İtilaf Devletleri’nin, Arıburnu’na asker çıkarmaları üzerine
Mustafa Kemal’in Tümeniyle düşmanı önleyerek durdurması
57. ALAY, Çanakkale Savaşları’nda ve Türk toprağının savunulmasında büyük bir öneme sahiptir.
1937 – Atatürk’ün, akşamüzeri İsmet İnönü’nün köşküne gidişi, bir süre kaldıktan sonra Çankaya’ya dönüşü.
1934 – Atatürk’ün, akşamüzeri İsmet Paşa’nın köşküne gelişi, bir süre kaldıktan sonra otomobille şehirde bir gezinti yaparak Çankaya’ya dönüşü.
1933 – Atatürk’ün, öğleden sonra Ankara Halkevi’ne gelerek, burada çalışmalarını sürdüren Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti toplantısına başkanlık yapması.
1923 – Atatürk’ün, Yahya Kemal (Beyatlı) Bey’e “Yahya Kemal Bey Biraderimize” ithafını taşıyan, Mareşal üniformalı resmini armağan edişi.
Atatürk’ün, İstanbul Evkaf-ı İslâmiye Mütevelliler Cemiyeti’nin telgrafına cevabı: “Evkaf işlerini vatan için faydalı olacak bir tarzda düzenleme ve düzeltmenin, barış devrinin en önemli işlerinden birini oluşturacağından eminim.”
1921 – Atatürk’ün, Londra Konferansımdan dönen Bekir Sami (Kunduh) Bey başkanlığındaki heyeti Ankara istasyonunda karşılayışı.
Atatürk’ün, Çankaya’da Afgan Elçisi Ahmet Han’ın güven mektubunu kabulü.
1920 – İsmet Bey (İnönü), Genelkurmay Başkanlığına getirildi.
İsmet Bey’in genelkurmay başkanlığı görevinin onaylanarak, bu göreve Muvakkat İcra Encümeni içinde çalışması hakkında TBMM kararı.
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde 6 kişilik “Geçici icra Encümeni seçilmesi. (Atatürk, Meclis Başkanı olması nedeniyle -3 Mayıs 1920’e kadar görev yapan- bu encümenin de başkanlığını yapmıştır). [Kocatürk]
Atatürk’ün, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde, Albay İsmet (İnönü) Bey’in Genelkurmay Başkanlığı görevini yürütmesini ve bu sıfatla “Geçici İcra Encümeni” içinde çalışmasını Meclis’in onayına sunan konuşması. [Kocatürk]
Atatürk’ün, Türkiye Büyük Millet Meclisi adına milleti birlik ve beraberliğe çağıran ve düşman yalanlarına inanılmamasını isteyen bildirgesi: “Anadolu’nun her köşesinden gelen vekillerimizin oluşturduğu Büyük Millet Meclisi, olanı biteni dinleyip anladıktan sonra millete gerçeği söylemeyi gerekli gördü. Kutsal vatanımızı kurtarmak için, İngiliz casuslarının sizi aldatmak üzere uydurdukları yalanlara inanmayın!” [Kocatürk]
1920 (19-26) – İtilaf Devletleri temsilcilerinin Türkiye ile yapılacak antlaşmanın esaslarını karşılaştırmak üzere San Remo’da toplandı. (Bitiş tarihi: 26 Nisan 1920)
1918 – Kars ve Ardahan düşman işgalinden kurtuldu.
Ermeni komitacılar, Kars’ın doğusundaki Subatan köyünde 750 Müslüman’ı katletti.
1916 – Rusların, doğu cephesinde şafakla beraber 14. Alay’ın tüm cephesine taarruza başlaması, ancak askerlerimizin kahramanca karşı koyması sonucu geri çekilişi (Atatürk, düşmanın bu sabahki taarruzu üzerine Kemer dağına çıkarak gün boyunca muharebeyi izlemiş, akşam Güzeldere’nin batı yamacındaki ordugâha dönmüştür).
1915 – Çanakale cephesinde Kara Muharebeleri başladı. Arıburnu Zaferi kazanıldı.
