Deniz Kartalı

İKİ DENİZ DÖRT KIYI… KAPTAN MEHMET ALİ SÖKMEN BİRİKİMİYLE

Uzun bir dönem Rusya’ ya çalıştım. Adetlerinin, örflerinin adeta içinde yaşadım. Okuduğum kitaplarla da Rusya’nın nereden gelip ne olduğunu anlamaya çalıştım.
Rusların çok sevdiği bir söz vardır. Rusya akılla, mantıkla anlaşılmaz!
Bu ifade Rusya’yı yermek için söylenir diye düşünürsünüz, aslında gizli bir gururdur Ruslar için.
Bu ülkenin akılla, mantıkla anlaşılmaması gururdur Ruslar için.
Gurur nedeni Rus ruhunda gizli. Onlara göre “Rus ruhu” o kadar derin ki batılılar anlayamaz. Burada anlaşılmayan Rusya’nın çift kişiliği. Rusya aynı anda hem batılı hem de doğulu bir ülke… Tıpkı Türkiye.

İKİ DENİZ DÖRT KIYI… KAPTAN MEHMET ALİ SÖKMEN BİRİKİMİYLE
104 views
20 Nisan 2024 - 22:51

Size başka bir ülkeyi hatırattı mı Rus davranışları?

Ruslar değişik insanlar, anlamak zordur. Çünkü yabancılara karşı temkinlilerdir. Tanımadığı insan kültürüyle, görünümüyle başkaysa zor iletişim kurarlar. Kafalarında “bizden olanlar” ve “bizden olmayanlar”  ayrımı vardır. “Bizden” grubuna girenlere kapılar açıktır. Her istek, her düşünce DA (evet) ile biter.  Olmayanlara ise kapılar sımsıkı kapalıdır. Burada bütünüyle karşılık NİYET (hayır) dır,  Size başka bir ülkeyi hatırattı mı Rus davranışları?

Sovyetler dağıldıktan sonra hangi yoldan olursa olsun para kazanmanın her şeyden önemli ve mübah sayıldığı bir döneme geçildi, yasal ya da ahlaki yoldan para kazanamayanlara dudak bükenlerin çoğu da aslında içlerindeki kıskançlık duygusunu bastırmak için mücadele verenler.

Eskiden Ruslar kültürlerinin özgürlüğü ile övünürlerdi.  Şimdi küresel bir köye dönüşen dünyada egemen olan popüler kültürlere de özgürlüğe de yer kalmadı. Bilmiyorum, başka bir ülkeyle Rusların benzerliği var mı?  Her şeyin kendi zamanı ve koşulları içinde değerlendirilmesi gerektiği çoğunlukla unutulur.

Rusya’da entelektüel sınıf tabi ki yok olmadı. Olmadı ama yaşanan bu geçiş döneminde topluma önderlik etme görevini de yeterince kimse yapamadı. Bir ülke, Rusya’nın dışında öyle çağırım yapıyor ki, önder var da taraftarları ülkenin nereye geldiğinin farkında değil!!

Yeni kılavuz kaptan olduğum 1980’li yılların başı. İstanbul Boğazı’nda çalışıyorum. O dönem Küba’ya malzeme taşıyan Rus gemisine tesadüfen hep ben çıkıyordum. Kaptan  50-55 yaşlarında çok sempatik biriydi. Şakalaşıyor, çok gülüyorduk. “İstanbul Boğazı’na girerken kılavuz çağırmaya lüzum yok, sen kumpanyanın kılavuzu oldun, ‘company pilot’ diyelim yeter, nasılsa kılavuzumuz belli” demişti.

