (SÜT-D) Başkanı Prof. Dr. Filiz Karaosmanoğlu
