İngiliz teknoloji girişimcisi Mike Lynch
Bir İtalyan yetkili, Morgan Stanley International Yönetim Kurulu Başkanı Jonathan Bloomer’ın, İngiliz teknoloji girişimcisi Mike Lynch’i taşıyan yatın şiddetli bir fırtına sırasında Sicilya açıklarında batmasının ardından kaybolanlar arasında olduğunu söyledi. Sicilya’daki sivil koruma ajansının başkanı Salvatore Cocina, Bloomer ve Clifford Chance’de avukat olan Chris Morvillo’nun kayıp altı kişi arasında olduğunu söyledi. Lynch ve 18 yaşındaki kızı Hannah’dan da hala haber alınamıyor.
Geziyi Lynch düzenledi
İtalyan sahil güvenliği tarafından daha önce yapılan açıklamada, 56 metrelik bir yelkenli olan İngiliz bandıralı Bayesian’ın 22 kişiyi taşıdığı ve pazartesi sabahı erken saatlerde bir hortum tarafından vurulduğunda Porticello limanı yakınlarında kıyıdan hemen açıkta demirlediği belirtildi. Geminin aşçısı olduğu anlaşılan bir kişinin öldüğü doğrulandı. Sahil güvenlik kayıpların İngiliz, Amerikan ve Kanada uyruklu olduğunu açıkladı. Aralarında teknenin sahibi Lynch’in eşi Angela Bacares ve annesi tarafından kurtarılan bir yaşındaki kız çocuğunun da bulunduğu on beş kişi kurtarıldı. İngiltere teknoloji dünyasının parlayan ışıklarından biri haline gelen yazılım firması Autonomy’nin kurucu ortağı Lynch’in sözcüsü konuyla ilgili yorum yapmayı reddetti. Hayatta kalanlar gezinin Lynch tarafından iş arkadaşları için düzenlendiğini söyledi.
Aynı gün davadaki sanık öldü
Bir zamanlar İngiltere’nin Bill Gates’i olarak tanımlanan Lynch, yazılım firması Autonomy’nin ABD’li teknoloji şirketi Hewlett-Packard’a 11 milyar dolara satılmasıyla ilgili dolandırıcılık iddialarına karşı kendini savunmak için son on yılın çoğunu mahkemede geçirdi. 59 yaşındaki milyarder, bir yıldan fazla bir süre ev hapsinde yaşadıktan sonra haziran ayında San Francisco’da jüri tarafından beraat ettirildi. Batma haberinin duyulmasından saatler sonra, bu davadaki diğer sanık Stephen Chamberlain’in Cambridgeshire’da koşarken bir arabanın çarpması sonucu öldüğü ortaya çıktı. İtalya basınına göre cesedi bulunan ilk kişi teknenin aşçısı Recaldo Thomas.
İki günden uzun süredir aranan kayıplar ise İngiliz teknoloji milyarderi Mike Lynch ile 18 yaşındaki kızı Hannah, Morgan Stanley International’ın başkanı Jonathan Bloomer ve eşi Judy Bloomer, çok uluslu hukuk firması Clifford Chance’tan ABD’li avukat Chris Morvillo ve eşi Neda Morvillo olarak açıklanmıştı. Arama çalışmalarına katılan dalgıç ekiplerinin İtalya basınına verdiği bilgiye göre yaklaşık 50 metre derinlikteki enkazda komuta köprüsünün ötesine geçerek kabinlere ulaşmakta zorluklarla karşılaşıldı.
Dalgıçların bu derinlikte en fazla 12 dakika kalabilmesi ve geçişleri tıkayan nesneler yüzünden çalışmalar güçlükle ilerliyor. Dalgıç ekiplere destek amacıyla sualtı robotları da kullanılıyor.
Sicilya adasındaki Termini Imerese savcılığının açtığı soruşturmada, Yeni Zelanda vatandaşı Kaptan James Calfield de dahil kurtulanların ifadelerine başvuruldu.
Ansa ajansının haberine göre mürettebattan 20 yaşındaki Güney Afrikalı Leah Randall ve 22 yaşındaki Kaja Chichen “mucize eseri kurtulduklarını” söyledi.
Limana birkaç yüz metre mesafede demirlemiş haldeyken batan yelkenli teknenin, kıyıdaki bir villanın kameraları tarafından görüntülendiği de belirtiliyor. Ansa ajansı, villanın sahibinin “Teknenin yalnızca 60 saniye içinde ortadan kaybolduğu görülüyor” dediğini yazdı.
Teknenin neden battığıyla ilgili incelemeler sürerken dile getirilen olasılıklar arasında, sıcak hava nedeniyle kapı ve pencerelerin açık bırakılmış olması ve fırtına sırasında bu nedenle geminin çok hızla su almış olması tezi de yer alıyor.
Bayesian, İtalya’nın Viareggio kentinde Perini firması tarafından 2008’de imal edilmiş ve son olarak 2020’de yenilenmiş. Üretici firma, Bayesian’ın 75 metre ile dünyanın en uzun alüminyum direğine sahip tekne olduğunu belirtiyor.
