Olumlu gelişmeler
İklim değişikliğinden en fazla etkilenecek coğrafyalardan Türkiye, Ekim ayında Paris Anlaşması’nı onaylarak karbonsuzlaşma hedeflerinde önemli adım attı. Türkiye, 2030 yılına kadar ormansızlaşma ve arazi bozulumunu durdurmayı ve tersine çevirmeyi taahhüt ettiği “Orman ve Arazi Kullanımı Bildirgesi”ni ve kömürün kademeli azaltımını kabul eden “Glasgow İklim Paktı”nı COP26’da imzaladı.
Taş ocağı ve termik santrallere karşı nöbet
Muğla’nın Milas ilçesindeki İkizköy Mahallesi sınrları içindeki Akbelen Ormanı’nda Yeniköy-Kemerköy Termik Santrali’nin linyit ihtiyacı için kesilmesi planlanan ağaçlara karşı açılan dava sürerken ağaç kesimi yapıldı. Muğla’da ağaç kaybetmek istemeyen vatandaşların nöbeti üzerine Muğla 1. ve 3. İdare Mahkemelerine açılan davalarda yürütmeyi durdurma kararı verildi. Yöre halkının tepkisiyle iptal edilen bilirkişi keşfi tekrarlandı. Rize’nin İkizköy’e bağlı İşkencedere Vadisi’nde yapılması planlanan taş ocağı projesine karşı direnen köylülerin nöbeti başarıya ulaştı.
Ağı Dağı Altın ve Gümüş Madeni
Çanakkale’nin ve Kaz Dağları’nın tarım alanlarını ve su varlıklarını tehdit eden Ağı Dağı Altın ve Gümüş Madeni Kapasite Artışı ve Zenginleştirme Projesi’ne karşı TEMA Vakfı’nın yürüttüğü ÇED iptal başvurusu kabul edildi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na yapılan itirazla Kaz Dağları ve Çanakkale’de çevrenin korunmasında adım atıldı.
Fatsa Altın Madeni
Ordu’nun Fatsa’ya bağlı Bahçeler Köyü’nde işletilen altın madenine karşı Fatsa Doğa ve Çevre Derneği’nin açtığı ruhsat iptali davasında karar çıktı. Samsun Bölge İdare Mahkemesi, madenin telafisi imkansız zararlara neden olabileceği belirtti.
Validebağ Korusu
Validebağ Korusu’nda yapılması planlanan Rehabilitasyon ve Düzenleme Projesi ihalesi, İstanbul 11. İdare Mahkemesi tarafından hukuka uyarlık bulunmaması sebebiyle iptal edildi. 160 yıllık tarihe sahip olan 1999 yılında I. Derece Doğal Sit Alanı ilan edilen Validebağ Korusu; önemli ekolojik alan olarak 130 kuş, 31 kelebek ve 200 otsu bitki türüne ev sahipliği yapıyor.
Çevre Düzeni Planları
2009 yılında yürürlüğe giren ve Tekirdağ, Kırklareli, Edirne illerini kapsayan 1/100.000 ölçekli Trakya Alt Bölgesi Ergene Havzası Revizyon Çevre Düzeni Planında bölgede kömürden enerji üretilmesi engellenmişti. Bölgede kömürlü termik santral yapılmasının önünün açılması üzerine; Marmara Ereğlisi, Malkara, Çerkezköy ve Vize’de kömürlü termik santral alanları planlandı. TEMA Vakfı’nın açtığı davalarda Marmara Ereğlisi’nde enerji üretim alanı ve tüm Trakya’yı kapsayacak şekilde kömürlü termik santral yapımının önünü açan plan iptal edildi.
Olumsuz gelişmeler
Yüzleşmemiz gereken afet: Müsilaj
Başta Marmara Denizi, Batı Karadeniz ve Kuzey Ege’de Nisan ayından sonra yoğun görülen deniz salyası (müsilaj) kötü sonuçlar getirdi. Denize bırakılan evsel/endüstriyel atık sular, derin deniz deşarjları ve yıllardır Marmara Denizi’nin kontrolsüz bir şekilde kirletilmesinin sonucu olan kirlilik, birçok canlının da ölümüne sebep oldu. Marmara Belediyeler Birliği ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ortaklığında 6 Haziran tarihinde Marmara Denizi Koruma Eylem Planı Koordinasyon Toplantısı ile 22 maddelik eylem planı oluşturuldu.
Orman yangınları şiddetini artırdı
2021 yılı yazında afete dönüşen orman yangınları Türkiye gündeminin temel konularından biriydi. Temmuz 2021’de Antalya Manavgat’ta 4 ayrı yerde başlayan yangın, Ağustos ayının ilk yarısına kadar devam ederek, 54 ilde 299 noktaya yayıldı. Türkiye tarihinin en büyük orman yangını felaketlerini oluşturan yangınlarda 133 bin hektar orman, 26 bin hektar tarım alanı yandı. 9 kişi ve milyonlarca canlı hayatını kaybetti.
Kuraklık ve sel felaketleri ekosistemi olumsuz etkiledi
2021 yılında iklim krizi kendini şiddetli kuraklık, ani ve şiddetli hava olaylarıyla gösterdi. Türkiye de bu yılı sel ve kuraklığın tehdidi altında geçirdi. Göller ve sulak alanlar kurudu. Kuraklık ve vahşi sulama nedeniyle kuruyan Tuz Gölü’nde binlerce flamingo yavrusu hayatını kaybetti. Van Gölü’nün bazı bölgelerinde 2 kilometrelik çekilmeler oldu. Sodyum kaynağı Acıgöl’de ortalama su seviyesi 1 metrenin altına düştü. Dünyanın nazar boncuğu olarak bilinen Meke Gölü ise tamamen kurudu. Batı Karadeniz’de ise aşırı yağışlarla oluşan sel felaketinde 80’den fazla kişi hayatını kaybetti. Sel felaketlerinde en büyük yıkım Kastamonu’nun Bozkurt ilçesinde yaşandı. Ormansızlaşma, dere yatağına yapılaşma ve iklim değişikliğinin bir sonucu olarak gerçekleşen şiddetli aşırı yağışlar, şehrin merkezinden geçen Ezine Çayı’nın taşmasına sebep oldu. Kastamonu, Bartın ve Sinop illeri yaşanan felaket sonrası Genel Hayata Etkili Afet Bölgesi ilan edildi.
Atık barajı kazaları
Madencilik faaliyetlerinde son iki yılda 6 büyük kaza yaşanırken bölgenin suyuna, toprağına, canlı ve cansız varlıklarına geri döndürülmez zararlar geldi. Yağışlarla Balıkesir’in Ayvalık ilçesindeki demir madeninin atık barajı çökerken, ağır metal içerikli atıklar bölgenin su kaynağı Madra Barajı’nı besleyen derelere karıştı. Şebinkarahisar’ın Yedikardeş Köyü yakınında çalışma yürüten kurşun-çinko-bakır madeninin atık barajının çökmesi sonucu binlerce ton zehirli atık çevreye saçıldı.
Türkiye’de 15 kentin yüzölçümünün %62’si madenlere ruhsatlı
TEMA Vakfı 15 ilde (Çanakkale, Balıkesir, Tekirdağ, Kırklareli, Karaman, Muğla, Afyonkarahisar, Eskişehir, Zonguldak, Bartın, Kahramanmaraş, Tunceli, Erzincan, Ordu ve Tokat) 4. Grup maden ruhsatlarının haritasını çıkardı. 15 kentte ortalama yüzde 62 oranında maden sahabı belirlendi.
