“Equal Earth haritasına göre, Afrika’nın yüzölçümü Grönland’ın tam 14 katı”
Bugün eğitimden medyaya kadar pek çok alanda hâlâ kullanılan Mercator projeksiyonu, Afrika kıtasının boyutunu ciddi şekilde küçülterek gösteriyor. Oysa 2018 yılında geliştirilen Equal Earth (Eşit Dünya) projeksiyonu, bu hatayı düzeltiyor ve kıtaların gerçek büyüklüklerini daha doğru bir şekilde yansıtıyor. Equal Earth haritasına göre, Afrika kıtasının içine 14 Grönland rahatlıkla sığabiliyor.
TARİHİ BİR HATA MI, ALGI YÖNETİMİ Mİ?
Mercator projeksiyonu, 16. yüzyılda Flaman kartograf Gerardus Mercator tarafından denizcilerin seyir rotalarını çizmesini kolaylaştırmak için geliştirildi. Ancak bu harita, kutuplara yaklaştıkça kara parçalarını orantısız şekilde büyütüyor; Grönland, Kanada ve Avrupa abartılırken; Afrika ve Güney Amerika olduğundan küçük görünüyor.
Bu bozulma sadece teknik bir detay değil. Speak Up Africa ve Africa No Filter gibi sivil toplum kuruluşları, bu durumun tarih boyunca Afrika’nın küresel rolünü görmezden gelmeye hizmet ettiğini savunuyor.
HARİTALAR ALGIYI ŞEKİLLENDİRİYOR MU?
Speak Up Africa’nın kurucu ortağı Fara Ndiaye, konuyu şu sözlerle özetliyor:
“Haritayı düzeltmek sadece Afrika için değil, tüm dünya için bir doğruluk ve adalet meselesi. İnsanlar yanlış bir harita ile büyüdüklerinde, Afrika’nın önemini küçümseyen bir bakış açısı geliştirebiliyor.”
Gerçekten de coğrafi büyüklük, zihinlerde güç ve önemle ilişkilendiriliyor. Dolayısıyla haritalarda yapılan küçültmeler, bilinçaltında Afrika’nın ekonomik, stratejik ve kültürel ağırlığını gölgeleyebiliyor.
“CORRECT THE MAP” KAMPANYASI BÜYÜYOR
Nisan 2025’te başlatılan “Correct The Map” (Haritayı Düzeltin) kampanyası, Equal Earth projeksiyonunun özellikle okullarda, medya organlarında ve uluslararası kuruluşlarda standart haline gelmesini hedefliyor.
Kampanya, 14 Ağustos’ta Afrika Birliği’nden resmi destek alarak büyük bir ivme kazandı. Aktivistler, bu gelişmeyi “tarihi bir dönüm noktası” olarak değerlendiriyor.
UZMANLAR NE DİYOR?
Syracuse Üniversitesi Coğrafya Profesörü Mark Monmonier, Mercator projeksiyonunun artık miadını doldurduğunu belirtiyor:
“16’ncı yüzyılda denizciler için faydalıydı çünkü düz çizgiler, gemilerin rotalarını kolayca belirlemesine yardımcı oluyordu. Ama o dar kullanım dışında dünya haritası olarak hiçbir anlamı yok.”
Monmonier, Equal Earth gibi haritaların kıtaların gerçek boyutlarını göstermede daha doğru olduğunu belirtse de kıtaları karşılaştırmak için en uygun yöntemin grafikler olduğunu da ekledi: “Düz bir kâğıt üzerine düzensiz şekilleri koyduğunuzda, insanlar kara parçalarının boyutlarını doğru kıyaslamakta zorlanıyor.”
SONUÇ: HARİTAYI DEĞİŞTİRMEK, ALGIYI DEĞİŞTİRMEKTİR
Mercator projeksiyonu sadece teknik bir harita sorunu değil; aynı zamanda küresel algılar, adalet ve temsil eşitliğiyle ilgili bir mesele. “Correct The Map” kampanyası bu çarpıklığa karşı sadece bir düzeltme değil, aynı zamanda tarihsel bir bakış açısının yeniden inşası çağrısı olarak değerlendiriliyor.
Kaynak: https://tr.euronews.com/2025/08/25/dunya-haritasi-degissin-cagrisi-aslinda-14-gronland-bir-afrika-etmiyor
