“Galiba bir dinozor buldum”
İngiltere’de Leicester bölgesindeki Rutland Doğa Koruma Parkı’nda çalışan Joe Davis, “Belediyeyi arayıp ‘Galiba bir dinozor buldum’ dedim” diye anlatıyor.
Bu büyük yaratıklar, Mezozoik dönemde yaşamış deniz sürüngenleridir. İktiyozor, Ichthyosauria; Yunanca: “balık kertenkeleler” anlamına gelmektedir. İktiyozorlar, köpek balıklarına veya yunuslara benzerlerdi. Türleri yok olmadan önce 20 metreye varan uzunluklara ulaştıkları kaydedilmiştir. Tarih sahnesinde kitlesel yok oluştan çok daha önce silinmişler. Büyük yok oluşta göktaşı ile değil, adaptasyon sorunu yaşadığı için soyunun tükendiği düşünülüyor. Bu fosil üst düzey avcı, karada da gezebilen bir deniz hayvanının fosiliydi. İngiltere’nin Rutland bölgesinde 180 milyon yıllık devasa bir deniz ejderhasının yalnızca kafatasının 1 ton ağırlığında olduğu belirtiliyor.
Jura Devri’ne ait olduğu ortaya çıktı
Jura Devri, Mezozoik zamanın Trias’tan sonra gelen, yani ikinci dönemidir. 200 milyon yıl öncesi ve 145 milyon yıl öncesi arasındadır. Jurassic, adını o döneme ait kireçtaşı tabakalarının ilk belirlendiği Avrupa Alplerindeki Jura Dağları’ndan almıştır. Jurassic’in başlangıcında, süper kıta Pangea iki kara kütlesine bölünmeye başlamıştı.
Rutland Koruma Ekibinin lideri Joe Davis, çevre düzenlemesi sırasında çamurun içerisinde kil borulara benzer birkaç cisim buldu. Davis, bulduğu cisimleri daha yakından incelediği sırada bunların kil boru değil bir omurganın parçaları olduğunu anladı. Uzun çalışmalar sonucunda paleontologlar, çevreciler ve gönüllülerden oluşan ekip, yaklaşık 10 metre uzunluğundaki fosili ortaya çıkarmayı başardı. Bu fosil üst düzey avcı, karada da gezebilen bir deniz hayvanının fosiliydi.
En büyük ve en eksiksiz deniz ejderhası fosili
İngiltere’de şimdiye kadar bulunan türünün en büyük ve en eksiksiz iktiyozor fosili olma özelliğini taşıyan deniz ejderhası fosilinin, 180 milyon yıl öncesine Mezozoik zamanın Jura Devri’ne ait olduğu belirlendi. 250 milyon yıl önce ortaya çıktığı ve 90 milyon yıl önce soyu tükendiği bilinen iktiyozorlar, yunuslara benzer bir vücut yapısına sahip deniz sürüngenleriydi. Boyları, 1 metre ile 25 metre arasında değişiyordu. Ekip, fosilin tamamen temizlendikten sonra koruma altına alıp bulunduğu yere yakın bir yerde sergilenmesini amaçlıyor.
İktiyozorlar sıcak kanlı, yunuslar gibi havayla solunum yapan ve 25 metreye kadar büyüyebilen hayvanlar ve bundan 250 milyon yıl ile 90 milyon yıl öncesi arasında yaşamışlar.
‘Eşsiz bir keşif’
Kazı çalışmasına başkanlık eden Manchester Üniversitesi’nden paleantolog Dr. Dean Lomax bunun “gerçekten eşi görülmemiş” bir keşif olduğunu söylüyor. Fosilin boyutları ve bozulmamış olması bakımından Britanya’nın paleantoloji tarihinin en büyük keşiflerinden biri olduğunu düşünüyor.
“Genellikle İktiyozorlar ve diğer deniz sürüngenlerinin jura çağının (jurasik dönem) sahil hattında yani erozyona uğrayan kayalık kıyı şeridinde çok sayıda fosilin göründüğü Dorset veya Yorkshire sahillerinde bulunacağı düşünülür. Bu fosilin böyle iç kesimde bulunmuş olması çok sıra dışı” diye ekliyor. Rutland sahilden yaklaşık 50 km içerde ama 200 milyon yıl önce deniz seviyesi daha yüksek olduğu için buralar o dönemde okyanusun sığ kıyı şeridini oluşturuyordu.
Haber : Emirhan Taştan
İletişim İçin Twitter: @DenizinKartalI – @emrhntstn
Kaynak : https://www.bbc.com – https://tr.wikipedia.org
