24 Şubat’ta Rusya’nın Ukrayna’ya başlattığı askeri harekat ve işgal sırasında Ukrayna limanlarının önüne döşenen deniz mayınlarının yaratacağı tehlike Rusya Federal Güvenlik Servisi (FSB) tarafından dile getirilmişti. FSB, “Rusya tarafından özel bir askeri operasyonun başlatılmasının ardından Ukrayna Donanması; Odessa, Ochakov, Chernomorsk ve Yuzhnyy limanlarına ve açıklarına yaklaşık 420 eski tip mayın tarlası oluşturdu. Bu mayınlar 20. Yüzyılın ilk yarılarında üretildi. Fırtınalı koşulların başlamasıyla birlikte denizin dip ankrajlarına bağlanan kablolarda kopmalar meydana geldi. Karadeniz’in batı kesiminde mayınlar rüzgâr ve akıntıların etkisiyle serbestçe hareket etmeye başladı” açıklamasının ardından Deniz kuvvetleri Komutanlığı alarma geçmişti. Karadeniz’in güney yönlü akıntı ve rüzgar sistemini inceleyen bilim insanları ve askeri uzmanlar açıklama tarihinden en az 22-23 gün sonra mayınların kıyılarımızda kendisini göstereceğini tahmin ederken, ilk karşılaşma beklenenden erken gerçekleşti. Sabah 10.00 sıralarında denizde bir cisim olduğunu gören balıkçılar ve gemiciler hemen Sahil Güvenlik Komutanlığı’na bilgi verdi. Denizin yüzeyinde bağımsız hareket eden cismin mayın olduğunu fark eden Sahil güvenilk uzmanlarının çağırdığı SAS timleri hemen bölgenin boşaltılmasını istedi. Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü İstanbul’un kuzeyinde hayli yoğun gemi trafiğine sahne olan bekleme bölgesi olan Türkeli bölgesindeki tüm deniz araçlarını tahliye etti. Ardından İstanbul Boğazı çift yönlü olarak gemi trafiğine kapatıldı. Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü, “İstanbul Boğazı Kuzey Demir bölgesi civarında mayın olasılığı çok yüksek bir cisim görülmüştür. Vts gerekli yerlere bilgi vermektedir. Cismin yuvarlak top gibi ve üzerinde boynuz gibi çıkıntıları olduğu belirtilmiştir. Vts gemilerin şu an için demir yerine yaklaşmamaları bilgisini vermektedir.” Şeklinde uyarı yapıldı.
Havadan kontroller sürerken Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’na bağlı SAS(Sualtı Savunma) timleri harekete geçti. SAS timleri mayını önce güvenli bölgeye çekti. Fünye ile patlayıcı yerleştirilen mayın uzaktan kontrollü şekilde imha edilirken, İstanbul boğaz trafiği 16.00’dan itibaren normale dönebildi. Katar’da bulunan Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar,”Sabah saatlerinde İstanbul Boğazı açıklarındaki bir ticari gemiden ‘mayın benzeri bir cisim görüldüğüne’ dair bilgi geldi. Unsurlarımız zaten o bölgelerde yoğun şekilde devriyelerini, görevlerini sürdürüyordu. Süratli bir şekilde SAS timimiz bölgeye intikal ettirildi. Söz konusu cismin mayın olduğunun tespitinin ardından emniyetli bir bölgeye çekildi. İnceleme sonucunda eski tip olduğu belirlenen mayın SAS timimiz tarafından etkisiz hale getirildi. Konuyla ilgili hem Rus hem Ukrayna makamlarıyla görüştük. Koordinasyonumuz devam ediyor. Deniz trafiğinin emniyetli şekilde sürdürülmesi için başta Deniz Kuvvetlerimiz olmak üzere Sahil Güvenlik ve ilgili diğer kurum ve kuruluşlarla gerekli koordinasyon yapıldı. Gerekli tedbirler alındı. Deniz trafiği emniyetli şekilde devam ediyor. Deniz Kuvvetlerimizin yüzer ve uçar unsurları müteyakkız bir şekilde faaliyetleri takip ediyor, çalışmalarını sürdürüyor” şeklinde açıklama yaptı.
