Hamsiden sonra Türk mutfağının vazgeçilmez balığı palamudun 2022-2023 balık av sezonunda bol bulunacağına dair ilk işaretler Temmuz ortalarından itibaren gelmişti. Karadeniz’de avlanan balıkçıların oltalarına takılan palamutların en erken tezgahlarda satılma tarihi 15 Ağustos. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 5/1 Numaralı tebliği gereğince 15 Ağustos’tan sonra sadece çapari adlı balık oltasıyla tutulması gereken palamutun tezgahlarda yerini alması uzmanları ve doğa korumacıları endişelendiriyor. Balığın büyümesi ve stoklarının korunması için alınan karara göre palamut avı 31 Ağustos’tan itibaren tüm balıkçılığa açılıyor. Tüm kanuni düzenlemelere, teknelere ve tezgah sahiplerine kesilen cezalara rağmen palamudun yasal düzenlemeden 10 gün önce satışa çıkarılması bilim insanlarını ve doğa korumacılarını endişelendiriyor.
Türünün devamı tehlike altında
Şu anda tezgahta bulunan palamutun av sezonunu olumsuz etkileyeceğini belirten İ.Ü. Su Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Saadet Karakulak, Akdeniz havzasında en çok palamut avcılığı yapan ülkelerin başında Türkiye’nin olduğunu ama av baskısı ve iklim değişikliği etkisiyle son yıllarda palamut stoklarında büyük azalma olduğunu belirtti. Prof. Dr. Saadet Karakulak, “2005 yılında yaklaşık 71 bin ton avlanan palamut 2021 yılında 2600 tona kadar düştü. 2021 yılındaki azalmanın en büyük nedeni, Marmara Denizi’ndeki müsilajın balıkçılık faaliyetlerine yansıması. Palamut balığını korumak ve sürdürülebilir avcılığı için balıkçılık yönetiminde daha ciddi kuralların getirilmesi ve denetimlerin yapılması gerekir. Palamut avcılığı 1 Nisan – 31 Ağustos tarihleri arasında yasaktır. 15 Ağustos’da küçük ölçekli balıkçılar çapariyle avlayabilir. Bu karara rağmen Temmuz’dan itibaren palamut yavrularının avlanması ve satılması çok sakıncalı. Yasadışı avcılığın varlığı ve yavru bireylerin büyümeden avlanılması stokları olumsuz etkiler. Yıl içinde av kotaları belirlenmeli ve balıkçılık teknelerine tahsis edilmelidir. Palamudu korumak için daha ciddi kararlar alınmalı.
Av yasakları neden uygulanmıyor?
WWF-Türkiye’nin (Doğal Hayatı Koruma Vakfı) Yönetim Kurulu üyesi Nergis Yazgan, tezgahlardaki küçük ve zayıf palamutların çocuk denecek yaşta olduğunun altını çizdi. Yazgan, “Palamut mevsimi yaklaşıyor, yağlı, dolgun ve doyurucu palamutların av boyutuna gelmesi beklenmeli. Ama tezgahlarda son günlerde görülen küçük palamutlar nedir? Bunu kim açıklaya bilir? Bu bilimselliği tanımamanın, balıkçının ne kendini ne de balık stoklarını hiç umursamadıklarının en iyi örneği. Çok üzücü hatta kahredici! Av yasakları neden uygulanmıyor? Sürdürülebilir balıkçılık için tezgahtaki palamut alınmamalı. Denizde av kontrolü tezgahta ceza uygulanmalı.” dedi.
Balıkçı da bugünlerde tezgahta olmasını istemez
İstanbul Bölgesi Su Ürünleri Kooperatifler Birliği Başkanı Erdoğan Kartal ise, 15 Ağustos’a kadar yasakların katı şekilde uygulanması gerektiğini tezgahtaki palamutun stoklara büyük zarar verdiğini söyledi. Kartal, “Palamut halkımız olduğu kadar balıkçımız için de çok değerli bir balık. Bu yıl palamut, Karadeniz’de erken görüldü ve bol olacağının işaretleri var. Fakat vaktinden çok önce tezgahta satılması bizleri endişelendiriyor. Bu günlerde kesinlikle satılmamalı ve satın alınmamalı. Palamut balığı boy yasağı 25 cm. Küçük balıkçılarımızın desteklenmesi için 15 Ağustos tarihinde açılacak palamut avcılığının çapari avının yanında algarna ve uzatma ağlarıyla serbest olmasını istiyoruz. 12 metreden küçük tekneler 31 Ağustos’ta açılacak sezon öncesinde palamut avlarsa rekabete ortak olabilir” diye konuştu.
Denetimden kokmadan satan var
Tezgahta palamut satmayan balıkçı denetim ve 10 bin TL’yi bulan cezadan çekindiğini vurgularken bazı balıkçılar denetimden korkmadan satışı sürdürüyor. Satılan palamutların yasal av boyu olan 25 cm’nin üzerinde olduğu (29 cm) görülürken uzmanlar palamudun neslinin korunması için 39 cm sınırının getirilmesini öneriyor. Prof. Dr. Saadet Karakulak, palamut gibi balıkların her 4-5 yılda bir artış ve azalış gösterdiğini belirterek “Bu balıkların kendi stoklarının yenilenmesinden kaynaklanır. Aşırı av baskısının olması stokların azalmasına yol açar. Aşırı av baskısını ancak avcılık kotaları belirler.” dedi.
