Dünya genelinde 40 yaş üstü yetişkinlerde ortalama yüzde 11.7 oranında görülen KOAH [Kronik (Müzmin) Obstrüktif (Tıkayıcı) Akciğer Hastalığı] Türkiye’de ise bölgesel değişiklik göstermekle beraber yüzde 19.1’e çıkan oranlarda bildirilmiştir.
Türkiye’de solunum sistemi hastalıkları, ölüm nedenleri arasında üçüncü sıradadır ve bu ölümlerin yüzde 45,6 kadarı KOAH nedeniyle olmaktadır. KOAH hakkında toplumda, sağlık çalışanlarında ve yöneticilerinde bilincin arttırılmasının yanı sıra pandemi nedeniyle KOAH ve Covid-19 ilişkisine de dikkat çekildi.
KOAH hastalarında Covid-19’un daha sık görülmediği ancak ağır Covid-19 hastalığı riskinin KOAH hastalarında 5 kat arttığına dikkat çeken Türk TORAKS Derneği bu konuda bir yazılı açıklama yaparak şunları vurguladı: “KOAH hastalarında temel hedef; hastalığın mevcut idame tedavisinde değişiklik yapmadan (pandemi öncesinde kullanılan KOAH ilaçlarına aynı şekilde kullanmaya devam ederek) stabil halde tutabilmektir. Oksijen ve ev solunum cihazı tedavilerine de aynı şekilde devam edilmelidir. KOAH atak ile ilişkili yakınmalar, COVID-19 enfeksiyonunda da görülebilir ve bu nedenle doğru tanı gereklidir. Yapılan çalışmalarda, pandemi nedeniyle yüz yüze klinik ziyaretlerin azaldığı tespit edilmiş, aynı şekilde pulmoner rehabilitasyon programlarının kesintiye uğradığı gözlenmiştir. KOAH hastaları alevlenme dönemlerini evde geçirmeyi tercih etmişlerdir. Bu süreçler için tele sağlık, uzaktan ya da online sağlık uygulamaları geliştirilerek KOAH hastaları desteklenmektedir.”
KOAH NEDİR?
KOAH [Kronik (Müzmin) Obstrüktif (Tıkayıcı) Akciğer Hastalığı] nefes yollarında mikroplarla oluşmayan bir iltihaplanmaya bağlı oluşan ilerleyici bir akciğer hastalığıdır. Genellikle zararlı toz ve gaz maruziyeti ve yetersiz akciğer gelişimi gibi kişisel faktörlerin de etkisiyle ortaya çıkan, hava yolları ve/veya hava keseciklerinde anormalliklerin yol açtığı kalıcı solunumsal yakınmalar ve hava akımı kısıtlanması ile karakterize olan yaygın, önlenebilir ve tedavi edilebilir bir akciğer hastalığıdır.
BU HASTALIK NE SIKLIKTA GÖRÜLÜR?
KOAH’ın görülme sıklığı dünyada 40 yaş üstü yetişkinlerde ortalama yüzde 11.7, Türkiye’de ise bölgesel değişiklik göstermekle beraber yüzde 19.1’e çıkan oranlarda bildirilmiştir.
Türkiye’de solunum sistemi hastalıkları ölümler, ölüm nedenleri arasında üçüncü sıradadır ve bu ölümlerin yüzde 45,6 kadarı KOAH nedeniyle olmaktadır.
KOAH NASIL ORTAYA ÇIKAR? KİMLER RİSK ALTINDADIR?
KOAH gelişimi için tüm dünyada en yaygın görülen risk faktörü tütün ürünlerine (sigara, nargile, puro, ısıtılmış tütün ürünleri) maruziyettir. Çevresel tütün dumanı maruziyeti de KOAH gelişimine katkıda bulunmaktadır. Akciğer gelişiminde yetersizlik ile ilişkili hasta faktörleri (düşük doğum ağırlığı, çocuklukta sık geçirilen solunum yolu infeksiyonları), sağlıkta eşitsizlik, başta biyomasa (odun, tezek, benzeri yakıt) bağlı ortaya çıkan iç ortam ve dış ortam hava kirliliği, tozlu, dumanlı işyerlerinde çalışma diğer risk faktörleridir.
KOAH’LI BİR HASTANIN ŞİKÂYETLERİ NELERDİR?
KOAH’da en sık görülen yakınmalar nefes darlığı, öksürük ve balgam çıkarmadır.
KOAH TANISI NASIL KOYULUR?
KOAH’ın tanısı, basit ve ağrısız bir test olan “nefes ölçüm testi” ile kolayca konabilmektedir. KOAH’ın erken tanısı, hastalığa bağlı sakatlık ve ölüm oranlarını azaltacaktır.
KOAH’IN TEDAVİSİ MÜMKÜN MÜDÜR?
KOAH tanısı konulan kişilerin sigara kullanımını bırakmaları, zararlı toz, gaz dumanından, hava kirliliğinden ve zararlı etkileri kanıtlanmış olan elektronik sigara kullanımından uzak durmaları gereklidir.
KOAH tedavisinde nefes açıcı özellikte “inhaler” olarak adlandırılan solunum yolu ile uygulanan ilaçlar ile hava yollarındaki daralmanın ve yangının önüne geçilmesi amaçlanmaktadır. Solunum yetmezliği olan KOAH’lı hastalarda evde oksijen tedavisi ve/veya evde solunum cihazı tedavisi gibi tedavilere ihtiyaç olabilmektedir.
Hastalığın kötüleşmesi ve seyrini etkileyen, hatta ölümlere neden olan ataklardan ve zatürreden korunmak için grip ve zatürre aşılarının yaptırılması ve nefes yoluyla alınan ilaç tedavilerinin düzgün uygulanması gerekir.
Bu tedavilerin yanı sıra fiziksel aktivitenin ve gerekirse akciğer rehabilitasyonu uygulanması hastaların günlük yaşamlarının daha kaliteli hale gelmesini sağlar.
T.C Sağlık Bakanlığı
Türk Toraks Derneği
Türkiye GARD