Seneler birbirini kovaladı. Sovyetler Birliği dağıldı. 2000’li yılların başı, Darıca Kılavuzluk İstasyonu’nda görevliydim. Hava çok sert. Eskihisar’da demirli Ukrayna bayraklı gemi Hereke’de bir iskeleye yanaşacak. ‘Ne dersin’  diye sordular. ‘Bakalım, deneriz’ dedim. Gemi çok eski bir nehir gemisi. Zorlukla gemiye çıktım. Kaptan hiç yabancı gelmedi. Biraz dikkat edince Küba’ya çalışan Rus gemisinin kaptanını tanıdım. Aradan yirmi küsur sene geçmiş, o neşeli, sempatik adam gitmiş yerine yaşlı , çökmüş bir adam gelmişti. O beni tanıyamadı. ”Bir zamanlar İstanbul Boğazı’nda senin kumpanyanın kılavuz kaptanıydım” deyince dikkat kesildi, sonra sevecen bir şekilde bana sarıldı.

“Mr. Pilot  zaman çok şeyi değiştiriyor ama dostlukları, sevgiyi değiştirecek gücü asla bulamıyor”  dedi.

Demir alırken sohbet koyulaştı. Bir ara “ Kaptan senelerini verdin, niye emekli olmuyorsun, denizi çok mu seviyorsun?” sorusunu sorma gafletinde bulundum. Yaşlı adam bir müddet sustu, yüzüme bakmadan, “Ben Rus’um, Sovyetler dağıldı, Rus olmama rağmen Rusya’ya bizi almadılar. Eşim de Rus ve Kherson’da kaldık. Ukrayna’da şartlar çok ağır. Emekli maaşımı eşim alıyor ve hemen bitiyor. Çalışmaya mecburum, nereye kadar ben de bilmiyorum”

Eski dostumun ifadeleri beni çok üzdü. Bir şey söyleyemedim. Neyse dar bir alana o sert havrada girdik, yanaştık. Kaptan kayboldu, az sonra kocaman limonlu votka şişesiyle geldi. “Hediyem, kusura bakma”. Şaşırdım, sıkıldım “kaptan hem şartlar çok kötü diyorsun hem de bana çok pahalı bir hediye veriyorsun”. Daha bir şeyler  söyleyecektim sözümü kesti.” Tavariş ( yoldaş ) bu cepten değil, kalbini göstererek, buradan. Ayrıca bunu votka olarak düşünme, bir demet gül olarak düşün.”

Rusların ne olursa olsun kültür seviyesi çok yukarlarda. Boşuna bu toplumda Puşkin,Tolstoy, Dostoyevski, Chehov, Mexim Gorki ….ler çıkmıyor .İnsan öleceğini bilir  ama öleceğine inanmaz. Bizim kaptanda öleceğine inanmayanlardan. Yaşıyorsa sağlıklar dilerim.

Diğer kıyılara ve denizlere gelirsek… Kılavuz Kaptanlık döneminde Yunanlı kaptanlarla çok iyi dost oldum. Bazıları sevecen, içten davranırken çok ender de olsa bizleri sevmeyenleri de vardı. Bu dostluklar bizleri eşimle beraber  Yunanistan’a çok taşıdı. Gittik geldik, karşılıklı olarak onlarda ziyaretimize geldiler. Tanıştığım yabancılarla çok iç içe olmuşsam mutlaka tarihsel geçmişlerini incelerim. Bizler hakkında ne düşündüklerini merak ederim. Merakımın sonucu: Yunanlıların geçmişi çok değişik ve enteresan.

Yunanlı olarak gözüken fakat birbirlerinden çok ayrışan bir toplum Greek toplumu. Ana kara Yunanlılar, adalarda yaşayan Yunanlılar, Karadeniz’den gelen Pontus kökenli Yunanlılar ve Kurtuluş Savaşı’nda mübadele ile göç eden Yunanlılar.  Bunlara “Ottoman Greek  veya  “ Anatolia  Greek “ diyorlar. Birbirlerini eleştiriyor ve kendilerine özgü ifade kullanıyorlar.

Mesela: Anadolu’dan gelen toplumun adı “ Türk piçleri” , adalarda yaşayanlar “asalaklar” , Karadeniz Pontus topluluğuna  “ Osmanlı artıkları” deniyor.

