“Kubbe turistlerin üzerine çökebilir”
Aydın’ın Kuşadası ilçesinde eşsiz doğa güzellikleri ve tarihiyle bilinen Samson Dağları’nın barındırdığı zenginliklerden biri de Panagia Kurşuniatissa Manastırı. Tarih boyunca pek çok medeniyete ev sahipliği yapan Dilek Yarımadası’nda Bin 250 metre yüksekliğindeki dağ sırası eşsiz bitki örtüsüyle bilinirken doğa ve tarih tutkunu gezginleri kendine çekiyor. Tarihi manastırın duvarlarında ve kubbesi üzerinde büyüyen kızılçam ağaçlarının oluşturduğu ağırlığa Milliyet 6 yıl önce dikkat çekmişti. Manastırın kubbesine büyük baskı yapan kızılçam ağaçları kesilmişti. Fakat doğa turizmine düşkün turistlerin uğrak yeri manastır, bakımsızlık nedeniyle yine tehlike altında. Kuşadası Ekosistemi Koruma ve Doğa Sevenler Derneği (EKODOSD) Başkanı Bahattin Sürücü, “1800’lerin sonunda Alman arkeolog Theodore Wiegand Kurşunlu Manastırı’nı ziyaret ettiğinde bir kaç din adamının işlevini sürdürdüğünü belirtmişti. Wiegand, manastırın sağlıklı ve iyi olduğunu gözlenlemiş. Muhteşem doğanın içine ve her mevsim ayrı güzel manastırın başına neler geldiğini görüyoruz. Arkeolojik SİT kapsamında ama çevresi koruma statüsünde olmadığı için yıllarca defineciler tarafından kazıldı. Kuşadası’nın önemli kültürel miraslarından birini gelecek kuşaklara aktaramayacağız. Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu izniyle Aydın Arkeoloji Müzesi ve Doğa Koruma ve Milli Parklar Müdürlüğü kubbenin üzerindeki ağaçları biraz topladı. Daha önce iç payelerinden biri çökmüştü şimdi kubbeyi tek paye tutuyor. Kubbe çökerse manastır kalmaz. Üstelik turistlerin üzerine çökmesi facia olur. Güçlendirme yapılmazsa her an çökebilir” dedi.
Defineci talanına mangalcı tehditi eklendi
Kilisenin duvarına reklam yazısı bile yazıldığını söyleyen Sürücü, “Manastırın içinde ve çevresinde mangal yakılıyor. Tarihi dokuya zarar verilirken ekolojik bölgede yangın riski oluşuyor. Arkalarında büyük kirlilik bırakıyorlar. Ağaçların kökleri, duvarları içten içe patlatmaya başladı. Ne yazık ki tarihi yapının çöküşünü üzülerek izliyoruz. Kilise içine girilmesi son derece tehlikeli. Turist kafilelerinin girdiği kilisenin kubbesinin çökmesi faciaya neden olur. Kubbe çökmeden önlem alınması gerekli” diye konuştu. Sürücü, Samson Dağları’nda ateş yakılmasının sadece manastırı değil tüm bölgeyi tehdit ettigini ekledi.
EKODOSD Onursal üyesi ve Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Bizans Sanatı Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Zeynep Mercangöz ise, “Burası, Anadolu’nun kökleri Orta Çağ’a kadar giden ender eserlerindendir. Yapıları tehdit eden ağaçlar kesilince manastır kısmen nefes aldı. Bitki temizliğiyle doğa tahribatının bir nebze önüne geçildi ama durdurulamayan insan tahribatı nedeniyle manastırın yıkılma tehdidi hızlandı. Milliyet, 6 yıl önce gündeme getirmişti. Ekolojik yönden hassas Milli Park alanlarına duyarsız piknikçilerin manastır çevresinde yaktığı ateşlerin tehlikeside ortada. Yapı duvarlarına ve kubbeye tırmananlar taş örgülerin dağılmasına neden oluyor” dedi.
Defineci Talanına Mangalcı Tehditi Eklendi
Mercangöz, “Sosyal medyada manastırı dolduran kalabalıkları, kilisenin çatısına çıkanları gördükçe üzülüyorum. Çok daha üzücü olanı definecilerin talanı. 1990’larda ilk çalışmalarımızın haftasında kilisenin kubbelerini taşıyan ayaklardan birinin dibinde kaçak kazı yapıldı. Bu çukur o payenin ve oturan bema tonozunun yıkılmasına neden oldu. Maalesef avluda ve manastır çevresinde her geçen gün çukurların sayısı arttı. Endişelenmeden edemiyorum. Doğa yürüyüşleri açısından da kontrolsüz ve düzensiz ziyaretler, yabancı turistleri eğlendirmek adına yapılan başıbozuk cip safarileri tedirgin edici. Kültür turizmi adına mutlaka yapılacak etkinlikler var. Ama ziyaretçilerin doğanın ve manastırın kutsal yerler olduğunu unutmamaları, kutsal alan için beklenilen saygıyı göstermeleri gerekir. Yerel halkın ve çevrecilerin gönüllü bekçi olmaları gerekli. Koruma politikalarınca manastırın korunması ivedi ele alınmalı. Aydın müzesi ve koruma kurulu manastıra çok hassas. Büyük restorasyonlar yerine mevcut kalıntıların dondurulması, kilisenin tehlike arz eden örtülerinin sağlamlaştırılması gibi acil önlemler için de paraya yani Kuşadalı turizmcilerin maddi desteklerine ihtiyaç var” dedi.
