Heimei Maru’yu Yunanlılara vermeyen komutan
1890 yılında II. Abdülhamit’in Japon prensine gönderdiği hediyeleri teslim ettikten sonra çıktığı dönüş yolunda 569 askerle batan Ertuğrul fırkateyni ve 1985 yılında İran-Irak savaşında mahsur kalan Japonları kurtaran THY Pilotu Orhan Suyolcu’nun ardından iki ülke arasındaki dostluğun başka bir işareti daha olduğu kanıtlanmıştı. 1.Dünya Savaşı’nda 3 kıtada ve 10 cephede savaşan Osmanlı İmparatorluğu’nun Kafkas Cephesi’nde mücadele ettiği Ruslar, 65 binden fazla Osmanlı esirini Sibirya’da ki kamplara göndermişti. Sibirya’nın Vladivostok kentinde tutulan askerler Japon donanmasının gelmesiyle, Japonya’nın misafiri olmuştu. Japonlar, Atatürk önderliğinde başlatılan milli mücadelenin başarıya yaklaşmasıyla 1921 yılında Osmanlı askerlerini Hint Okyanusu üzerinden İstanbul’a göndermek isterken İstanbul hükümeti 48 bin sterlin göndererek transferi istedi.
Japon hükümeti, Katsuva Deniz İşletmesi’ne ait Japoncada Parlak Barış anlamındaki Heimei Maru gemisi ve Yarbay Yukichi Tsumura’yı görevlendirdi. 1012 asker, 19 kadın (Tatar, Sibiryalı, Kazak) ve 17 çocuk 23 Şubat 1921’de bindikleri Heimei Maru gemisiyle Ege Denizi’ne geldiler. 5 Nisan’da Heimei-Maru Yunan savaş gemisi tarafından durduruldu. İzmir ve Batı Anadolu’yu işgal eden Yunanistan askerlerin kendilerine teslim edilmesini isterken Yarbay Tsumura, Heimei-Maru’da ki hiç kimsenin verilmeyeceği gibi gerekirse savaşacaklarını söyleyerek kimseyi teslim etmedi. Yarbayın direnişiyle gemi, Midilli Adası ve Pire Limanı’nın ardından 18 Ekim 1921’de İtalya açıklarındaki Asinara adasına ulaştı. Esirler adaya çıkartılırken Heimei-Maru Japonya’ya geri döndü. 25 Haziran 1922’de Kızılay Ümit Vapuru’nu göndererek Türk askerlerini İstanbul’a ulaştırdı. Belgesel yapımcısı Hayriye Savaşçıoğlu’nun Japonya Savunma Bakanlığı, ATASE ve Türk Kızılayı arşivine girerek hazırladığı Vatana Giderken Heimei Maru adlı belgeselle tarihi olayı görselleştirdi.
“Samuraylar için görev kutsaldır”
Beykoz Belediyesi, tarihi çayırın yakınındaki Spor Caddesi’nin ismini değiştirerek Yarbay Yukichi Tsumura yaptı. Sokak kısa sürede İstanbul’da yaşayan Japonlar tarafından duyulurken sokağa ilk Japon ziyareti yapıldı. 20 yıldır Türkiye’de yaşayan ve Atatürk hayranlığıyla bilinen inşaat mühendisi ve deprem uzmanı Yoshinori Moriwaki ile 3 aydır İstanbul’da yaşayan Rika Kosaka; Beykoz’daki caddede duygusal anlar yaşadı. Moriwaki, “Tanıdıkça Türkleri ve lideriniz Atatürk kadar Japonya’da yaşamak istemeyecek kadar burayı seviyorum. Bize göre Yarbay Yukichi Tsumura, kendisine verilen görevi yerine getirmek isteyen bir samuraydır. Samuray geleneklerine göre görev ya da amaç kutsaldır, tamamlanamazsa harakiri ile intihar etmeyi gerektirir. Sokağa ismi verilen Yarbay Tsumura’yı duyduğumda milletimle gurur duydum. İyi ki İstanbul’da yaşayan bir Japonum. Bu sokak bana iki ülkenin ortak tarihiyle gurur duymamı sağladı” dedi. İstanbul’daki bir Japon şirketinde çalışan 25 yaşındaki Rika Kosaka ise, “Sibirya’da esir Türklerin bir Japon yarbayın kahramanlığıyla anavatanlarına dönmesi beni çok duygulandırdı. Bu cadde Japonların Beykoz’a ilgi göstermesini ve ortak tarihimizi öğrenmesini sağlayacaktır” diye konuştu. Japonlara caddeyi ve çevresini gezdiren Orta Çeşme Mahalle Muhtarı Nuri Dik ise, “Uzakdoğulu kadim dostlarımızı Beykoz’da ağırlamak için fırsatımız olacak” dedi. Japonların ziyaretine belgesel yapımcısı Hayriye Savaşçıoğlu da eşlik etti.