İtilaf Devletlerinin Arıburnu, Seddülbahir ve Kumkale’ye çıkarma yapmaları; Atatürk’ün Ordu Komutanı Saros’ta olduğu için inisiyatifini kullanarak Arıburnu’na çıkan ve Kocaçimen tepesine yürüyen İngilizlere tümeniyle taarruz etmesi ve İngilizleri durdurup kıyıya kadar sürmesi (Arıburnu Zaferi). Kaynak: Atatürk, Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet Kronolojisi – Turgut Özakman
İtilaf Devletleri’nin, Arıburnu’na asker çıkarmaları üzerine Mustafa Kemal’in Tümeniyle düşmanı önleyerek durdurması. 57. ALAY, Çanakkale Savaşları’nda ve Türk toprağı’nın savunulmasında büyük bir öneme sahiptir.
Çanakkale Savaşları’nın 27. Alay Komutanı olan Mehmet Şefik Bey düşmanı önleyerek durdurması.
İngiliz ve Fransızların Seddülbahir, Arıburnu ve Kumkale’ye asker çıkarmaları, 9 ay sürecek Çanakkale kara savaşlarının başlaması.
Çanakkale’de İngilizlerin Seddülbahir ve Arıbumu bölgesinde çıkarma hareketine başlaması; Bigalı’dan gelen Atatürk komutasındaki 19. Tümen kuvvetlerinin taarruzu ile geri çekilmeye mecbur edilişi.
(Düşman çıkarması 26 ve 27 Nisan günleri de devam etmiş; ancak Atatürk komutasındaki askerlerimizin kahramanca savunması karşısında başarısız kalmıştır.)
Arıburnu’na çıkan düşman kuvvetlerini, Mustafa Kemal’in komuta ettiği 19. Tümen Conkbayırı’nda durdurdu. Mustafa Kemal, bu başarı üzerine albaylığa yükseldi (1 Haziran 1915 – Atatürk’ün albaylığa terfi edişi).
1915 – Ertuğrul koyu Çıkarması.
İngiliz Generali Nepier, Yahya Çavuş ve askerlerinin yoğun ateşi karşısında, karşılarında bir tümen bulunduğunu sanmış.
25 Nisan 1915 günü Gelibolu Yarımadası’nda Ertuğrul Koyu’na çıkarma yapan 3000 askerden oluşan İngiliz kuvvetini, komutasındaki 67 askeriyle on saat mavzer atışlarıyla sahilde durduran 26.P.A.3.Tb.10.Bl.1Tk. Komutanı Ezineli Yahya Çavuş’la kahraman askerlerinin hâtırasını yaşatmak amacıyla Gelibolu Yarımadası’nda yaptırılmıştır.
Ertuğrul Koyu Çanakkale deniz muharebeleri sırasında Seddülbahir bölgesinde, 25 Nisan 1915 tarihinde İngilizlerin çıkarma harekâtı düzenledikleri 5 koydan biridir.
Yahya çavuş ve askerleri bu koyu korumakla görevlendirilmiştir. Günümüzde bu bölgede Yahya Çavuş Anıtı ve sahilde V Beach İngiliz askeri mezarlığı bulunmaktadır.
1915 – İngilizlerin, Çanakkale’de sabaha karşı Fransız kuvvetleri ve ANZAK Kolordusu’yla beraber Arıburnu, Seddülbahir ve Kumkale sahillerinden çıkarma yapmaya başlaması (Seddülbahir’e çıkarma yapan düşman, kıyı topçusunun yoğun ateşi ve kuvvetlerimizin karşı taarruzu ile durdurulmuş, Kumkale kıyılarından yapılan çıkarma gelişememiş, takviyeli kuvvetlerle Arıburnu’na çıkan İngilizler ve ANZAK Kolordusu ise Atatürk komutasındaki birliklerimiz tarafından yapılan taarruzla ağır yenilgiye uğratılmıştır).
