İnsan embriyo beynini laboratuvarda üretip bir yıl yaşattılar
İlk kez kan damarları içeren yeni insan embriyo beyni geliştirdiler. Kök hücrelerden yapılan milimetre boyutundaki bu beyinler, gelişmekte olan insan beyninin 3B yapısal modelleri, beyin gelişimiyle ilgili derinlemesine araştırma yapma imkanı sunabilecek
Nature Methods’da yayınlanan araştırmanın önemli özelliği kan damarlarının büyümesini teşvik ederek, bu minik beyinlerin bir yıl kadar yaşayabiliyor olması.
Laboratuvarda yapılan küçük embriyo beyinlerine, beyin organoidi deniyor ve kültür ortamında yapay olarak büyütülmüş, beyne benzeyen minyatür bir organı tanımlanıyor.
Boğaziçi Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü’nden mezun olduktan sonra Koç Üniversitesi’nde Kimya ve Biyoloji Mühendisliği Bölümü’nde master yapan Dr. Bilal Çakır, doktora çalışmalarını Washington Eyalet Üniversitesi’nde yaptı. Doktora sonrası çalışmalarını Yale Üniversitesi’nde sürdüren Çakır, şu anda kök hücreler ve onların sinir hücrelerine farklılaşması konuları üzerine araştırmalar yapıyor. Çakır’ın yaptığı bilimsel araştırmalar Nature Methods, Cell Stem Cell, Nature Communications ve Molekuler Cell gibi dünya çapında en önemli dergilerde yayınlandı.
“İlk defa kök hücrelerden damar ağı oluşturup, beyin organoidi oluşturduk”
Son zamanlarda, insan beyin organoidlerinde damar oluşumu için çalışmalar yapıldığını kaydeden Çakır, “Fare beyninin zarına nakledilen insan beyin organoidleri, fare damarlarının insan dokusunda büyümeyi başlattı, bu da hücrelerin hayatta kalmasını ve olgunlaşmasını arttırdı. Bunun ötesinde, beyin organoidlerinde sağlam damar oluşumu için sistematik bir yaklaşım yok, bu da laboratuvar ortamında normal veya patojenik gelişimin çalışılmasında uygulamalarını sınırlıyor. Burada, ilk defa kök hücrelerden damar ağı oluşturup, beyin organoidi oluşturduk.” diyor.
Çakır, üretilen bu minik beyinlerle ilgili şunları söylüyor:
“Özel bir gen taşıyan bir virüs ile uyararak başlangıç kök hücre havuzunun yüzde 20’sinin fonksiyonel damar sistemi oluşturabileceğini düşündük. Organoidler oluşmaya başladığında kültürde 18 gün sonra ETV2 geninin aktif hale gelmesini başlattık. 1 aylık olduklarında, organoidler tüp şeklinde damarlar geliştirdiler. Bu damarlar, organoid boyunca kırmızı etiketli bir işaret taşıdı ve çalışan bir damar sistemi oluşturduklarını gördük.”
Yazı : Emirhan Taştan
İletişim İçin Twitter: @DenizinKartalI – @emrhntstn
Kaynak : https://www.indyturk.com – Esra Öz
