Cenevizliler tarafından 1500 yıl önce yapılan dünyanın en eski kulelerinden Galata Kulesi ile dünyanın en esrarengiz kuşlarından ebabillerin yolu uzun yıllardır kesişiyor. Havada yaşayan, uçarken uyuyan ve sadece üremek ya da yavrularını beslemek için yuva yapan ebabil kuşları, tarihi kulenin boşluklarında ve çatısında yuvalanmıştı. UNESCO tarafından 2013’te Dünya Mirası Geçici Listesi’ne alınan tarihi kulede, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izniyle Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün yürüttüğü restorasyon çalışmaları ebabil kuşlarını rahatsız etti. Kuran-ı Kerim’de Fil Suresi’nde geçen kuşların restorasyon iskelesi nedeniyle yuvalarına ulaşamadığını bu nedenle yavrularını besleyemediğini iddia eden Simurg Kuş Yuvası Derneği restorasyonu 2 ay ertelemeye çağırdı. Bu mevsimin ebabiller için üreme ve yavrulama dönemi olduğunu, restorasyonun ertelenmesiyle hepsinin sağlıkla büyüyebileceğini belirten gönüllüler harekete geçti.
“Yüksek hızla yuvalarına giriyorlar”
Simurg Kuş Yuvası Derneği Başkanı Alaz Uslu, “Tarihi kuleyi yuva yapan iki tür ebabil var. Kulenin cephesindeki boşluklarda akkarınlı ebabil ve ebabil belirledik. Ayrıca serçe ve güvercin gibi ekolojik açıdan önemli kuş türleri de var. Ebabilller yavrularının olduğu yuvalarına ulaşmak için 130 km’ye varan hızla dalış yapabiliyorlar. Çatıdan aniden dalışa geçerek yavrularına ulaşmak istiyorlar ama iskele engel oluyor. Ebabillerin doğasında çok sert ve hızlı manevralar yapmak var. Restorasyon iskelesi şu anda kafes görevinde. Hızla gelip iskeleye çarpabiliyorlar. Besinsiz kalan ya da yalnız kalan yavrulardan 3 tanesi kendilerini aşağı atarak öldü. En az 100 yuvada 200 kadar yavru ebabilin olduğunu tahmin ediyoruz. Yani Galata Kulesi halen 300-400 ebabilin yaşam alanı” dedi.
Çalışmalar göç mevsimi sonuna kadar ertelendi
Tek isteklerinin çalışmaların Eylül’e kadar ertelenmesi ve iskelenin sökülmesi olduğunu belirten Uslu, “Bu mevsim onların yaşama tutunması için çok önemli. 2 ay sonra yavrular kendilerini kurtarabilir. Yani üreme dönemi dışında yapılacak bir restorasyon doğayla dost ve tüm şaman hakkına saygı duyulan bir anlayışı temsil eder. İskele kalırsa, ebabiller yuvalarını terk edecek, yavruların korkup yuvalarından aşağıya atlamalarına neden olacak ya da yavruların açlık ve susuzluktan ölmelerine sebep olacaktır. Galata kulesi gibi dünyanın en güzel yapılarından birinin yenilenmesine karşı değiliz, restorasyon çalışmasının kuşların üreme dönemi olmayan sonbahara ertelenmesi çevreci, duyarlı, barışçıl ve insancıl çözüm olacaktır” dedi. Sevindirici haberi, çağrılara kulak veren Kültür ve Turizm bakanı Mehmet Nuri Ersoy verdi. Ersoy, “Galata Kulesi’nde yürütülen müzeleştirme çalışması sırasında ebabil kuşlarına duyarsız kalamazdık. Kulenin dış bakımına kuşların göçme vaktine kadar ara veriyoruz. Ayrıca müzede Galata’nın kuşları için özel bir bölüm de olacak. Hassasiyet gösteren herkese teşekkür ediyorum” diyerek çalışmaların ertelendiği müjdesini verdi.
Çocuk hikayesiyle büyük benzerlik yaşanıyor
Öte yandan çocuk edebiyatının en güzel örneklerini veren Behiç Ak’ın yazdığı Galata’nın Tembel Martısı kitabında da çok benzer bir hikayenin kurgulanması dikkat çekti. Eserleri Japonca dahil pek çok dile çevrilen karikatürist, film yönetmeni ve yazar Ak’ın Gülümseten Öyküler serisinin 7’inci olan kitapta, büyük şehirlerde insanların diğer canlıların yaşamlarına saygı göstermeleri temeli üzerinden hareket ediliyor. İstanbul’un tarihsel simgelerinden Galata Kulesi çevresinde mahalle kültürünü esas alan hikayede zıt karakterdeki Emre ve hülya isimli iki kardeşin hayvanlarla, çevredeki insanlarla ilişkileri kurgulanıyor. Galata Kulesi’nde onarım başlamasıyla birlikte yuvaları kapanan ebabil kuşlarını ve yavrularını kurtarmak için harekete geçen iki kardeşin yaşadıklarının anlatıldığı hikayede Murteza isimli martının da başrolde olduğu gözleniyor. Günümüzde yaşandığı gibi kulenin etrafına çekilen perde ebabil kuşlarının yuvalarına girmesine engel olunca yavruların kurtarılması için çabalayan iki kardeşin öyküsü hoş bir dille anlatılıyor.
