Kabotaj; bayrak ülkesinin kıyılarının, limanlarının ve iç sularının “denizdeki toprağı” sayılır. Bu hak, yabancı bir devletin söz konusu sularda izinsiz ticaret ya da kurtarma operasyonu yapmasını engelleyen yasal ve uluslararası bir kalkandır. Türk Kabotaj Hakkı ise; Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk’ün ileri vizyonunun bir yansıması olarak, tüm bu ekonomik kazanımları Türk milletine armağan etmesidir.
Döneminin çok ilerisinde bir lider olduğunu 1 Temmuz 1926 tarihinde Kabotaj Kanunu’nu yürürlüğe koyarak bir kez daha kanıtlayan Cumhurbaşkanı Atatürk; genç bir cumhuriyetin denizlerindeki tam bağımsızlığını, mavi vatanındaki mutlak egemenliğini ve iktisadi hürriyetini tüm dünyaya ilan etmiştir. Kurtuluş Savaşı’nın kazanılmasının ardından, 24 Temmuz 1923 tarihinde imzalanan Lozan Barış Antlaşması ile yabancılara tanınan tüm kapitülasyonların kaldırılması bu sürecin mihenk taşı olmuştur. Kanunun orijinal metninde kılavuzluk ve tayfalığın yanında bugün hâlâ “deniz bakkallığı” ifadesi yer alıyor. Cumhuriyetin ilk yıllarında var olan bazı meslekler artık ortadan kalkmış, yeni meslekler doğmuş ama kanun güncellenmemiş. Yüz yıllık bir metin, bugünün denizcilik dünyasının pratiklerini aynı kelimelerle yönetmeye devam ediyor.
19 Nisan 1926 tarihinde TBMM’de kabul edilen 815 sayılı Kabotaj Kanunu’nun 1 Temmuz 1926’da yürürlüğe girmesi, savaştan yeni çıkmış genç bir cumhuriyetin adeta meydan okumasıdır. Bu tarihi adım, Türk denizciliğinin prangalarından kurtularak kendi rotasını çizdiği en büyük dönüm noktasıdır. Dönemine göre cesur ve radikal bir karar olan kabotaj hakkı ilan edilmeden hemen önce İstanbul’dan yola çıkan Türkiye Cumhuriyeti gemisi S/S Karadeniz, 12 Avrupa ülkesinde 16 limana demir atarak küresel güçlere bu kazanımların Türk halkına ait olduğu vurgusunu yapmıştır.
Dünyanın ilk yüzer halkla ilişkiler sergisi olarak tarihe geçen S/S Karadeniz’in yaklaşık 10 ay deniz millik ve 87 günlük seyahatinde yaşananların detaylarıyla ele alındığı bu eser; ekonomik bağımsızlık, Mavi Vatan egemenliği ve “Denizci Millet, Denizci Ülke” ilkelerinin bir bütünüdür. 1 Temmuz 2026 tarihinde 100. yılını coşkuyla kutladığımız Türk Kabotaj Hakkı’nın ilan edilmesinde emeği geçen başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere, tüm deniz şehitlerimizi, gazilerimizi ve duayenlerimizi saygı, minnet ve rahmetle anıyoruz.
Yorumlar kapalı.