Arıburnu’ndan çıkarma yapan İngiliz birlikleri ve ANZAK Kolordusu’nun, Atatürk komutasındaki 19. Tümen kuvvetleri tarafından Conkbayırı önlerinde durdurulması (Atatürk, çıkarmanın başladığını görür görmez, kuvvetlerinin bir bölümünü süratle Bigalı’dan harekete geçirerek Kocaçimen tepesi üzerinden Conkbayırı’na sevk etmişti. Arıburnu’ndan Conkbayrı’na ilerleyen İngiliz kuvvetleri, bugün,
Atatürk’ün komuta ettiği 19. Tümen kuvvetlerinin taarruzu ile geri çekilmeye mecbur edildi. Conkbayırı taarruzunda Türk askeri görülmemiş bir inanç ve cesaretle savaşıyor, tarihin en büyük kahramanlık sahneleri sergileniyordu. Dâhi komutan, kumandanlara verdiği emre şu cümleleri de ilâve etmişti: “Ben size taarruz emretmiyorum; ölmeyi emrediyorum! Biz ölünceye kadar geçecek zaman zarfında yerimize başka kuvvetler ve kumandanlar geçebilir!” (Bugünkü çarpışmalarla başlayan ve 16 Mayıs 1915’e kadar uzanan süre içinde Arıburnu cephesinde savaşan 19. Tümen ile bu tümeni takviye etmek üzere gönderilen diğer tümenlere bağlı bazı piyade ve topçu alayları, bu bölgede Atatürk’ün emrinde bir “Arıburun Kuvvetleri Grubu” oluşmasına uzanmıştı ve bu kuvvetler bütünüyle bu adla anılıyordu. Atatürk, 19. Tümen Komutanı olmakla beraber emrindeki tüm kuvvetlere 25 Nisan 1915’ten 16 Mayıs 1915’e kadar “Arıburun Kuvvetleri Komutanı” olarak komuta etti.
Atatürk’ün, gece saat 10.00’da 3. Kolordu Komutanlığı’na telgrafı: “Sağ kanatta Alay 57, sol kanatta Alay 77, Alay 27 Arıburnu istikametinde taarruz etmektedir. Düşman mavnalara binip kaçmaya başladı. Umum cephede düşmana taarruz ve takip ediyorum. Sağ kanatta taarruz eden Alay 57’yi, Alay 72’den bir taburla takviye ederek hücuma sevk ediyorum.”
İngiliz Kolordusu Komutanı General Birdwood’un, Türk taarruzu karşısında akşam General Hamilton’a önerisi: “Bütün askerlerin geri çekilmesi” (General Birdwood’un bu önerisi, İngiliz Kuvvetleri Komutanlığı’nca, birlikleri çekecek vasıtaların bulunmaması nedeniyle yerine getirilememiş, ancak siper kazılıp içine gömülme tavsiyesinde bulunulmuştur. [Kocatürk]
1909 – Hareket Ordusu Komutanı Mahmut Şevket Paşa’nın, bildirisi: “…Hareket Ordusu’nun İttihat ve Terakki ile bir ilgisi yoktur.”
1926 – İran’da Rıza Han Pehlevi, kendisini “Şah” ilan etti.
1946 – Türkiye Garanti Bankası kuruldu.
1953 – Cambridge Üniversitesi’nde iki bilim adamı, kalıtsal özellikleri ebeveynden çocuğa taşıyan deoksiribonükleik asit (DNA) adını verdikleri molekül yapısını buldular.
1957 – Muğla’nın Fethiye ilçesinde 7,1 büyüklüğünde bir deprem oldu: 67 kişi öldü.
1962 – Anayasa Mahkemesi kuruldu.
1983 – Pioneer 10, Plüton’un yörüngesini aştı.
2001 – Merkez Bankası’na özerklik getiren yasa TBMM’de kabul edildi.
1824 – Gustave Boulanger’in doğum günü, Fransız klasik figür ressamı ve doğa bilimci (ö. 1888)
Gustave Clarence Rodolphe Boulanger, (d. 25 Nisan 1824 – ö. 22 Eylül 1888), Fransız klasik figür ressamı ve doğabilimcidir. Paris’te doğdu, Delaroche ve Jollivet’le çalıştı. Onun resimleri, zamanın akademik sanatının başlıca örnekleridir. Boulanger, İtalya, Yunanistan, ve Kuzey Afrika’yı ziyaret etmişti ve resimlerinde bu bölgelerin özelliklerini resimlerine yansıtmıştır. Hayatı boyunca birçok ödül almıştır.
1874 – Guglielmo Marconi’nin doğum günü, İtalyan mucit, fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (ö. 1937)
Birinci Marconi Markizi Guglielmo Marconi (25 Nisan 1874, Bologna, İtalya – 20 Temmuz 1937), İtalyan mucit ve elektrik mühendisi; uzun mesafeli radyo iletişimi, Marconi yasası, telsiz telgraf sistemi üzerine yaptığı çalışmalarıyla ünlüdür. Marconi, radyonun mucidi olarak bilinir[2] ve kablosuz telgrafın gelişimine katkılarından ötürü Karl Ferdinand Braun ile 1909 Nobel Fizik Ödülü’nü paylaşmıştır. Girişimci, iş adamı ve daha sonra Marconi Şirketi adını alan ve 1897 yılında İngiltere’de kurulan “The Wireless Telegraph&SignalCompany”nin kurucusu olan Marconi, kendinden önce gelen fizikçi ve araştırmacıların çalışmalarını kullanarak ve değişiklikler yaparak radyonun ticari bir başarı kazanmasını sağlamıştır. 1929 yılında İtalya kralı Markoni’ye Markiz unvanıyla asalet bahşetmiştir.
1744 – Anders Celsius’un ölümü, İsveçli gök bilimci (d. 1701)
Anders Celsius (27 Kasım 1701, Uppsala – 25 Nisan 1744, Uppsala), İsveçli fizikçi, astronom ve matematikçidir.
Babası astronomi profesörüydü. Astronomi, matematik ve deneysel fizik okuyan Celsius, bir süre Uppsala Üniversitesi’nde matematik profesörü olarak öğretim üyeliği yaptıktan sonra 1730’da Astronomi profesörlüğüne getirildi. 1733’te kendisinin ve başkalarının kutup ışıklarına (aurora borealis) ilişkin, yapmış oldukları 316 gözlemin sonuçlarını derleyerek yayımladı.
1736’da dünyanın kutuplardan daha basık olduğunu ileri süren Newton’un savını kanıtlamak amacıyla saha araştırması yapan Maupertius’un ekibiyle İsveç’in kuzeyindeki Tornia’ya gitti. Meridyen ölçümündeki katkılarıyla bu ekibin Newton’ın savını doğrulamasına yardımcı oldu. 1740’ta Uppsala Gözlemevi’ni kurarak, Jüpiter’in uydularının ışık şiddetindeki değişimi ve fotometrik yöntemlerle yıldızları inceledi.
Celsius bugün astronomi alanındaki çalışmalarında çok, 1742’de önerdiği sıcaklık ölçüm sistemi ile tanınır. Termometrelerde yüzlük derecelendirme daha önce kullanılmışsa da, bu skala da bugün kullanılan sistemde iki sabit derecenin bulunması Celsius’un önerisinden kaynaklanmaktadır. Celsius bu amaçla buzun erime ve suyun kaynama derecelerini sabit noktalar olarak alıp aradaki farkı yüz eşit dereceye bölerek bugün kullanılan termometre sistemini oluşturmuştu.
Ne var ki suyun kaynama noktasını 0 °C, donma noktasını ise 100 °C olarak kabul etmişti. Bu derecelendirme sekiz yıl sonra Celsius’un öğrencisi Carl von Linné tarafından tersine çevrilerek bugün kullanılan durumuna getirildi. Santigrat (centigrade) adıyla da bilinen Celsius derecelendirme sistemi, Fahrenheit ve Kelvin’inkilerle birlikte bugün yaygın olarak kullanılan üç sıcaklık ölçüm sisteminden biridir. Ay’daki bir kratere de Celcius adı verilmiştir.
