Ülkemizde yaklaşık 100 Akdeniz Foku Yaşıyor
Yaşam alanları olan su üstü ve sualtı girişli kıyı mağaralarının çevresindeki insansal etkilerle sayıları hızla azaldığı için Dünya Doğayı Koruma Birliği’nin (IUCN) yayımladığı Kırmızı Liste’ye ‘soyu kritik derecede tehlike altında tür olarak’ giren Akdeniz foklarından dünya genelinde yaklaşık 700 tane kaldı. 20’inci yüzyıl başlarında Atlas Okyanusu’nda Senegal ve Portekiz’den tüm Akdeniz’e kadar yayılarak sayıları binlerle ifade edilen Akdeniz fokları ülkemiz kıyılarında da 100 kadar kaldı. Her yıl veya 2 yılda bir 10-11 aylık hamilelik döneminin ardından doğum yaptığı için üreme hızı düşük, hayatını kaybetme riski yüksek olan Akdeniz fokları sağlıklı bir deniz ekosisteminin en önemli halkalarından biri kabul ediliyor. İnsanlardan uzak kıyı mağaralarında yuvalanan Akdeniz foklarının sayılarındaki azalma bilim insanlarını ve doğa korumacıları harekete geçirirken, Güney Ege kıyılarından sevindirici bir haber geldi.
İlgili bakanlık kontrolünde izleniyor
2021 yılında 3 yetişkin ve 2 yavru Akdeniz fokunu aynı mağarada görüntüleyen Akdeniz Koruma Derneği, Güney Ege sahillerinde yeni bir doğumun gerçekleştirdiğini duyurdu. Fotokapan kamerayla izlenen kıyı mağarasında belirlenen yavru Akdeniz foku, uzmanlar tarafından sıkı takibe alındı. Nesli tehlike altındaki türün yeni bireyinin deniz koruma alanları ve Akdeniz fokunun neslinin devamı için umutları artırdığını belirten Akdeniz Koruma Derneği Akdeniz foku Proje Koordinatörü Ezgi Saydam, devlet yetkilileriyle birlikte gözlemlerinin devam ettiğini vurguladı.
Saydam, “Nesli tehlike altındaki Akdeniz fokunun karşılaştığı tehditleri ve etkilerini azaltmak için çeşitli çalışmalar yürütüyoruz. Gökova Körfezi’nden Kaş’a kadar olan yaklaşık 710 kilometrelik kıyı şeridindeki mağaralarda kurduğumuz foto kapan kameralar ve tam zamanlı izleme sistemiyle türü 24 saat gözlemliyoruz. 2021 yılında bir mağarada aynı anda görüntülediğimiz üç yetişkin dişi ve iki yavru umutlarımızı arttırmıştı. Foto kapanlara yakalanan yeni doğan Akdeniz foku daha tespit ettik. Dünyada ve Türkiye kıyılarında sayıları oldukça az olan Akdeniz fokunun neslinin devamı için bu gelişmeleri, umut verici olarak değerlendiriyoruz. Dernek olarak Akdeniz foku izleme ve koruma çalışmalarını Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü’nün koordinasyonunda yürütüyoruz.” dedi.
Dünya canlı mirasını korumalıyız
Akdeniz fokları halen birbirinden bağımsız iki bölgede yaşıyor. Atlas Okyanusu’nda Moritanya kıyıları, Madeira Adaları ve Fas civarında ve Akdeniz’de (Yunanistan, Türkiye ve Doğu Akdeniz) arasında. Nadir deniz canlısının en büyük popülasyonu Ege Denizi’nde bulunuyor. Canlının soyunun devam etmesi için Ege Denizi’nin özel önemi bulunurken, Türkiye ve Yunanistan’a büyük görevler düşüyor. Türkiye kıyılarında Marmara Denizi’ndeki kıyı mağaralarında bile görüntülenen Akdeniz foklarının korunması için balıkçılar kadar turizm işletmecilerinin de bilinçli olması gerekiyor.
