Sarayburnu’nda açilan ilk heykel
Konstantinopolis şehri, yeni açılışı yapılan İstanbul’daki Sarayburnu’nun ucuna Mustafa Kemal’in bir heykelini dikti. Türkiye’de türünün ilk anıtı olma özelliğini taşıyan bu heykel, ülke için sanatsal ve dini açıdan gerçek bir devrim niteliğinde. Nitekim Kuran, insan figürünün ve hatta herhangi bir canlı nesnenin herhangi bir şekilde yeniden üretilmesini yasaklar. Oysa Peygamber, bu yasağı kitabına yalnızca Arapların putperestliğe geri dönmesini önlemek için koymuştu. Ancak, bu Kuran yasağını giderek kelimesi kelimesine benimseyen Ortodoks İslam, sonunda tüm plastik tasvirleri kınadı. Yeni Türkiye bu anlayışa güçlü bir şekilde karşı çıktı ve geçen bahar Bursa’da yaptığı bir konuşmada Mustafa Kemal, ülkede artık hiçbir şeyin resim, resim ve heykele karşı çıkmaması gerektiğini ilan etti.
Viyanalı sanatçı Heinrich Krippel’in eseri
Sarayburnu’nun ucundaki heykel, Viyanalı sanatçı Bay Krippel’e ait. Türk bağımsızlık kahramanını, beline kadar dar gelen ceketiyle modern kostümlerle tasvir ediyor. Başı çıplak ve yüz ifadesi oldukça enerjik. Bacakları birbirinden ayrı, sol eli kalçasında ve sağ yumruğu hafifçe öne doğru uzanmış, emredici bir tavır sergiliyor. Eser, modern ve Batılı tarzı nedeniyle yerel sanatçılardan büyük eleştiriler aldı. Ancak devrimin genel atmosferine oldukça uygun. Ve her şeyden önemlisi, canlı ve etkileyici bir özelliğe sahip:
Açılış töreni Avrupa geleneğine uygun olarak gerçekleşti. Anıt, belediye başkanının konuşmasının ardından izleyicilerin alkışları arasında açıldı. Her halükarda, bu heykel Türkiye sanat tarihinde bir dönüm noktası olacak. Din hakkındaki yanlış yorumlamayı reddederek ve Müslüman topluluklara büyük adamlarının anısını gelecek nesillere miras bırakma fırsatı vererek, belki de Doğu’da yeni bir sanatsal gelişimin başlangıcını işaret edecektir.
ARŞİV/DERLEME: KAPTAN ALİ UZUN