İtalya basınının görüşlerine başvurduğu bazı denizcilik uzmanları bu direğin de teknenin batmasında bir faktör olabileceğini söyledi. Corriere della Sera gazetesine konuşan denizcilik uzmanı mimar Gino Ciriaci bu uzun direğin rüzgar direnci açısından risk oluşturabileceğini söyledi.
Basında direğin fırtınada kırıldığı iddiaları da yer alırken Ansa ajansı ilk tespitlerin direğin sağlam göründüğü şeklinde olduğunu ancak enkaz kaldırılıp incelemeler tamamlanana kadar kesin bilgiye ulaşmanın güç olduğunu vurguladı.
İngiliz milyarderin ‘çalışanlarına ödül gezisiydi’
İtalya basınına göre tekne seyahati, 59 yaşındaki İngiliz milyarder Lynch tarafından çalışanlarına ‘ödül’ olarak organize edilmişti.
Teknenin sahibi ise Lynch’in karısı Angela Bacares olarak görünüyor. Bacares kurtulanlar arasında yer alıyor.
Kurtulanlar arasında ayrıca bir yaşındaki bir bebek ile annesi Charlotte Golunski de var. 36 yaşındaki Golunski, İtalya basınına yaptığı açıklamalarda yaşadıklarını şöyle anlattı:
“Kabinde uyuduğumuz sırada tekne aniden dikey olarak şaha kalktı. Bütün mobilyalar üzerimize düştü, ışıklar söndü. Kendimizi dışarıda bulduk. Kızım Sophie ve ben pruvada, eşim ise kıç tarafta.
“Can yeleklerini giyecek vaktimiz bile olmadı… Her yer karanlıktı, gözlerimi açık tutamıyordum. Yardım için çığlık atıyordum ama sadece başkalarının çığlıklarını duyuyordum.”
Golunski, bu sırada kızı Sophie’nin bir anda suya düştüğünü da söyledi ve “Kızımı iki saniyeliğine denizde kaybettim, sonra hemen dalgaların arasında ona tekrar sarıldım. Onu sımsıkı tutuyordum ama deniz fırtınalıydı. Şans eseri cankurtaran filikası şişti ve 11 kişi kaçmayı başardık” dedi.
Aynı bölgede bulunan Hollanda bayraklı başka bir teknenin kaptanı Karsent Börner de olay anını gazetecilere anlatırken kendisinin motoru çalıştırarak teknenin hakimiyetini korumayı başardığını söyledi, ancak hemen yakındaki Bayesian’ın batışını şöyle aktardı:
“Fırtına bittikten sonra arkamızdaki teknenin ortadan kaybolduğunu fark ettik, önce suyun üzerinde yattı ardından dibe indi.”
Börner’in kaptanlığındaki Sir Robert B P isimli teknenin mürettebatı, Bayesian’dan kurtulanlara ilk yardım sağladı ve Sahil Güvenlik güçleri gelene kadar kurtulanları tekneye aldı. İtalyan kamu yayıncısı Rai, arama çalışmalarına destek vermek için İngiltere’den de uzman ve müfettişlerin bölgeye gideceğini duyurdu. Il Giornale gazetesi de 2012’de Toskana kıyılarında batan yolcu gemisi Costa Concordia’daki arama çalışmalarına katılan bazı dalgıçların Bayesian’da da görev yaptığını yazdı. Yolcular ve mürettebatla 4 binden fazla kişiyi taşıyan Costa Concordia’da 33 kişi hayatını kaybetmişti.
İklim krizi etkisi var mı?
Haziran ortasından bu yana Sicilya’yı çevreleyen Batı Akdeniz Havzası şiddetli bir sıcak hava dalgası yaşıyor.
Avrupa Birliği’nin iklim değişikliği servisi Copernicus, bölgedeki deniz yüzeyi sıcaklıklarının defalarca 30°C’yi aştığını, bunun yılın bu zamanı için 20 yıllık ortalamanın dört derece üzerinde olduğunu bildiriyor.
Kamu yayıncısı Rai, aniden ortaya çıkan hortumla ilgili iklim uzmanlarının görüşüne de başvurdu.
İtalyan Meteoroloji Derneği Başkanı iklim bilimci Luca Mercalli, İtalya’da karada da hasara yol açan hortumların daha önce de görüldüğünü ancak son zamanlarda bu gibi vakalarda sıklık ve şiddet bakımından artış görüldüğünü söyledi.
Mercalli “Bunun sebebi hem karada hem de denizde yüksek seviyede yüzey ısınmasına yol açan küresel ısınma” dedi.
Mercalli Porticello’da teknenin batmasına yol açan hortumla ilgili önceden herhangi bir belirti elde edilmediğini de söyledi ve gelecekte hasar kontrolü için inceleme ve sivil savunma çalışmalarına ağırlık verilmesi gerektiğini vurguladı.