Burada 1923 den beri en çok itilen kakılan  Anadolu’dan gelenler. Ne onlar kendilerini Yunanlı kabul etmiş ne de Yunanlılar onlara yakınlık duymuş. Kültürleri de  farklı olmuş. Yemeklerin adını değiştirmemişler. Kabaki, musakka ,dolmaki, pilaki… Müzik kültürü aynen devam etmiş. Özlem müziği, şarkıları  REMBETİKO hala dillerinde. Şarkılarını çok beğendiğim ve sık dinlediğim Nana Mouskouri hatıralarında  ninesinin “ Kızım çok lisan öğren, bizleri burada tutmayacaklar, gittiğin yerde yabancı olma” demiş. Nana beş lisan biliyor. Yalnız sirtaki yapamıyor. ‘Siko Choriepse”( kalk dans et) ünlü şarkısı. Atina özlemini ”The white Rose of Athens” şarkısıyla dile getiriyor. Ben Atina’ya defalarca gittim, hiç beyaz gül görmedim. Herhalde Nana ‘nın beyaz gülleri ünlü şarkısını “ I have a  dream” beyaz gülleri içindir. Şu an 88 yaşında, Paris’ te yaşıyor.

Her şeye rağmen Yunanistan önemli başlangıçların ülkesi. Mimarlık Ion düzeni sütunlu mimari. Helen mitolojisi; edebiyat, kültür ve inanç özelliği taşır.  Mesela, Zeus havadan, Poseidon denizlerden , Hera evlilikten sorumlu tanrılardır…. Mitoloji şiir, destan, tiyatro oyununa kaynak olmuştur. Birçok filozof ve tarihçiler çıkmıştır.

Sonuçta DEMOKRASİNİN doğuşu bu ülkenin ürünüdür. Olimpiyatların  çıkışı Yunan kültürü ve rekabetin sonucudur.

Yunanlılar denizci mi?  Ege adalarında gelişen ama aşama kaydetmeyen  balıkçılık, korsanlıktan ileri gitmeyen bir uğraş denizcilik Yunanlar için.  Tarihte  İngiltere, Hollanda, İspanya , Portekiz , İskandinav ülkeleri kıtalar keşfederken kültürlerini, dillerini keşfettikleri kıtalara, topraklara yayarken Yunanlılar Akdeniz içinde kalmış basit deniz uğraşlarıyla avunmuşlardır.  Bir efsaneye göre , Kristof Kolomb Sakız  Adasına gelir ve keşif planlarını burada yapar. Mürettebat için Yunanlı gemicileri kullanmayı düşünür. Planlarını açıklar ama gönüllü kimseyi bulamaz.

Yunanlıların denizciliği 2. Dünya Savaşı’ndan sonra hareketlendi.  Amerikalıların  malzeme taşımak için ürettikleri 15-20 bin dwt. Tonluk liberty victory tipi   40 parça gemiyi  Türkiye’ye teklif ettikleri halde biz “ bu gemileri barındıracak limanımız yok” diye  sadece 4 tanesini aldık. Gerçekte o gemileri donatacak personel yoktu. Yunanlılar bu gemileri alıp dünya denizlerine açıldılar.  Onasis ,Mamidakis, Niorkos…. gibi armatörlerin başlangıcı bu gemilerdir.

Yunanlılarda Türk düşmanlığı diye bir olgu yok.  Emperyal düzenin kaşıdığı ve politikacıların gövde gösterisi olan bir çekişme var. Yalnız bilinçli orta yaş ve üzeri insanlarda Türk sevgisi gördüm. Kurtuluş Savaşımız sırasında  Anadolu’ya çıkan Yunan ordusunu protesto eden sosyalistler ve komünistler “ bizim Anadolu’da ne işimiz var” deyip isyan etmişlerdi.

