Medeniyetler beşiği Anadolu
Asya, Avrupa ve Afrika kıtaları arasında 3’lü bir köprü uzananan Anadolu, zengin kültürel tarihi, endemik bitki örtüsü ve doğal güzellikleriyle dünyanın en şanslı coğrafyalarından birinde yer alıyor. Binlerce yıl öncesine dayanan tarihi boyunca mitolojiye, efsanelere, kahramanlık hikayelerine ve medeniyetlere ilham olan Anadolu, Ön Asya olarak adlandırılırken 4 denizin kendisine sunduğu bereketle insanlığın gelişmesinde önemli rol oynamıştı. 12 bin yıl öncesine tarihlenen Şanlıurfa’daki Göbeklitepe ile insanlığı şaşırtan eşsiz Anadolu’nun kültürel ve tarihsel zenginlikleri bir kez daha ansiklopedik bir eserde toplandı.
Türk kültürel mirası araştırmacısı Şerif Yenen, Truva, Helen, Pers, Akad, Asur, Luvi ve Hitit gibi uygarlıklarının kalıntılarıyla günümüze kadar gelen; Roma, Bizans ve Osmanlı İmparatorluğu eserleriyle taçlanan zenginliği Anadolu Efsanesi isimli kitapla kanıtlıyor. 34 yıldır yabancılara Türk kültürünü tanıtan İstanbul Rehberler Odası eski Başkanı ve Türkiye Turist Rehberleri Birliği eski Başkanı Şerif Yenen, kitabı hazırlarken kaynak sıkıntısının giderilmesini amaçladığını belirtti. Yenen, ” Çoğunlukla yabancı kaynaklardan yararlanıyorduk. Bir kitapta bir rehberin ihtiyaç duyduğu tüm bilgilerin olmasını hayal ederdim. Turkish Odyssey eserinin ardından oldukça kapsamlı bir çalışma yaptım. böylece rehber kitap ve Türkiye’nin kültürel mirasının zengin bir özeti hazırlandı” dedi.
Geçici listenin önemi artıyor
1972 yılında BM’e bağlı UNESCO’nun Dünya Mirası Listesi’ni açtığını belirten Yenen, dünyada bu listeye giren 1154 doğal ve kültürel eser bulunduğunu, Türkiye’den ise 19 miras alanının listede bulunduğunu belirtti. Şerif Yenen, “Artık UNESCO Dünya Mirası Listesi daha çok ciddiye alınıyor. 19 eserin kaydedilmesi büyük başarı ama geçici statüdeki eserlerin artması verdiğimiz önemi gösteriyor. Geçici listedeki, İshak Paşa Sarayı, Mardin, Selçuklu Kervansarayları, Sumela Manastırı, Sagalassos, Eşrefoğlu Camii, Birgi, Sardeis, Laodikeia, Çanakkale Savaş Alanları, Titus Tüneli, Akdamar Kilisesi, Aspendos, Van Kalesi, Sarıkaya Roma Hamamı gibi yerler beni daha fazla heyecanlandırıyor. Anadolu’nun dünya haritasındaki yeri zenginliğimizi anlatır. Doğuyla Batı arasında coğrafi ve kültürel bir köprü. Anadolu’nun bir milyon yıldan fazla süren taş çağı geçmişi var. Denizli’de bulunan Homo erectus kafatası bir keşif. Taş çağının avcı toplayıcılarının yerleşik hayat geçtiği, tarımın başladığı topraklar da Anadolu’da. Anadolu bünyesinde dünya çapındaki birçok ilki de barındırıyor. Birçok şey ilk defa Anadolu’da gerçekleşmiş. Hiçbir şey tesadüf değil.” dedi.
“Anadolu’nun tarihi dünya kültür tarihinin özetidir”
İstanbul’un özel bir kent olduğunu belirten Yenen, “İstanbul’un önemi tarih boyunca artmış. Büyük Konstantin küçük kasaba görünümündeki Roma İmparatorluğu’nun başkenti ilan etmiş. Nasıl önemli bir dönüşüm! Ve yükseliş başlaşım. Üç imparatorluğa başkentlik yapmış. Doğal güzelliği, tarihi önemi ve kültürel çeşitliliği ile dünyanın en güzel kentidir. Ayrıca Anadolu’nun tarihi, aslında dünya kültür tarihinin özetidir. Anadolu’yu incelediğinizde insanlık tarihinin nasıl geliştiğini de izleyebiliyorsunuz. Avcı toplayıcılıktan, yerleşik hayata geçiş, tarımın başlaması, inanç sistemlerinin gelişimi, bakırın, tuncun, demirin kullanımı, savaşlar, devletlerin oluşumu, sanatın yükselişi, gibi tüm konuları Anadolu’da izleyebiliyorsunuz.” dedi.
Anadolu Efsanesi’nde yer alan şaşırtıcı bilgiler
Denizli’nin Kocabaş Beldesi’nde 2022 yılında bulunan 1,2 milyon yaşındaki insan kafatasları, Afrika’dan çıkan ilk insanların dünyaya Anadolu’dan yayıldığını kanıtlıyor.
