Ukrayna’nın doğusundaki Dombas bölgesinde Rusya ile Ukrayna arasındaki gerginlik Karadeniz’de tansiyonu yükseltti. Rusya’nın bölgeye asker yığması üzerine ABD, Türkiye Dışişleri Bakanlığı’na başvurarak 2 savaş gemisinin Karadeniz’e çıkarak 4 Mayıs’a kadar kalacağını bildirmişti. Montrö Sözleşmesi gereğince Karadeniz’e kıyısı olmayan ABD’nin en fazla 21 gün kalabileceği bölgede 20 gün kalarak gövde gösterisi yapacağı anlaşılıyor. Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Aleksander Gruşko Karadeniz’de sınırı olmayan ülkelerin artan askeri faaliyetlerinden endişe duyduğunu açıklarken 14 ve 15 Nisan’da Karadeniz’e açılması planlanan iki ABD gemisinin ismi açıklanmadı. Emekli Deniz Albay Alp Kırıkkanat, dünya denizlerinin binde birinden az yer kaplamasına rağmen büyük gerginlik yaşanan Karadeniz’e çıkacak ABD gemilerini yorumladı.
Kırıkkanat, “Rusya Federasyonu 1 Nisan’da Dombas’ta ateşkesin uzatılmayacağını açıklamış ve Ukrayna sınırına asker, zırhlı araç, malzeme ve teçhizat sevkiyatı yapmıştı. ABD’nin daha önce bölgeye gönderdiği gemiler, limanlarda eğitim, tatbikat, istihbarat ve lojistik destek faaliyetleri yapıyor. Bölgede fırkateynlerin yanı sıra amfibi ve lojistik destek gemileri de bulunabiliyor. Bulgaristan, Romanya, Ukrayna ve Gürcistan kendi limanlarında gemilerin bulunmalarını destekliyor. ABD gemileri genellikle İspanya’nın Rota limanında konuşlu 6.ncı filoya bağlı ve çoğu Arleigh Burke sınıfı firkateynlerden oluşuyor. Bunlar arasında Karadeniz’e en fazla gidenler ise en modern ve gelişmiş saydıkları USS Carney (DDG-64), USS Ross (DDG-71), USS Donald Cook (DDG-75) ve USS Porter (DDG-78). Önümüzdeki günlerde de muhtemelen bu 4 gemiden ikisinin Karadeniz’e çıkmak için Türk Boğazlarından geçeceğini düşünüyorum.” dedi.
Rusya Hazar Filosu’ndan Destek Yaptı
Bu gemilerin ikişerli hareket ettiklerini belirten Kırıkkanat, hareket tarzlarının askeri açıdan Rusların hareket serbestliğini kısıtlayamayacağını ekledi. Kırıkkanat, “Ruslar, kıyıdaş olmayan ülkelerin Karadeniz faaliyetlerinin artırmasından rahatsız. Rusların Karadeniz Filosuna, Hazar Filosu’ndan gemi takviyesi yaptıkları haberlerini aldık. ABD ve Avrupa Karadeniz’in, Doğu Avrupa, Kafkaslar ve Orta Doğu’nun güvenliği kapsamında bütünlük içinde değerlendirilmesi gerektiğini iddia ediyor. Bu kapsamda Montreux Türk Boğazlar Sözleşmesi’nin kıyıdaş olmayan ülkelere ait savaş gemilerinin toplam tonajı ve Karadeniz’de kalış sürelerine getirdiği kısıtlamaların alan hakimiyetinin kırılmasına engel görüyorlar. ABD, Montreux’ü delmeye çalışıyor. Ancak bu sözleşme, Karadeniz’in güvenliği ve boğazlar üzerindeki hükümranlığımızı tescil ederken bu konuda ABD ile çıkarlarımız çatışıyor. ABD gemilerinin, Karadeniz’de bazen Türk gemileriyle geçiş eğitimleri yaptıkları görülüyor. Şubat ayında yapılan eğitim sonrası, ABD’nin Ankara Büyükelçisi’nin duyduğu memnuniyet sosyal medyada yayınlanmıştı. Karadeniz’deki sıradan geçiş eğitimi bile Büyükelçi tarafından iki ülke arasındaki güven tesisi ve güçlü güvenlik ortaklığının sağlamlaştırılması olarak değerlendiriliyor” dedi.
İki ülkenin çatışma ihtimalinin düşük olduğunu belirten Kırıkkanat, kıyıdaş olmayan ülkelerin savaş gemilerinin Montreux Boğazlar Sözleşmesi hükümleriyle geçiş yaptığını belirterek, iki ABD gemisinin 21 gün kalıp sorunsuz Karadeniz’i terk edeceğini söyledi. 154 metre uzunluğundaki güdümlü füze fırkateynlerinin 10’ar bin ton ağırlığında olduğu öğrenildi. İki geminin toplam tonajı 15 bin tonu geçtiği için Montrö sözleşmesi gereğince aynı anda geçemiyorlar.