  1. Dünya Savaşı sırasında İtalyan ve Alman istilasına uğrayan Yunanistan zor durumda olmasına rağmen sadece Türkiye yardım elini uzattı. KURTULUŞ  gemisi yiyecek , üst baş, ihtiyaç malzemesi taşıyarak Pire Limanına dört sefer yaptı .Bu sefalet içinde yaşayan Yunan halkına can suyu oldu. Kurtuluş 20 Şubat   1942 yılında 5. seferini yaparken sert havada rotasından çıktı ve Marmara Adası batı burnunda kayalara çarptı ve battı. Bu yardımlar ve Kurtuluş gemisi hala Yunanlıların sevgi dağarcığında.

Yunanlıların düşünür insanlarıyla tanıştım. Çekinmeden dürüstçe sohbet ettik. Önemli bir kesimde Osmanlı sıkıntısı var. “Osmanlı bizlerin uygarlık bilincimizi yok etti” diyorlar.  Başka bir düşünür: Başka ulusların topraklarını  fethedenlerin neden bu kadar saygıyla anıldığına anlam veremiyorum. Tarihin bu insanların ihtirasları üzerine kurulduğunu düşünemiyorum.  İskender. Cesar, Napolyon.. onlar gibi daha nicesi tam olarak neyi  başardı. Yabancı toprakları ele geçirip, talan ettikten sonra orada yaşayanları eğitmeyip onların hayatını ve devletin düzenini iyileştirildikten sonra ne fayda?

Bir başkası: Köklerimiz Anadolu’dan, kim olduğumuzu geldiğimiz yer belirler. Ama kim olacağımızı biz seçeriz. Seçtik ve Avrupa Birliğine girdik.

Sohbet güzel gibi gözükse de iğnelerle doluydu. Misafir olarak  beni biraz fazla acıttı. Ne yapalım misafir umduğunu değil bulduğunu yer.

İşte iki deniz dört kıyı. Bu kıyılarda yaşananlar ve yaşayanlar.

Kaptan Mehmet Ali SÖKMEN

 

 

 

KÖŞE YAZARLARI
GÜNLÜK HABER AKIŞI
STM’DEN DUVAR ARKASI RADAR
GÜNLÜK HABER AKIŞI
ÇiN UZAY HACMİNİ ARTIRIYOR
GÜNLÜK HABER AKIŞI
DAĞIN KRALI
GÜNLÜK HABER AKIŞI
TOPRAK ZAFERE SÜRÜYOR
GÜNLÜK HABER AKIŞI
CAM ŞİŞE ATMA ORMANI YAKMA
GÜNLÜK HABER AKIŞI
SHENZHOU 15 YERYÜZÜNE DÖNDÜ
GÜNLÜK HABER AKIŞI
İSTANBUL PLAJLARI YAZA HAZIR
GÜNLÜK HABER AKIŞI
HAYDİ GÖLDE BALIK TUTALIM…
GÜNLÜK HABER AKIŞI
RENK KODLU MARS HARİTASI
GÜNLÜK HABER AKIŞI
Bugün Dünya Yunus Günü!
GÜNLÜK HABER AKIŞI
YUNANİSTAN’DA TREN KAZASI
GÜNLÜK HABER AKIŞI
RÖMORKÖR ALABORA OLDU
GÜNLÜK HABER AKIŞI
TÜRK GEMİSİ KARAYA OTURDU
GÜNLÜK HABER AKIŞI
EYT 1 YIL ERTELENEBİLİR
GÜNLÜK HABER AKIŞI
ENGELLİLERİN ACI FERYATLARI
GÜNLÜK HABER AKIŞI
YİNE SINIFTA KALDIK
GÜNLÜK HABER AKIŞI
SULAK ALANLARI ONARMA ZAMANI
GÜNLÜK HABER AKIŞI
Anneler Günü Kutlu Olsun

Copyright © 2024 Deniz Kartalı. Tüm Hakları Saklıdır.   |   Gizlilik Politikası