İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi Birleşmiş Milletler tarafından 10 Aralık 1949 tarihinde kabul edildiği için 10 Aralık Dünya İnsan Hakları Günü olarak kutlanıyor. Dünya üzerindeki insan hakları ihlallerini takip etmek ve II. Dünya Savaşı sonrasında evlerinden kaçan veya göç ettirilmiş milyonlarca Avrupalıya yardım etmek için 1950 yılında kurulan Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), 2020 yılında 80 milyon insanın yerinden edildiğini açıkladı. İnsan Hakları Raporu’nu Cenevre’de açıklayan BM Mülteciler Yüksek Komiseri Filippo Grandi, dünya koronavirüs salgınıyla zorlu bir savaş verirken bile yarım milyon insanın yerinden edildiğini vurguladı. Filippo Grandi, “Yıl sonu tablosu henüz netleşmemekle birlikte 2020 ortası itibarıyla tüm dünyada yerinden edilen kişilerin sayısının 80 milyonu aştı. Yıl başında zulüm, çatışma ve insan hakkı ihlallerinden dolayı zorla yerinden edilen 79,5 milyona yakın insan vardı. 2020’de devam etmekte olan ve ortaya yeni çıkan çatışmaların yanı sıra yaşanmakta olan küresel pandemiye rağmen rakam arttı. 45,7 milyonu ülkesinde yerinden edilmiş kişiler, 29,6 milyonu mülteci ve ülkesi dışında yerinden edilmiş kişiler, 4,2 milyonunu ise sığınmacılardan oluşan bu büyük grubun hayatları dramatik biçimde etkilemekte” dedi.
Bazı Ülkelere Dikkat Çekildi
Dünya pandemiyle mücadele ederken ve Mart ayında BM Genel Sekreteri’nin yaptığı acil küresel ateşkes çağrısına rağmen çatışma ve zulümlerin son bulunmadığının vurgulandığı raporda bazı ülkelere dikkat çekildi. Suriye, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Mozambik, Somali ve Yemen’de yaşanan şiddet olaylarıyla yerinden edilenlere yenilerinin eklendiği, Afrika’nın Orta Sahel bölgesinde sivillerin tecavüze uğrayıp infaz edildiği acımasız şiddet olaylarıyla tablonun ağırlaştığı vurgulandı. BM Mülteciler Yüksek Komiseri Filippo Grandi, “Geçtiğimiz 10 yıl içinde zorla yerinden edilen kişilerin sayısı iki katına çıktı. Bu, uluslararası toplumun barışı koruyamadığını göstermektedir. Bu korkutucu tabloda ne yazık ki yeni bir eşiği daha aşıyoruz ve dünya liderleri savaşa dur demedikçe durum daha da kötüye gidecek. COVID-19, tüm dünyada halk sağlığını tehdit etmenin yanında zorla yerinden edilmiş kişilerin korunmasında ve geçiminde yeni bir krizi beraberinde getirmiştir. İnsan hayatını her açıdan altüst eden koronavirüs, zorla yerinden edilenlerin ve vatansız kişilerin sorunları derinleştirdi” diye konuştu.
COVID-19’a karşı alınan tedbirlerin mültecilerin güvenli yerlere ulaşmalarını zorlaştırdığını ekleyen Grandi, “Pandeminin ilk zirvesi Nisan ayında 168 ülke sınırlarını kapatmıştı. UNHCR’nin desteğiyle 111 ülke virüse karşı tedbir alırken iltica sistemlerini tam kapasite ya da belirli ölçüde işler kıldı. Dünyadaki toplam vatansız kişi sayısı kesin olarak bilinmemekle beraber 79 ülkenin yayımladığı raporlar 4,2 milyon vatansız kişiyi ortaya koymakta. Yerinden edilenler için 2020, önceki yıllara göre daha az dayanıklı çözüm bulundu. Sadece 822 bin 600 yerinden edilmiş kişi eve döndü. Mülteci dönüşleri 2019’a göre yüzde 22 azaldı” dedi.
Dünya Doktorları Derneği
“Mülteciler için hayat koşulları zorlaştı”
Kriz ortamlarından etkilenen insanlar için çalışan Dünya Doktorları Derneği (DDD), mültecilerin pandemide yaşadığı zorluklara dikkat çekti. Dünya Doktorları Derneği Başkanı Hakan Bilgin “İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, insan hakları konusunda en temel belge. Irk, renk, din, cinsiyet, dil, siyasi veya diğer görüşler, ulusal veya sosyal köken, mülkiyet, doğum veya diğer statüler sebebiyle ayrım gözetmeksizin hepimizin doğal insan haklarına sahip olduğunu vurguluyor. 2020 yılında, Türkiye’de ve Suriye’de toplam 406 bin 632 mültecinin insan onuruna yaraşır, sağlık ve psikososyal destek hizmeti almaları için çalıştık. Bu yıl insani krizlere pandemi eklendi. Mülteciler için hayat koşulları zorlaştı. İstanbul ve Hatay’da verilen psikososyal destek hizmetleriyle toplam 13 bin 371 mülteciye sağlık hizmeti ulaştırdık. Suriye’de 230 bin 890’ı İdlib, 153 bin 926’sı Afrin’de olmak üzere toplam 384 bin 816 mülteciye birinci basamak sağlık hizmeti sağladık. Suriye’de 2 bin 248’i İdlib, bin 498’i Afrin’de olmak üzere toplam 3 bin 746 mülteciye ruh sağlığı ve psikososyal destek alanlarında hizmet verdik” dedi.
