Dünya nüfusunun yüzde 99’u kötü hava soluyor

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), dünya genelinde insanların neredeyse tamamının kaliteli hava standartlarında olmayan havayı soluduğuna dikkat çekerek fosil yakıt kullanımını azaltma yönünde daha fazla adım atılması çağrısı yaptı. Solunum ve kan dolaşımı sorunlarına neden olan kirletici maddelerin, havaya salınmasında rol oynayan fosil yakıtlar, her yıl önlenebilir milyonlarca ölüme yol açıyor.

Orta ve düşük gelirli ülkelerde tehlike daha fazla

WHO, hava kalitesi standartlarına ilişkin değerleri içeren yönergesini sıkılaştırmasından yaklaşık altı ay sonra Pazartesi günü yayınladığı açıklamada, hava kalitesine ilişkin veri tabanını da güncelledi. Veri tabanının güncellenmesinde dünya genelinde 6 bin kent, kasaba ve köy belediyesinden gelen bilgiler kullanıldı. Küresel nüfusun yüzde 99’unun, hava kalitesi standartlarının altında hava soluduğuna işaret eden WHO, kötü hava solunumuyla birlikte havadaki parçacıkların akciğerlere derinlemesine işlediğini, atar ve toplar damarlara girdiğini ve hastalığa neden olduğunu kaydetti. WHO’ya göre dünyada hava kalitesinin en kötü olduğu bölgeler Doğu Akdeniz, Güneydoğu Asya ve Afrika.

Zararlı madde oranları 11 yılda 6 kattan fazla arttı

Havadaki zararlı parçacıklı madde miktarını ölçen PM2,5 ve PM10 oranlarının yaklaşık 2 bin şehirde son 11 yılda 6 kattan fazla yükseldiği kaydedildi. Kirli havada yer alan PM2.5 ve PM10 olarak bilinen iki tür parçacığa ilişkin verilerin yer aldığı veri tabanı, ilk kez azot dioksitin zemin ölçümlerini de kapsama aldı. Veri tabanının son versiyonu 2018 yılında yayınlanmıştı. Azot dioksit çoğunlukla araç trafiği kaynaklı yakıt tüketimi sonucu ortaya çıkıyor ve en çok kentsel alanları etkiliyor. Azot dioksite maruz kalmak astım, öksürük, hırıltılı solunum ya da solunum güçlüğü gibi belirtileri tetikliyor. Bu durum hastane ve acil servise başvuruların sayılarının artmasına neden oluyor. Azot dioksitin en yoğun olduğu bölgeyse Doğu Akdeniz. Havaya salınan parçacıkların kaynağı ulaşım, enerji santralleri, tarım, atıkların yakılması, sanayi ve çöl tozu gibi doğal kaynaklar. Gelişmekte olan ülkeler bu sorundan en çok etkilenenler. Hindistan PM10, Çin’se PM2.5 olarak bilinen parçacıkların dünyada en yoğun olduğu ülkeler.

Felce ve solunum hastalıklarına yol açıyor

Bu parçacıklı maddelerin soluma yoluyla akciğer ve kan dolaşımına girerek felce ve solunum hastalıklarına yol açabileceği bildirildi.

DSÖ Hava Kalite Yönergesi uyarınca ülkelere, “hava kalitesini düzenli takip ederek hava kirliliğinin kaynaklarını tanımlama”, “yemek pişirme, ısınma ve aydınlatma gibi günlük ihtiyaçlar için çevre dostu enerji kullanımını teşvik etme”, “şehirlerde şahsi araç kullanımını azaltmak için toplu taşıma imkanlarını geliştirme”, “yenilenebilir enerji üreten konut edindirme politikalarını benimseme”, “yerel atık yönetimi endüstrisini güçlendirme” ve “zirai atık yakma faaliyetlerini azaltma” tavsiyelerinde bulunuldu.

Önlenebilir çevre sorunlarının dünyada yılda 13 milyondan fazla kişinin ölümüne yol açtığı verisi paylaşılarak, 7 Nisan Dünya Sağlık Günü öncesinde uluslararası camiaya “insanların ve evrenin sağlığını koruma” çağrısı yapıldı.

Raporda ifadelerine yer verilen DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, enerji tüketiminin oluşturduğu hava kirliliğine dair mevcut endişelerin, çevre dostu enerji ihtiyacının önemini ortaya koyduğunu belirterek, “Yüksek fosil yakıt fiyatları, enerji güvenliği ve iklim değişikliği gibi sağlık sorunlarının ele alınmasının aciliyeti, dünyanın fosil yakıtlara daha az bağımlı olma yolunda ilerleme gerekliliğinin altını çiziyor” açıklamasında bulundu.

 

Haber : Emirhan Taştan

 

İletişim İçin Twitter: @DenizinKartalI – @emrhntstn

 

Kaynak :  https://www.who.int – https://www.amerikaninsesi.com