Akıllara ilk gelen bu teknede denizciliği bilen, gerekli ehliyetlere sahip birileri var mıydı? Bu husus gerçekten çok önemli çünkü elinde birkaç kuruş parası olan, bir balıkçı barınağına gidiyor, orada bulduğu bir tekneyi alıyor ve gerekli eğitimi almadan gözünü karartıp Ya Allah deyip denize açılıyor. Denizde çatışmayı önleme bilgisi yok, hava –deniz durumu hakkında en ufak bir çalışma yapmamış teknesinin imkân ve kabiliyeti nedir? Haberi yok, kör bir cesaretle çıkıyor gidiyor. Bunun böyle olmaması, gerekli bilgi, tecrübe ve ehliyete sahip olunmadan yanında bilen birileri olmadan denize çıkılmaması gerekir. DAK/SAR’ın saat 18.00-20.00 arası yedeklediği teknelerin büyük kısmı, çıkan poyraz nedeni ile marinasına, limanına veya barınağına dönemeyen tekneler. Bunlar ya motoru bozulanlardır ya yakıtı bitenlerdir veya yelkenli tekne olup, yelkenle dönmeyi beceremediğinden motoru da çalışmadığından sürüklenen yelkenlilerdir. Denizde sürüklenmeye başladıklarında polise, Sahil Güvenlik’e veya bize haber verebilirlerse ve intikal süresi kadar sağ salim ve sabırla bekleyebilirlerse, mutlaka birileri yardıma gidip onları kurtarıyor.
Bu olayda acaba denize çıktıkları tekne yeterli büyüklükte miydi? 5 veya 6 kişilik kapasitesi var mıydı? Sorulmalı. Bazen bakıyoruz 2,5 metrelik bir bota 4- 5 kişi binmişler eğleniyorlar tekne su aldı, alacak farkında değiller. Balık tutmak veya gezmek için binilecek teknenin istiap haddini aşmamak lazım, teknede ayağa kalkmamak bir tarafa yığılıp teknenin dengesini bozmamak lazım. Ayrıca teknenin karinasında gövdesinde kırık dökük veya delik var mıydı? tekne sağlam mıydı? Hep bunlar dikkate alınmalı, teknede sintine pompası varsa çalışıp çalışmadığı, yedeğinin olup olmadığı da kontrol edilmeli. Biz cam macunu ile delik tıkayıp sonra üstünü boyayıp denize çıkanları da gördük. Yukarıdaki örnekte batan tekne motorlu bir tekneyse motorunun bakımlı olması, rüzgâra ve akıntıya karşı seyir yapacak kadar güce sahip olması ve en önemlisi yakıtının yeterli olması gerekirdi. Ayrıca biraz zor bir çözüm olmakla beraber teknede bir çift kürek olması hayat kurtarır, bunun da ihmal edilmemesi gerekirdi.
Can Kaybını Önlemenin Tek Yolu Tedbirdir
Bu tip balık tutma etkinliklerinde hava raporuna bakmak, havayı ve yörenin deniz şartlarını bilen birilerinden görüş almak bazen can kaybı ile sonuçlanacak sürecin başlamamasını sağlar. Seneler önce Gökçeada kıyılarında 11m.boyunda, omurgalı, yeterli güçte makinesi olan bir Motor yat ile bir limandan diğerine dönüşe geçtiğimizde; akşamüstü kuzeyden gelen güçlü rüzgâr ile nasıl boğuştuğumuzu, baştan aşağı deniz yediğimizi, daha sonra bir balıkçının “Limandan 2 saat sonra çıksaydınız zaten bu hava kalırdı rahat rahat gelirdiniz’’ demesini ve haklı çıkmasını unutamam. Ayrıca denize çıkarken birilerine haber vermek, tahminen bulunacakları mevki ile dönüş saatini bildirmek de son derece yararlıdır. Tabii teknede VHF telsiz cihazı veya en azından çalışır durumda bir cep telefonu bulunmasının faydası tartışılamaz, motor bozulduysa veya tekne su alıyorsa kurtarıcılara haber vermek, mevki ve durum bildirmek, alınacak tedbirlerin ve yapılacakların başında gelir. Tekne aniden alabora olduysa veya batmak üzere ise can yeleklerini mutlaka giymiş olmalı, kendimizi su üstünde tutabilmeliyiz. Bu botta yeteri kadar ve olması gereken kalitede can yeleği var mıydı? Bilemiyoruz, Teknedeki vatandaşlarımız can yeleklerini giymişler miydi bilemiyoruz. Tehlike durumunda tek ve son çaremiz can yelekleridir, bu tedbir bizi su üstünde tutar, hipotermi veya başka sebepten şuur kaybı, baygınlık olsa bile kurtarmaya gelenler için zaman kazandırır.
Tekne ile balık tutarken veya seyir halindeyken başka teknelere özellikle süratli veya büyük gemilere dikkat etmek onların rotasında bulunmamak, şarttır. Mecburen bu tür durumlarda iseniz mutlaka her tür işaret aracı ile kendinizi göstermeniz, diğer tekneyi uyarmanız gerekir aksi takdirde bir çarpışma veya dalgasından etkilenme kaçınılmazdır.
Bize Birşey Olmaz Dememeli…
Bizce, hareketten kısıtlı kalındığında özellikle kuvvetli rüzgarda sürüklenmemek, dalgaları bordadan alıp, tehlikeli bir şekilde sallanmamak için deniz demiri kullanılmalıdır. Bazılarının deniz paraşütü de dediği, paraşüt şeklindeki bu aygıt suya atıldığında açılarak hem teknenizin rüzgara baş vermesini, hem de bulunduğunuz mevkiden hızla tehlikeli sulara sürüklenmenizi önler. Birçok amatör denizcinin bu malzemeden haberi yok. Yurt dışında ise her teknede mutlaka olması gereken bir şey. Bunlara ilaveten az da olsa bazı titiz, tedbirli denizcilerde gördüğümüz, işaret fişeği, duman kandili, el maytabı gibi payroteknik malzeme kurtarıcıların kazazedeleri bulmasında hayati öneme sahiptir, bunlar temini gerekli malzemelerdir. Kötü havalarda yedekleme isteyen birçok teknede bulunanların can yeleği giymediğini, çoluk çocuk ortalarda dolaştıklarını üzüntü ile tespit ediyoruz. Birçok teknede ise maalesef can yeleği yok. Hatta bazı kimselerin ikaz etmemize rağmen “BİZE BİRŞEY OLMAZ” dediklerini ve can yeleği giymediklerini hayretle gözlemledik. Bazı durumlarda DAK/SAR personeli yanında yedek can yeleği varsa nerdeyse zorlayarak insanlara giydirmeye çalışır. Ve hatta kendi can yeleğini talimata aykırı bile olsa kazazede teknedeki kadın ve çocuklara veren gönüllüleri takdir duyguları ile görebilirsiniz.
Özetle yukarıda yazılanlar zevkli ve eğlenceli bir etkinlik olan amatör denizcilikte en basit hayat kurtaran tedbirlerdir. Bir sonraki yazımızda birçok kişinin kullandığı şişme botlar hakkında bildiklerimizi ve tecrübelerimizi nakletmeye çalışacağız.
Selametle..
MURAT KAYA
