İnsanoğlunun tarih boyunca çok merak ettiği dünya dışında yaşam var mı? sorusunun cevabını için sürdürülen Mars programının en önemli aşamalarından biri önceki gece gerçekleşti. Diğer gezegenlerden kızıl rengiyle ayrılan Mars üzerindeki Jezero kraterinde ilkel de olsa yaşam izleri araması için geliştirilen Perseverance adlı uzay aracı 9’uncu Mars görevi için çıktığı yolculuğu tamamladı. Uzay çalışmaları için insanlık büyük bir adım atarken Amerikan Uzay ve Havacılık Dairesi (NASA) uzay aracı Perseverance’ın Mars’a inişini 6 kıtadan 2 milyon insan canlı yayında izledi. 3,5 milyar yıl önce bir nehrin aktığı göle sahip olduğu düşünülen Jezero kraterine inen 1 ton ağırlığındaki Perseverance, olası mikrobiyal yaşam izlerini arayacak. Alman Uzay ve Havacılık Dairesi (DLR) gibi pek çok ülkeden bilim insanlarının Perseverance’den gelen bilgileri değerlendireceği süreç, insanoğlunun uzay çalışmaları için attığı büyük adımlardan biri olarak değerlendiriliyor.
Öte yandan NASA, Perseverance’ın yolculuğuyla ilgili sunumlarında Türkiye’nin en ilginç göllerinden Salda’yı örnek vermeye devam ediyor. Dünyadan uzaklığı Güneş etrafındaki yörüngesine bağlı olarak 55 milyon ile 400 milyon kilometre arasında değişen Mars’taki yaşam izleri 60 yıldır araştıran NASA, Jezero Krateri ile Burdur’daki Salda Gölü’nün benzerliğine sürekli vurgu yaparken Türk bilim insanlarıyla da işbirliği yapmıştı. Mars çalışmalarının anlatıldığı resmi internet sitesinin açılışındaki ilk fotoğraf bu çalışmadan alınan Salda Gölü’ne ayrıldı. NASA Salda ile açılış fotoğrafında ‘Türkiye’deki Salda Gölü kıyısındaki kayalar sudaki mineralleri ve tortuları hapseden mikroplardan oluşmuştur. Dünyadaki bu antik mikrobiyal fosilleri incelemek, Mars 2020 bilim adamlarının görevlerine hazırlanmalarına yardımcı oluyor’ ifadesini kullandı. Eşsiz doğal zenginliğin insanlık için ne kadar önemli olduğunun altını çizen NASA, Kızıl Gezegen’deki yeni keşif görevinde mikroskobik yaşamın bilim adamları tarafından nasıl ayırt edileceği sorusuna da Salda ile cevap verileceğini belirtiyor.
İnsan keşfi Ay’ın ötesine açılıyor
Türkçede Gayret anlamına gelen Perseverance’ın Ay’ın ötesinde insan keşfinin yolunu açacağını belirten NASA, uzay aracının milyarlarca yıl önce Mars’ta mikrobiyal yaşama dair göstergeleri arayacağını vurguladı. NASA; “Jezero Krateri’ne gidemeyenler Salda Gölü’ne giderek Mars’taki madencilik ve jeoloji hakkında fikir sahibi olabilir. Perseverance gezgini antik yaşamın izlerini aramak için kraterde Salda Gölü anlayışlarını kullanıyor” ifadesini kullandı. Purdue Üniversitesi’nde gezegen bilimci ve Perseverance üyesi Dr. Briony Horgan ile Türkiye’den çalışmaya katılan Prof.Dr. Nurgül Balcı, Salda Gölünün içerdiği karbonatların Jezero Krateri’nde aranan antik yaşamın izleri için potansiyel alanlar olduğunu belirtti.
Prof.Dr. Balcı, yaptıkları çalışmada Salda Gölünün barındırdığı ve Jezero Kraterinde de gözlemlenen akarsu çökellerininde önem taşıdığını ve çalışmaların bu sorulara cevap vereceğini belirtti. Jezero’nun çarpma ile oluşan 45 kilometre genişliğinde bir krater olduğunu ve delta yataklarının bir zamanlar göl içerdiğini kanıtladığını belirten NASA, ‘Salda Gölü Jezero Krateri’nde bulunanlara benzer karbonatları ve biriktirme özelliklerini içeren dünyadaki bilinen tek göldür. Spektral veriler bilim adamlarının antik bir gölün kıyı şeridi ve plajları olduğuna inandıkları kraterin batı ucundaki karbonatların izlerini gösterdi” ifadesini kullanmıştı.
Öte yandan Mars’taki Jezero Krateri’ne ismini veren Bosna Hersek’teki Jezero beldesinde iniş heyecanla izlendi. Jezero Belediye Başkanı Snezana Ruzicic, beldelerinin Boşnakça göl anlamına geldiğini ve kraterdeki nehirlerin kraterin kıvrımlarına benzediğini belirtti. Beldenin turistik değerinin arttığını vurgulayan Ruzicic inişi çok sayıda belde sakiniyle canlı izlediklerini vurguladı. Yeni bir açıklama yapan NASA, Kızıl Gezegen’de 2 yıl sürecek araştırmanın hemen başladığını duyurdu. NASA Gezegen Bilimi Bölümü Müdürü Lori Glaze, “Gayret, şimdiye kadar yapılmış en gelişmiş jeoloji robotudur. Ancak mikroskobik yaşamın bir zamanlar var olduğunu doğrulamak muazzam bir kanıt işi” dedi.
