Bilim insanlarının iklim değişikliği üzerine çalışmaları
İskoçya’da gerçekleşen BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 26. Taraflar Konferansı’nın sonuç bildirgesinde çıkan yerkürenin toplu hareket etmesi gerçeği bu konuda uzman bilim insanlarının artmasını zorunlu kılıyor. Yakın gelecekte dünyanın en büyük çevre sorunu olacağına kesin gözüyle bakılan iklim değişikliğiyle ilgili uzman bilim insanlarının yetiştirildiği ilk ve tek yüksek lisans programı İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde. 2014 yılında YÖK’nun onayıyla kurulan bu alandaki ilk ve tek tezli yüksek lisans programı, 4 yıllık lisans mezunu ve iklim değişikliği konularına ilgi duyan hemen her meslekten araştırmacıyı kabul ediyor. Anabilim dalının kurucu öğretim üyesi Prof. Dr. Barbaros Gönençgil olurken İstanbul Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa’nın öğretim üyeleri tarafından oluşturulan akademik kadro iklim değişikliğini her yönüyle anlatabilecek bilgiler sunuyor.
Alanlarında uzman isimlerden oluşan akademik kadro
İklim Değişikliğinin Nedenleri, İklim değişikliği ve Atmosfer Kökenli Afetler, Kentleşme ve İklim değişikliği, Bitkilerin İklim Değişikliğine Adaptasyonları, İklim Değişikliği Ekonomisi, İklim Değişikliği ve Jeomorfoloji, İklim Değişikliği ve Mücadele Politikaları, İklim Değişikliği ve Nüfus, Kuaternerde Bitki Örtüsü, İklim Değişikliğinin Dağlık Alanlardaki İzleri, Paleoklimatoloji, Türkiye’de İklim Siyaseti, Ekolojik Değişimlerin İzlenmesi, İklim Değişikliği ve Biyoçeşitlilik, İklim Değişikliği ve Enerji Politikaları, İklim Değişikliği ve Havza Yönetimi, İklim Değişikliği ve Sanayi, İklim Değişikliği ve Tarım, İklim Değişikliği ve Turizm, İklim Değişikliği ve Türkiye Jeomorfolojisi, Kuaterner Paleoklimatolojisi, Yıllık Halkalar ve İklim Tarihi, Sürdürülebilirlik ve İşletmeler dersleri veriyor. Dersleri Prof. Dr. Barbaros Gönençgil, Prof. Dr. Ünal Akkemik, Prof. Dr. Nagihan Işıklar, Doç. Dr. Ahmet Ertek, Prof. Dr. Seyhun Doğan gibi alanlarında uzman isimler veriyor.
Atmosfer afetlerine dikkat
İklim değişikliğiyle mücadele için kurulan yüksek lisans programı hakkında bilgi veren Prof. Dr. Barbaros Gönençgil, “İklim değişikliği günümüzün en önemli küresel sorunlarından biri. 1960’lı yıllardan sonra dünya üzerinde insan nüfusunun artışıyla başlattığı aşırı baskı doğal ortamların kirlenmesine yol açtı. 50 yıldır artarak devam eden bu sürecin sonu kaçınılmaz olarak insan kökenli iklim değişikliği oldu. Bu süreç doğal değişikliklerden farklı olarak daha hızlı ve daha yıkıcı. Öyle ki dünyada atmosfer kaynaklı afetlerden oluşan can ve mal kayıpları depremlerde oluşan kayıpların üstüne çıktı. 1992 Rio Çevre Zirvesi ve 1994 BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi insan kaynaklı iklim değişikliğinde alınması gereken tedbirleri net ortaya koyuyor. Ancak ülkeler bu gerçekleri gerektiği gibi takip etmediler. Önümüzde köprüden önceki son çıkış olarak Paris Anlaşması var. Dünya ülkeleri ortaya konan hedeflere ve anlaşma maddelerine uygun hareket ederek sürdürülebilir bir gelecek için gerekli adımları atmalar” dedi.
Yüksek lisans programının coğrafya, klimatoloji(iklimbilimi), sosyoloji, hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, arkeoloji gibi bilim dalları ile işbirliği kurduğunu söyleyen Prof. Dr. Gönençgil, “Ulusal İklim Değişikliği Eylem Planı çerçevesinde yapılandırdık. Sadece iklim değişikliğinin doğal ve beşeri nedenleri üzerinde durmuyor, akademik, iş dünyası ve sivil toplumun da ihtiyaçlarına cevap verecek içerik oluşturduk. BM Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC)’nin dikkat çektiği; iklim değişikliğinin fiziki özellikler çerçevesinde oluşum ve gelişimi, iklim değişikliğiyle ortaya çıkan kırılganlık ve uyum süreci, iklim değişikliğinin olumsuz sonuçlarıyla mücadele gibi ders gruplar oluşturduk” dedi.
İhtiyacın kadar tüket anlayışı
İklim değişikliğiyle mücadele için vatandaşların üzerine düşen temel görevin ihtiyaçları doğrultusunda tüketim yapmaları gerektiği olduğunu belirten Gönençgil, “Türkiye coğrafi konumu itibariyle çağlar boyunca iklim değişikliklerinde çok etkilenmiştir. Günümüzde ortaya çıkan iklim değişikliğinin etkilerinin şiddetlendiğini gösteriyor. Atmosfer kökenli afetlerin neden olduğu can ve mal kayıpları giderek artıyor. Depremlerin neden olduğu kayıpların önüne geçiyor. Artan sıcaklılarla birlikte ani hava olaylarında artış, orman yangınları, sıcak – soğuk hava dalgaları, yağış eksikliği nedeniyle biyolojik çeşitlilik kaybı, turizm gelirlerinde azalma, tarımsal verim kaybı görülebilecek. Gıda üretimi, ekosistemlerin yenilenmesi, su havzalarının korunması ve iklim açısından akıllı tarım uygulamaları, her ülkenin iklim değişikliğinin etkilerini azaltma, uyum ve dayanıklılık programının bir parçası haline gelmelidir.” diye konuştu.
