Özellikle çubuklu balinalar ya da ispermeçet balinaları dünyanın en büyük yaratıkları arasında üst sıralarda yer alıyor. Devasa cüsseli bedenleri muhteşem birer karbon deposu işlevi görüyor. Balinalar, bedenlerinin karbon deposu özellikleri sayesinde sadece okyanusların derinliklerinin ısısını dengelemekle yetinmiyor, insan ırkı için oldukça önem arz eden gezegenin ısısını da belirliyorlar.
Dünya ve insanlık üzerindeki etkileri bu kadar yüksek olan balinalar, yüz yıllardır insanlar tarafından avlanarak tüketilmekte.
“İnsanlar ormanları keserek, ağaçları keresteye döndürerek ya da otlakları yok ederek karasal ekosistemdeki karbon düzeyini doğrudan etkiliyorlar. Açık okyanuslarda ise karbon döngüsü insan etkisinden tamamen bağımsız şekilleniyor.”
2010’da yayımlanan bir bilimsel makaleden alıntılanan bu sözde, ‘insan etkisinden tamamen bağımsız şekilleniyor’ denilen karbon döngüsü, geçmişten günümüze dek uzanan balina avcılığının geldiği noktayla birlikte artık pekte ‘insan etkisinden bağımsız’ olarak şekillenmemekte.
BALİNA NÜFUSU 3022 YILDA YÜZDE 66 İLE 90 ARASINDA AZALMIŞ OLABİLİR
Eski kaynaklarda yer alan bilgilere göre, tarihteki ilk ticari balina avcılığının MÖ 1000 yılında yapıldığı sanılmakta. Aradan geçen 3022 yılda ise uzmanlara göre on milyonlarca balinanın avlandığı ve binlerce yıldan bu yana balina nüfusunun yüzde 66 ile 90 oranında azalmış olabileceğini tahmin ediyor.
Öte yandan devasa cüsseli balinalar, ölümlerinden sonrada ekosisteme ve karbon döngüsüne etki etmeye devam ediyor. Balinalar öldükten sonra okyanusun zeminine çöküyor ve vücutlarında inanılmaz miktarda depolanan karbonu yüzey sularından derin denizlere karışıyor. Denize karışan karbon denizin derinliklerinde yüz yıllar boyunca varlığını sürdürmeye devam ediyor.
12 yıl önce yapılan bir araştırmaya göre, endüstriyel balina avcılığından önce yılda 190 bin ila 1.9 milyon ton karbonun balinalar sayesinde okyanus zeminine çöktüğü ortaya koyulmakta. Araştırmadaki karbon miktarının günümüzdeki karşılığı ise şok edici seviyede; 190 ila 1.9 milyon ton karbonun okyanus zeminine çökmesi, her yıl 40 bin ila 410 bin otomobilin trafikten men edilmesiyle ulaşılabilecek karbon salınımı korunumuna eşit bir oran.
Araştırmanın baş aktörlerinden olan Maine Üniversitesi’nden deniz bilimci Andrew Pershing, 20’inci yüzyılda insanların avladığı balinalar neticesinde toplamda 70 milyon ton karbondioksitin atmosfere salındığını öngördüğünü belirtiyor ve şöyle devam ediyor, “Bu büyük bir oran, ama bir yılda 15 milyon otomobil bu kadar karbon salıyor. Sadece ABD’de 236 milyon otomobil var”
BALİNALAR SADECE ÖLDÜKLERİNDE DEĞİL YAŞAMLARI SÜRESİNCE DE ÇEVREYE ETKİLİLER
Ayrıca balinalar sadece öldüklerinde çevreye etkili değiller. Uzun yaşamları boyunca okyanusların derinliklerinde beslenen balinalar, dışkılarını çıkarmak için su yüzeyine dönüyor. Balinalar, dışkılarındaki oldukça zengin demir sayesinde, gezegenin atmosferine muazzam etkileri olan ve Dünya’da üretilen karbondioksitin yüzde 40’ını emebildikleri düşünülen fotoplanktonların gelişimlerine şahane bir ortam sunuyor.
Fotoplanktonların emdiği bu karbondioksit miktarı ise Amazon ormanlarının emdiği karbondioksit oranından tam dört kat fazla.
Araştırma yazarları, dünya ve insanlık üzerindeki etkileri hiç sanılmadığı kadar fazla olan balinaların iklim değişikliğini korumaya yönelik etkileri hakkında, “Balinalar iklim değişikliğiyle mücadelede eşsiz bir konumda bulundukları için 2015’te imzalanan Paris Anlaşması’nı imzalamış olan 190 ülkede koruma kapsamına alınmaları gerekiyor” yorumunda bulunuyorlar.
KAYNAK: BBC.COM (Türkçe)
Fotoğraf Kaynakları: Wikipedia, GoGalapagos, Divemagazine, Evrimagacı
