Marmara Denizi’ni etkisi altına alan deniz salyasına çözüm yollarını arayan bilim insanlarının açık denizde yaptığı son sefer, İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü tarafından Türkiye’nin en büyük ve donanımlı araştırma gemisi R/V Alemdar II ile gerçekleşti. Enstitü tarafından uzun yıllardır takip edilen 45C kodlu 1270 metre derinliğindeki Çınarcık Çukurundaki istasyonda gelişmiş oşinografik ekipmanlarla yapılan ölçümlerde canlı yaşamını yok eden hidrojen sülfür tespit edilmişti. Seferin lideri kimyasal oşinograf Prof. Dr. Nuray Çağlar, iklim değişikliğinin etkilerinin de gözlendiği istasyonda hidrojen sülfürün tespit edilmesinin ardından gittikleri İzmit Körfezi’nde de benzer sonuçlar elde ettiklerini belirtti. Prof. Dr. Çağlar, İzmit Körfezi’nin Karamürsel açıklarındaki İZ-17 isimli ölçüm istasyonunda gelişmiş cihazlarla yaptıkları araştırmalarda 34 metreden itibaren hidrojen sülfür belirlediklerini söyledi.
Körfezin orta baseni olan Karamürsel açıklarındaki 150 metre derinliğe gönderilen cihazların 34 metreden sonra hidrojen sülfürü tespit ettiklerini vurguladı. Prof. Dr. Nuray Çağlar, “Körfezde hidrojen sülfürün varlığı yeni değil. 1999 depreminin ardından 1 yıl süren çalışmalarımızda 110 metreden sonra varlığını tespit etmiş ve Balkıs2003 şeklinde bilimsel makale olarak sunmuştuk. R/V Arar ile 30 istasyondan aldığımız örneklemelerle hidrojen sülfürden bahsetmiştik. İzmit Körfezi’ne yabancı olmayan bu gazın 110 metrelerden şimdilerde 34 metreye kadar çıkması bizi düşündürüyor. 34 metrede litrede 2 miligram olan hidrojen sülfür 157 metreden sonra 4,5 miligrama kadar çıkıyor” dedi.
“Hidrojen sülfür vardı ama yukarı çıktığını gördük”
Ölçüm istasyonunda ayrıca müsilaj tabakalarının da yüzeyden dibe doğru çökeldiğini gözlemlediklerini söyleyen Prof. Dr. Nuray Çağlar, “Organik madde yani müsilaj çözülürken sudaki çözünmüş oksijeni tüketiyor. İzmit Körfezi, Marmara denizi sularıyla yenileniyor ama hidrojen sülfür ortadan kalkmıyor. Henüz yazın başında olmamız ilerleyen süreçte bozulmanın hızlanacağını işaret ediyor. Oksijensizlik artabilir hatta kalıcı olabilir.” uyarısını yaptı.
Çok disiplinli araştırmalara ipucu olacak
R/V Alemdar II ile çok disiplinli ve geniş katılımlı bilimsel araştırmalarda kullanılacak örnekler alındı. Bilimsel seferde; İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi’nden Prof. Dr. Gülşen Altuğ’un Yenikapı’daki sürdürdüğü bakteri çalışması için örnekler alındı. İ.Ü. Fen Fakültesi’nden Prof. Dr. Neslihan Özdelice ve enstitüden Prof. Dr. Seyfettin Taş’ın incelemeleri için de örnekleme yapıldı. İ. Ü. Çapa Tıp Fakültesi’nde Tıbbı Mikrobiyoloji uzmanı Prof. Dr. Zerrin Aktaş ile İ.Ü. Rektör Yardımcısı ve enfeksiyon uzmanı Prof. Dr. Mustafa Oral Öncü’nün halk sağlığıyla ilgili araştırmaları için bilimsel malzeme toplandı. Ayrıca Gebze Teknik Üniversitesi, Yıldız Teknik Üniversitesi, İTÜ ve ODTÜ içinde örnekleme ve ölçüm yapıldı. Enstitü Müdürü Prof. Dr. Cem Gazioğlu, sefer sonuçlarının ODTÜ ve İ. Ü Deniz Bilimleri Enstitüsü tarafından geliştirilen ‘Marmara Denizi’nin Sanal İkizi’ adlı ekolojik model çalışmaları için gerçeğe yakın sonuç verebileceğini ifade etti.
