Tebliğ değişikliği yapıldı
2017 yılında Kıkırdaklı Balıkların Korunması için Ulusal Eylem Planı Çalıştayı düzenleyen TÜDAV( Türk Deniz Araştırmaları Vakfı) , koruma listesindeki 5 köpekbalığı türüne 12 türün daha girmesini sağlamıştı. Fakat, bilim insanlarının önerisine rağmen denizlerimizdeki en korkutucu canlılardan büyük beyaz köpekbalığı koruma altına alınamamıştı. Tarım ve Orman Bakanlığı, geçtiğilmiz günlerde 31949 numaralı resmi gazetede 5/1 Numaralı Ticari Amaçlı Su Ürünleri Avcılığının Düzenlenmesi Hakkında Tebliğde değişiklik yayınlayarak, büyük beyaz köpekbalığını kesin korunna türler arasına aldı. Böylece Türkiye’de korunan köpek balığı tür sayısı 18’e ulaştı.
Canavar önyargısı yıkılmalı
Türk karasularında görülebilen köpekbalığı türlerinden olan ve büyük bir önyargıyla canavar olarak nitelendirilen büyük beyaz köpekbalığının korunması için çabalayan bilim insanlarından Hakan Kabasakal görüşlerini değerlendirdi. Hayatını Türk sularındaki büyük beyaz köpekbalığının izini sürmeye adayan ve bu konuda uluslararası kabul gören pek çok bilimsel makaleyi hazırlayan WWF Türkiye Kıkırdaklı Balık Danışmanı ve Su Ürünleri Yüksek Mühendisi Hakan Kabasakal, büyük beyaz köpekbalığının megafaunanın tepe yırtıcılarından ve en önemli avcı balıklarından biri olduğunu söyledi. Kabasakal, ” Koruma çalışmalarının sembol ve karizmatik türüdür bu balık. Büyük boylara erişiyor, cinsel olgunluğa geç ulaşıyor, az yavru doğuruyor ve bu nedenle nüfusu azalınca kolay toparlanmıyor. Ekosistemin denge unsuru türünü bu nedenle korumak gerekiyor” dedi.
Jaws filminin kahramanıydı
1975 yılında çekilen Jaws korku filminin kahramanı olan büyük beyaz köpekbalığının Ege Denizi’ndeki Edremit Körfezi’nde bir üreme bölgesi olduğunu belirten Kabasakal, ” Bu alanın da koruma alanı ilan edilmesi, türün Akdeniz’deki neslini korunması açısından çok önemli. Bu açıdan dünyanın sayılı ülkelerinden biriyiz. Şimdi sırada üreme bölgesini korumak olmalı. Bu muhteşem balığı araştırmak için karşılık beklemeden 25 yıl çalıştım. Türk denizlerindeki varlığını anlatmaya çalıştım. Yılmadan çalışarak, büyük beyaz hakkında 20’ye yakın makale ve 2 kitap yazdım. Türü korumaya almak şahane bir sonuç. ” dedi. Peter Benchley’in 1974 tarihli romanından uyarlanan Jaws-Denizin Dişleri filmi, büyük beyaz köpekbalığının insanları en çok korkutan canlı olmasını sağlamıştı. Steven Spielberg’in yönettiği film, 1981 yılında Türkiye’de gösterime girdiğinde büyük ilgi uyandırmıştı.
Taş mercan ekosistem için gerekli
Öte yandan korumaya alınan diğer türler ise “Akdeniz mercanı”, “Sarı deniz dalı”, “Beyaz deniz dalı”, “Mor deniz dalı”, “Beyaz çalı gorgonu” ve “Deniz kulağı” oldu. Genellikle akvaryumlarda süs olmaları için denizden çıkartılan türlerin korunmasını yorumlayan İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Eda Topçu, tebliğ değişikliğnini umut verici olduğunu söyledi. Topçu, “Akdeniz için endemik taş mercan, Cladocora caespitosa özellikle akvaryumların içine konulmak için kaçak toplanıyordu. Taş mercanla birlikte 397 omurgasız türün yaşadığını biliyoruz. Bu türün Akdeniz ekosistemlerinin karbon döngüsünde önemli bir rolü var. Taş mercan, kırmızı listede ve nesli tükenmekte. Böylece, TÜDAV’ın siyah ve kırmızı mercan türlerini de yıllar önce koruma altına aldırmasıyla nesli azalan toplam yedi korallijen tür koruma altına alınmış oldu. Balıkçıların ağlarından çıkmasını engellemek caydırıcı” dedi. Nesli tükenmekte olmasına rağmen kaçak toplanarak yurt dışına çıkartılan deniz kulağı da koruma altına alındı.