“Deniz yüzeyi sıcaklığı normalden 3 derece fazla”
Uzmanlar, haftalarca süren kavurucu sıcakların ardından son günlerde İtalya’yı etkisi altına alan fırtına ve şiddetli yağışların Akdeniz’in sıcaklığını rekor seviyelere çıkardığını ve aşırı hava koşulları riskini arttırdığını söyledi. Meterolog Luca Mercalli, “Sicilya çevresindeki deniz yüzeyi sıcaklığı 30 C civarındaydı, bu da normalden neredeyse 3 derece daha fazla. Bu da fırtınalara katkıda bulunan muazzam bir enerji kaynağı yaratıyor” dedi.
Su hortumu nedir?
Lüks yatın ölümcül bir şekilde batması, dikkatleri okyanus fenomeni olan su hortumlarına, nasıl oluştuklarına ve daha yaygın oldukları bölgelerde denizciler için oluşturdukları risklere odakladı. ABD Ulusal Okyanus Servisi’ne (NOS) göre, su hortumları dönen bir hava ve su buharı sütunudur. İki kategoriye ayrılırlar: Açık hava su hortumları ve fırtınalar sırasında oluşan okyanus kasırgaları sırasında bulunanlar. Bir fırtınada aşağı doğru gelişen tornadik su hortumları ya su üzerinde de oluşabilir ya da karadan suya doğru hareket edebilir ve bir kara hortumuyla aynı özelliklere sahip. NOS’a göre bunlara genellikle şiddetli rüzgarlar ve denizler, büyük dolu yağışı ve sık sık tehlikeli şimşekler eşlik eder.
Lynch’in yatını vuran su hortumu, son günlerde İtalya’yı kasıp kavuran çok sayıda fırtınadan birinin neden olduğu hortum gibi görünüyor. Seller ve toprak kaymaları, haftalar süren kavurucu sıcakların ardından ülkenin kuzeyinde ciddi hasara neden oldu. Su hortumları genellikle tropikal sularda daha yaygın ancak her yerde görülebilir ve şiddetli fırtınalarla ilişkili olanlar saatte 160 kilometreden fazla rüzgar üretebilir.
Su hortumu ne kadar zarar verebilir?
Bir su hortumundaki rüzgarların enerjisi hasara ve yaralanmalara neden olabilir ancak en büyük risk, bir teknenin direğini koparabilecek güçte olabilmesi. Yatların alabora olması genellikle daha küçük sandallara göre daha zor olsa da, yatın direğini suya paralel olarak itmeye yetecek güçte rüzgar veya dalgalar tarafından vurulması durumunda alabora meydana gelir. En ciddi senaryo, direğin su hattının altına düşmesiyle gerçekleşir. Lynch’in yatı dünyanın en yüksek ikinci direği olan yaklaşık 75 metrelik bir direğe sahipti. Bayesian eski adıyla Salute olarak denizlere ilk açıldığında dünyanın en uzun alüminyum direğine sahipti. Bu rekor geçen yıl Amazon’un sahibi milyarder Jeff Bezos’un Koru adlı yatını denize indirmesiyle egale edildi.
İngiltere, ABD, Kanada, Yeni Zelanda ve İrlanda’dan gelen 12 yolcu, dünyanın en uzun alüminyum direğine sahip 56 metre uzunluğundaki süperyatı Bayesian’ın altı lüks süitinde konakladı. 10 kişilik mürettebat arasında Sri Lanka’dan gelenler de vardı. İtalyan gemi şirketi Perini tarafından 2008 yılında inşa edilen ve Camper & Nicholsons tarafından işletilen ödüllü İngiliz bayraklı gemi, 14 Ağustos’ta Sicilya’nın Milazzo limanının sakin mavi sularından ayrılarak birkaç günlüğüne Aeolian Adaları çevresinde ve tarihi sahil köyü Cefalù açıklarında seyretti. Ancak fırtına ve şiddetli yağış İtalya’yı etkisi altına alıp uzun bir sıcak hava dalgasını kırınca rüya gibi tatil kabusa dönüştü. Tekne, Palermo yakınlarındaki bir balıkçı köyü olan Porticello açıklarında, yolcular uyurken şiddetli bir kasırganın bölgeyi vurmasının ardından battı. Şiddetli rüzgarlar dengesini kaybetmesine neden oldu, bunun da batmasına yol açtığına inanılıyor.
Kazaya dair diğer olasılık
Kazanın meydana gelmesine neden olabilecek bir başka olasılık da şöyle: Perini Navi’nin verdiği bilgiye göre Bayesian, sığ limanlara daha kolay yanaşabilmek için normalde 10 metre olan omurga derinliğini azaltan (teknenin yükselmesini sağlayan) bir sisteme sahipti. Fırtına sırasında herhangi bir nedenle teknenin yüksek pozisyonda olmasının, dolayısıyla suyla temas eden alanının normalden düşük seviyede kalmasının dengeyi bozup batmasına neden olabileceği belirtiliyor.