Neden tahminden erken geldi?
Öte yandan akıntı sistemine göre 16-17 Nisan’dan itibaren görülmesi beklenen mayının erken gelmesini uzmanlar şu şekilde yorumladı.
“Demir bağlantısından kopan ve akıntıyla serbest kalan mayın Rusya Federal Güvenlik Servisi’nin açıklamasından en az 20 gün önce koptu. Açıklama 20-21 Mart günlerinde yapıldığı için mayınların savaşın başladığı ilk günler olan 26-28 Şubat tarihlerinde serbest kaldığı düşünülüyor.”
350 Mil Mesafeyi Kat Etti
Mayın tarama gemisi eski komutanı Emekli Deniz Albay Alp Kırıkkanat, “Yıkıcı ve asimetrik etkiye sahip olan mayın silahını telaffuz ederken çok dikkatli olmak gerekiyor. Duyum bile olsa mayın kelimesi bir kere ağızlardan çıktığında, artık geri dönüşü olmaz. Önlem almak zorundasınızdır. Sürüklenen ve serseri mayın haline geldiği görülen bu mayınların, mayın harbi usulleri içerisinde taktiksel olarak klasik bir yeri elbette mevcut. Ancak son bir aydır Rusya-Ukrayna arasında hibrit yöntemli ve etki odakları sürekli değişkenlik arz eden silahlı bir mücadeleye şahit oluyoruz. Şimdi bütün bunlara Odesa açıklarında bir yenisi eklendi ve bunun sonuçları artık Karadeniz’i ve kıyıdaşları doğrudan etkiler bir hal almaya başladı. Daha önceden de kopup çıksa haberin bir hafta sonrasında mayın benzeri bir cisimle ilk olarak bugün karşılaştık. Odesa açıklarından yaklaşık 300-350 millik bir mesafeyi 7-10 gün içinde sürüklenerek kat etmesi ve ilk bizde görünmesi dikkat çekici. Sürüklenen mayın konusunda baştan beri her şeyin bu kadar kesin bilgi ve sonuçlarla gitmesi, biraz daha dikkatli olmamızı gerektiriyor. Karadaki hibrit ve etki odaklı yürütülen mücadele de dikkate alındığında, denizde de olası manipülasyonlara dikkat etmemiz gerekiyor. O nedenle kuşku ve kıyaslamayı paranoya seviyesine getirmeden; eldeki verileri, matematiksel bir modelleme üzerinden istatistiksel sonuçlara döken Mayın harbi usulleri önemli. Deniz Kuvvetleri Komutanlığımız bu konuda oldukça tecrübelidir. Yapılacak açıklamaları takip etmemiz gerekir.” dedi.
Sürekli telsizden uyarı anonsları yapıldı
Öte yandan, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü, Türk Radyo Gemi Trafik Hizmetleri’nden ve 72. Kanal telsiz frekansından sürekli uyarılarda bulundu. Sesli uyarıda, “Türkeli demir sahasında(bekleme alanı) belirlenemeyen bir cisim tespit edilmiştir. Tüm gemilerin demir sahasından Neta (açıkta, uzakta ve hazır) olması tavsiye olunur” anonsları sürekli tekrarlandı. Mayın açıklamasının ardından alarma geçen Türk donanmasındaki mayın gemileri de kritik seviyede hazır konuma getirildi. Türk donanmasında Aydın sınıfı 6 tam donanımlı mayın avlama gemisi bulunuyor. TCG Alanya, TCG Akçay, TCG Amasra, TCG Ayvalık, TCG Akçakoca ve TCG Anamur gibi mayın avlama gemileri gelişmiş sonarıyla 400-600 metre mesafeden mayınları tespit ediyor. Tespit edilen mayınlar PAP insansız sualtı cihazları ya da mayın harbi dalgıçları tarafından etkisiz hale getiriliyor.
