1992 Kozlu kömür madeni faciasındaki işçiler unutulmadı
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEÜ) Mühendislik Fakültesi öğrencilerinden oluşan Grizu-263 Uzay Takımı’nın kendi imkanlarıyla geliştirdiği cep uydusu Grizu-263A’yı uzaya gönderdi. Türkiye’nin ilk cep uydusu Grizu-263A, 13 Ocak 2022, Türkiye saatiyle 18.25’te Elon Musk’ın SpaceX firmasına ait Falcon 9 roketiyle uzaya gönderildi.
Zonguldak’ta 3 Mart 1992’de meydana gelen grizu patlamasında yaşamını yitiren madencilerin isimleriyle uzay yolculuğuna çıkan uydunun, yaklaşık 525 kilometre alçak dünya yörüngesinde 4 yıl 8 ay görev yapması planlanıyor. Grizu-263A uydusu, alçak dünya yörüngesinde 525 km uzaklığa fırlatılacak. Yaklaşık 1 yıl boyunca aktif olarak görev yapacak ve 4 yıl 8 ay boyunca yörüngesindeki hareketini sürdürecek. Uydudan elde edilen veriler üniversitede bulunan yer istasyonu aracılığıyla takip edilecek.
Grizu-263A cep uydusu modüler yapıda olduğu için farklı yararlı yüklerin kolayca entegre edebileceği yapıya sahip. Temel alt sistemi değişmeden farklı yararlı yükler ile uzay görevlerinde kullanılabilir. Uzaya fırlatılmasının ardından uydunun temel alt sistemlerinin çalışması, gerçek uzay koşullarında test edilecek. Uydudan dünyaya güç bilgileri, yörüngedeki hareket analizi için atalet verileri, UTC zaman bilgileri ve uydu iç sıcaklık bilgisi gönderilecek.
Uyduya 3 Mart 1992’de Zonguldak’ta maden ocağında meydana gelen grizu patlamasında hayatını kaybeden madencilere ithafen Grizu-263A adı konuldu.
Türkiye Uzay Ajansı (TUA) cep uydu Grizu-263A’yı nasıl tanımlıyor:
Cep uydu nedir?
Cep uydular bir kenarı yaklaşık 5 cm olan küp ölçülerinde ve 250 gram ağırlığa kadar olan ultra küçük minyatür tip uydulardır. İlk olarak, küp uyduların artan maliyeti göz önünde bulundurularak 2009 yılında Alçak Dünya Yörüngesi’ne (LEO) fırlatılmıştır.
Cep uydunun özellikleri
- Cep uydular için birim “P” ile gösterilmektedir.
- Bir birim (1P) cep uydunun ağırlığı
- 250 gramı geçmemektedir.
- Ölçüleri 50x50x50 mm şeklindedir.
Cep uydular ne amaçla kullanılır?
- Optik aletler kullanılarak yer gözlem,
- Hassas yörünge belirleme yöntemiyle yerçekimi alanı izlenmesi,
- Uzay ortamının yerinden ölçümleri,
- Gök cisimlerinin etrafındaki az masraflı keşif araçlarından veri alınması.
Cep uydular neden tercih ediliyor?
- Diğer uydulara göre üretim ve operasyon maliyeti daha düşüktür. Bu sayede, özellikle eğitim faaliyetlerinden tercih edilir.
- Hacim ve ağırlık avantajlarına sahip olmalarından dolayı daha büyük uydu görevlerinin yanında diğer gökcisimlerine yönelik derin uzay görevlerinde de potansiyel olarak faydalanılır.
- Yurtdışında büyük bir pazar alanına sahiptir.
Diğer büyük uydulardan farkları nelerdir?
Yakın zamanda cep uydu teknolojisinin daha fazla kullanımı öngörülmekle birlikte,
- Görev yüklerinin kısıtlı olması
- Ömürlerinin diğer uydulara göre kısa olması
- Uzay radyasyonuna karşı hassas olmaları sebebiyle büyük projelerde kullanımı şu an için uygun değildir.
SpaceX tarafından cep uydusu Grizu-263A’nın uzaya fırlatılma görüntüleri paylaşıldı.
Cep uydusu Grizu adını nereden alıyor?
– Grizu patlaması nedir?
Grizu patlaması, belli oranlardaki metan gazıyla havanın karışarak oluşturduğu patlamadır. Patlamanın gerçekleşebilmesi için asgari %12 oranında oksijen gerekmektedir. Havada %5-6 oranında bulunan metan gazı ancak bir sıcaklık etkisiyle yanarken, metan oranının %5-16 olması durumunda patlayıcı özellik kazanır. En kolay patlama metan oranının %8, en şiddetli patlama ise %9,5 olduğu durumda gerçekleşir. Tutuşturma kaynakları açık ateş, fazla ısınan yüzeyler, sürtünme ve elektrikle oluşan kıvılcımlar olmaktadır. Soma faciasında da gerçekleşmiştir.
1992 Kozlu kömür madeni faciası
1992 Kozlu kömür madeni faciası, 3 Mart 1992 tarihinde Türkiye’nin Zonguldak ilinin Kozlu ilçesindeki taş kömürü maden ocağında saat 19.45 – 20.00 arasındaki zincirleme grizu patlamaları nedeniyle meydana gelen bir madencilik kazasıdır. Olay sonucunda 263 madenci yaşamını yitirmiştir. Dünya madencilik tarihinin en büyük kazaları arasında yer alan faciada ölenler, uzay misyonu kapsamında gerçekleştirilen Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi mühendislik öğrencileri tarafından unutulmayarak bir kez daha anıldı.
Haber : Emirhan Taştan
İletişim İçin Twitter: @DenizinKartalI – @emrhntstn
Kaynak: https://tr.wikipedia.org – https://tua.gov.tr/tr – https://www.spacex.com – (twitter)