Tarihi 12 bin yol öncesine kadar inen Göbeklitepe, avcı-toplayıcı toplulukların böylesine mükemmel anıtsal yapılar yapabileceğinin tek kanıtıdır. Göbeklitepe’deki dairesel yapılar dünyanın en eski megalitik(anıtsal) mimarisidir.
Tarihin ilk manzara resmi M.Ö. 6200 yıllara aittir ve Çatalhöyük’te bulunur. Hasan Dağı’nın patlamasıyla ilgili resim, Ankara Anadolu Medeniyetler Müzesi’ndedir.
Dünyanın ilk uluslararası antlaşması M.Ö. 1270 yılında Anadolu’da hitit ve mısır arasında imzalanan Kadeş barış antlaşmasıdır.
Dünyanın ilk güzellik yakışması mitolojiye göre Anadolu’da Kaz Dağı’nda yapılmıştır. Homeros’un İlyada Destanı’ndaki Truva Savaşı, Çanakkale’de yaşanmıştır.
Kaş’ta suyun altında bulununan Uluburun batığı, en eski Tunç Çağı batığıdır.
Kommagene Kralı 1. Antiokhos, Nemrut dağı zirvesine doğayı sanata çevirerek arazi sanatının ilk örneğini vermiştir.
Roma’dan kaçan ilk Hıristiyanlar, Kapadokya’ya sığınmıştır. Volkanik taşların eve ve kiliseye dönüşmesiyle Kapadokya, Hıristiyanlık merkezi olmuştur.
Noel Baba olarak bilinen Aziz Nikalaos, M.Ö. 3’üncü yüzyıl sonlarında Patara’da doğmuştur.
İstanbul, Avrupa’nın ilk üniversite kentidir. Konstantinapolis Üniversitesi, 425 yılında Bizans İmparatoru II. Theodosyus tarafından magnaura sarayı’nda açılmıştır.
Dünyanın en çok gemi batığını bulunduğu kazı, Yenikapı’daki metro kazılarıdır.
Ayasofya, 1500 yıllık tarihiyle İstanbul’da bulunur.
50’den fazla alet ve cihaz üreten mucit El Cezeri, Şırnak-Cizre’de doğmuştur. El Cezeri’nin Leonardo da vinci’ye ilham verdiği söylenir.
Avrupa’yı kahveyle tanıştıran Anadolu’dur. II. Viyana kuşatmasından çekilen Türklerin bıraktığı kahve çuvalları, Avrupa’yı başka bir içeceğe yönlendirmiştir.
Vivaldi’nin 1735 yılında Verona Karnavalı bestesi, Beyazıt’ın Timur tarafından esir edildiği 1402 Ankara Savaşıyla ilgilidir.
1929 yılında Topkapı Sarayı’nda keşfedilen Piri Reis Haritası, varsayımsal kıta Terra Australis’i gösteren ilk haritadır.
Tarihin uçan ilk insanı Hezarfan Ahmet Çelebi, 17. yüzyılda Galata Kulesi’nden Üsküdar’a kadar uçmuştur.
Dünyanın en eski askeri bandosu mehterandır. Haydn, Beethoven ve Mozart mehterandan etkilenen bestecilerdir.
Çağdaş hemşirelik Üsküdar’da başlamıştır. Florence Nightingale, Kırım Savaşı (1853-1856) sırasında Selimiye’deki kışlada hemşirelik yapmıştır. Nightingale’e ait pek çok eşya Selimiye’dedir.
Dünyadaki ilk hayvan hastanesi Bursa’daki Gurabahane-İ Laklakan yani Düşkün Leylekler Evi’dir. 19. yüzyıldaki bu ilk veteriner kliniği göçmen kuşları tedavi ediyordu.
Pera Palas Oteli, İstanbul’da saraylar dışında elektrik verilen ilk binadır. Agatha Cristie, pek çok romanını Pera’da kaleme almıştır.
Atatürk, Avrupa’daki pek çok ülkeden önce 1930 yılında Türk kadınına seçilme hakkı tanımıştır. Dünyanın ilk kadın savaş pilotu Sabiha Gökçen’dir. (1936)
The Rolling Stones, Led Zeppelin, Eric Clapton, Aretha Franklin ve Ray Charles gibi isimleri müzik dünyasına kazandıran Ahmet Ertegün, Üsküdar’daki Özbekler Tekkesi’nin son liderinin torunudur.
Halfeti’de yetişen karagül dünyada tektir. Bölgedeki kelaynakların da nesli tükenmektedir.
Türkiye; fındık, kiraz, incir ve kayısı üretiminde dünya birincisidir.
Marmara Denizi, sınırları tek ülkeye ait tek denizdir. İstanbul, iki kıtada yer alan tek metropoldür.
Berlin’deki Pergamon Müzesi’nde Zueus Sunağı, Londra’daki British Müzesi’nde ise Efes’teki Artemis tapınağı eserleri bulunur.
