Greenpeace Akdeniz’in “Türkiye’de Hava Kirliliği Yükü”
Şehirlerde yaşamın artması ve sanayi gelişmesine paralel artış gösteren hava kirliliği toplum sağlığını tehdit eden insan etkisiyle oluşan tehlikelerin başında geliyor. Greenpeace Akdeniz’in “Türkiye’de Hava Kirliliği Yükü” başlıklı raporu hava kirliliğinin ağır yükünü gözler önüne serdi. Rapor PM 2.5 kirleticisine uzun süreli maruz kalmanın yalnızca 2021 yılında 34 bin erken ölüme katkıda bulunduğunu ortaya koydu. İstanbul ve Ankara gibi Türkiye nüfusunun yüzde 60’ından fazlasını kapsayan 38 ilde geçtiğimiz yıl boyunca hava ölçümleriyle elde edilen verileri derleyen Greenpeace Akdeniz’in raporu tehlikeyi ortaya koydu. Rapora göre 38 ilde yaşayan yaklaşık 55 milyon insan Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) belirlediği yıllık hava kirliliği limit değerin 4 katından fazla kirlilik soluyor. Greenpeace Akdeniz, çapları 2,5 mikrometreden küçük solunabilir parçacıkları belirten PM 2,5 değerinin ortalama 20.7 mikrogram olduğunun altını çizdi. Rapora dahil edilen şehirlerde her 100 bin erken ölümden 64’ünün havadaki PM 2.5 kirliliğine maruz kalmaktan kaynaklandığı tahmin ediliyor.
Yılda 26 bin hayat kurtarılabilir
Greenpeace Akdeniz, PM 2.5 kirliliğinden kaynaklı hava kirliliğine bağlı erken ölümlerin, cinayet sayılarının ve trafik kazalarının neden olduğu ölüm riskiyle kıyaslandığında tablonun net ortaya çıktığını belirtti. Greenpeace Akdeniz, ” Türkiye’de PM 2.5 kaynaklı hava kirliliğine bağlı erken ölüm riski, cinayet nedeniyle ölüm riskinden 24 kat daha fazla. Trafik kazaları nedeniyle ölüm oranlarıyla kıyaslandığında ise PM 2.5 kirliliğinden ölüm riskinin 7 kat daha fazla olduğu hesaplanıyor. PM 2.5 miktarı dünsa limitlerini karşılasaydı PM 2.5 kirliliğine atfedilen erken ölümlerin sayısı yüzde 75 oranında azaltılırdı. Her yıl tahminen 26 bin hayat kurtarılabilirdi.” şeklinde açıklama yaptı.
Türkiye’de alt limit tanımlanmadı
Greenpeace Akdeniz, 2021 yılında ölçüm yapılabilen iller arasında yüzde 49’la Iğdır’ın erken ölüm riski açısından ilk sırada yer aldığını, İstanbul’un ise 8 bin 895 can kaybıyla PM 2.5 kirliliğine bağlı en fazla erken ölümün yaşandığı şehir olduğunu vurguladı. Greenpeace Akdeniz İklim ve Enerji Proje Sorumlusu Gökhan Ersoy, “Gezegenin en tehlikeli kirleticisi PM 2.5 için bir limit değer belirleyerek, kirliliğin kronikleştiği yerler için yönetmeliğimizde yer alan koruma bölgesini hayata geçirebilir ve kirli endüstriler karşısında insanlarımıza temiz bir nefes alacak ve ortalama yaşam süresini uzatacak mavi gökyüzü fırsatını sunabiliriz.Türkiye’de PM 2.5 kirliliği için yıllık ve 24 saatlik ortalama limit değerleri bir an önce tanımlanmalıdır. Ulusal limit değerler, asgari olarak, AB tarafından kabul edilen seviyelerle uyumlu olmalıdır. Uzun vadede ise amaç DSÖ limitleriyle uyumlu bir yönetmelik çıkarılmasıdır. Halk sağlığını koruyarak erken ölümlerin önüne geçecek ulusal limit değerlerinin belirlenmesinin ardından koruma bölgesi ilan edilmeli. Koruma bölgelerinde kirletici endüstrilerin faaliyet durdurması hava kalitesini iyileştirmek için ciddi önlemler alınması gerekir.” şeklinde konuştu.
PM 10 : genellikle 10 mikrometre ve daha küçük çaplara sahip solunabilir parçacıklar; ve
PM 2.5 : çapları genellikle 2,5 mikrometre ve daha küçük olan ince solunabilir parçacıklar.2,5 mikrometre ne kadar küçük? Kafanızdan tek bir saç düşünün. Ortalama insan saçı çapı yaklaşık 70 mikrometredir – bu da en büyük ince parçacığın 30 katı büyüklüğündedir.
