Japonya’nın 47. Başbakanı
İstanbul tarih boyunca yabancı bilim insanlarının ilgisini çekerken görev yapan yabancı diplomatlarında çalışmalarına ilham olmuştu. 1887 yılında Japonya’da doğan Hitoshi Ashida, henüz çocukken kurduğu diplomat olma hayalini Japonya’nın Rusya Büyükelçiliği’nde gerçekleştirmişti. 1925 yılında Japonya Türkiye Büyükelçiliği’nde göreve başlayan Hitoshi Ashida, İstanbul’a Birinci Katip olarak atanmıştı. 4 yıl boyunca İstanbul’da çalışan Ashida, çok sevdiği eve etkilendiği şehrin tarihi ve coğrafyası için çalışmalar yapmıştı.
Tokyo İmparatorluk Üniversitesi’ndeki doktorasını ‘Karadeniz ve İstanbul Boğazı’nın Durumu’ konusundaki teziyle tamamlayan Ashida, pek çok konuyla yakından ilgilenmişti. 30 Mayıs 1930 tarihinde Japonca yayınlanan ‘İstanbul Boğazı Ulaşım Rejimi Tarihi Üzerinde Çalışmalar’ isimli kitap, 94 yıl sonra Türkçeye çevrildi. 1948 yılında Japonya’nın 47. Başbakanı olarak görev yapan Ashida’nın eseri, Türk Deniz Araştırmaları Vakfı tarafından kütüphanelere kazandırıldı.
“Değerli bir eserin Türkçeye çevrilmesinden büyük gurur duyuyoruz”
TÜDAV Başkanı Prof. Dr. Bayram Öztürk’ün girişimleriyle Chieko Adachi’nin çevirdiği ‘İstanbul Boğazı Ulaşım Rejimi Tarihi Üzerinde Çalışmalar’, TÜDAV Maru isimli gemide tanıtıldı. Japonya İstanbul Başkonsolosu Kasahara Kenichi, kitap çevirisinin iki ülke ilişkileri için son derece önemli olduğunu belirtirken; “Tür-Japon diplomatik ilişkilerinin 100. yılında böylesine değerli bir eserin Türkçeye çevrilmesinden büyük gurur duyuyoruz” dedi. TÜDAV Başkanı Prof. Dr. Bayram Öztürk ise, “1948 yılında Japonya Dışişleri Bakanlığı ve ardından Başbakanlık görevlerinde bulunan Dr. Ashida, kariyerinin erken dönemlerinde Sovyetler Birliği’nde diplomat olarak bulunduğu dönemde Türk Boğazlarına ilgi duymaya başlamıştır.
1925-1929 yılları arasında Türkiye’de Japonya Büyükelçiliği’nde üçüncü sekreter olarak görev yaptığı dönemde, “İstanbul Boğazı Ulaşım Rejimi Tarihi Üzerinde Bir Araştırma” isimli çalışmasıyla doktor unvanını almış ve bu eser 1930 yılında Tokyo’da Japonca olarak yayımlanmıştır. Geç de olsa 2024 yılında Chieko Adachi tarafından Türkçeye çevrilen bu önemli eser, Türk Boğazlarının tarihsel gelişimini ve uluslararası önemini gelecek kuşaklara aktarmaktadır.” Dedi.
“Gelecek kuşaklar okumalı ve bilgilenmeli”
Prof. Dr. Öztürk, “Bu kitap aslında yüzyıllardır devam eden Türk boğazına, dolayısıyla Karadeniz ve İstanbul’a kim hakim olacak kavgasını anlatmaktadır. Bu kavga, büyük güçlerin bölgedeki siyasal emellerine ve Karadeniz’de devam eden savaşa bakıldığında bugün de devam etmektedir. Boğazların sonsuza dek sahibi olacak ve yönetecek kuşakların asğlam ve doğru bir bilgi ile teçhiz edilmesi, ileride bu konuda yaşanacak sorunların çözümünü kolaylaştıracak, ulusal çıkarlarımızın savunulmasına katkıda bulunacaktır” diye konuştu.
Kitapta Dr. Ashida’nın kitabında, Türklerin Ortaya Çıkması ve Boğaz Geçişi, Rusya’nın Azak Denizi’ne Açılması, Mısır Olayına Bağlı Boğaz Sorunu, Londra Sözleşmesi, Berlin Konferansı, Saraybosna Suikastı ve Boğaz Sorunu, Rusya’nın Boğaz İşgali Hazırlıkları, Emir Hssan ile Müzakereler, Sevr Anlaşması, Boğazlardan Serbest Geçiş Meselesi, Boğaz komisyonu, Süveyş, Panama, Kiel kanalları gibi konuları incelediği görülüyor. Yakın tarihimize ve cumhuriyetin ilk yıllarındaki uluslararası olayları da anlatan eser TÜDAV yayınları tarafından okuyucuyla buluştu.
HİTOSHİ ASHİDA
