Deniz Emniyeti Haberleri

Ülkemizde kılavuzluk hizmetlerinden elde edilen gelirlerden “kamu payı” adı altında devlet tarafından kesinti yapılması 1980’lerde başlamış, başlangıçta idari taahhütname ve sözleşmelere dayalı iken zamanla yasal zemine oturtulmuştur. İlk yasal düzenleme, 1989’da yürürlüğe giren 3595 sayılı 1990 Malî Yılı Bütçe Kanunu’nun 44. maddesi (b) ile yapılmış, kılavuzluk ve römorkörcülük hizmeti veren kamu ve özel kuruluşların aylık gayrisafi hasılatlarından %6,5 oranında pay alınması öngörülmüştür. Ancak bu kapsamda öngörülen mali hükümler, Anayasa Mahkemesi tarafından E.1990/6, K.1990/17 sayılı kararla (RG 05.09.1990) iptal edilmiş ve vergi benzeri mali yükümlülüklerin bütçe kanunlarıyla getirilemeyeceği açıkça vurgulanmıştır. Buna rağmen aynı hüküm 3690 sayılı 1991 Malî Yılı Bütçe Kanunu’nda yeniden yer almış; Anayasa Mahkemesi bu defa E.1991/8, K.1992/5 sayılı kararıyla (RG 16.06.1994) benzer mali hükümleri iptal ederek söz konusu içtihadını pekiştirmiştir. 2001 sonrası dönemde kamu payı, önce 4726 sayılı 2002 Bütçe Kanunu’nun 56. maddesi (b) fıkrasında, ardından 4745 sayılı Kanun’un 7. maddesiyle 491 sayılı KHK’ye eklenen Ek Madde 8’de kalıcı bir yasal düzenlemeye kavuşturulmuştur. Anayasa Mahkemesi, E.2003/9, K.2004/47 sayılı kararında %6,5 oranındaki kesintiyi “ölçülülük” ilkesi bakımından Anayasa’ya uygun bulmuş, ancak daha yüksek oranlara ilişkin denetim yapılmamıştır. Takip eden yıllarda kamu payı önce %10’a (329 sayılı CB Kararı, 2018), ardından bölgesel farklılıklarla %30’a (5755 sayılı CB Kararı, 2022) çıkarılmış, nihayet 2024’te 7519 sayılı Kanun ile Limanlar Kanunu’na eklenen hüküm uyarınca ihalelerde %40’a varan oranlardan başlayan ve %100’e kadar yükselebilecek kamu payı oranlarına imkân tanınmıştır. Anayasa Mahkemesi’nin en son E.2018/118, K.2023/180 sayılı kararında iptal gerekçesi yalnızca “yetki” yönünden olup, ölçülülük bakımından herhangi bir inceleme yapılmamıştır. Hâlihazırda uygulanan ihale sisteminde en yüksek oranı veren teşkilatın seçilmesi, hizmetin bağımsızlığı, sürdürülebilirliği ve emniyeti açısından ciddi riskler doğurmaktadır. Anayasa Mahkemesi’nin 2004’te yalnızca %6,5 oranına ilişkin yaptığı ölçülülük denetimi dışında sonraki oranlar için bağlayıcı bir içtihat bulunmamaktadır. Kamu payının ciro üzerinden alınması, zarar halinde dahi ödenmesini zorunlu kılmakta; bu durum, vergi benzeri bir mali yükümlülük niteliği dikkate alındığında, hizmetin kalitesi ve sürdürülebilirliği, kılavuz kaptanların özlük hakları ile can, mal ve çevre emniyeti üzerinde ciddi riskler yaratmaktadır. Sonuç olarak, kamu payının ölçüsüz oranlarda tahsil edilmesi ülke çıkarları bakımından önemli sakıncalar doğurabilir; kılavuzluk hizmetlerinde birikim, deneyim, tarafsızlık ve bağımsızlık korunmalı, taşeronlaşma veya başka çıkarlara bağımlı yapılarla hizmetin güvenliği ve kalitesi zedelenmemelidir.

Orta Asya’nın en ulaşılmaz bozkırlarında yaşayan Türk kabilesi Dukhaları ülkemize tanıtan kültürel antropolog Selcen Küçüküstel yine çok bilinmeyen bir toplumu inceledi. Güney Amerika kıtasında Kolombiya’nın balta girmemiş ormanlarında Amazon kadınlarıyla görüşen Küçüküstel, modern yaşamdan uzakta yaşayan insanların doğayla ve dış dünyayla ilişkilerine tanık oldu. Amazon Nehri üzerinden tekneyle yapılan sıra dışı yolculukla ulaşılan köyler Ticuna kadınlarının doğayla kurdukları ilişkiyi inceleyen Küçüküstel, internetin balta girmemiş ormanlara bile girdiğine vurgu yaptı. Küçüküstel, “ Bugün birçok yerli topluluk geleneksel bilgilerini ve modern teknolojileri birlikte kullanarak hayatlarını sürdürüyor. Amazonlarda daha 10 sene önce iletişime geçilmiş halklarda bile starlink interneti ve facebook hesapları var. Dolayısıyla teknoloji kullanmak ile doğada yaşamak artık birbirine zıt şeyler değil.” diyerek bir ezberi de bozuyor.

Çin savaşta yeni bir üstünlük elde etmek için deniz tabanını haritalıyor.
Çin, istihbarat toplamak için okyanus tabanını haritalıyor. Bu veriler denizaltı tespitini, derin deniz madenciliğini ve Çin’in deniz genişlemesini destekliyor. Öte yandan,
Üç Çin donanma gemisinden oluşan bir filo, Avustralya’nın etrafında yaklaşık bir ay boyunca yelken açtı, münhasır ekonomik bölgesine girip çıktı, canlı atış tatbikatları yaptı ve sivil uçuşları rota değiştirmeye zorladı.

Türkiye’nin önde gelen tersanelerinden RMK Marine, Fransız Neoline Armateurs ile iş birliği yürüterek inşa ettiği dünyanın ilk yelkenli Ro-Ro (Roll-On/Roll-Off) gemisi Neoliner Origin’i başarıyla suya indirdi. İstanbul Tuzla’da gerçekleştirilen törene RMK Marine CEO’su Dr. Utku Alanç, Neoline Başkanı Michel Pery, Neoline CEO’su Jean Zanuttini, CMA CGM Başkan Yardımcısı Karine Desrues, Fransa Büyükelçisi Isabelle Dumont ve Fransa Başkonsolosu Nadia Fanton katıldı. Neoliner Origin, Saint-Nazaire, Saint-Pierre-et-Miquelon, Baltimore ve Halifax limanları arasında transatlantik rotada faaliyet gösterecek.

Ülkemizin güzide denizcilik kurumlarından Denizciler Dayanışma Derneği başkanlık bayrağı yapılan olağan genel seçimle Turgay Aytaç’a geçti. Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’nda uzun süre çalıştıktan sonra DAK/SAR’da deniz hizmetine gönüllü olarak devam eden Turgay Aytaç başkanlık bayrağını başarılı bir dönem geçiren Murat Kaya’dan aldı. Kaptan Murat Kaya, 3 yıl içinde denizde yaptığı birbirinden başarılı kurtarma operasyonlarının yanı sıra gönüllülük ilkesini tam anlamıyla ve karşılıksız uygulamasıyla tanınıyor. Murat Kaya’nın onur meselesi olarak gördüğü Amiral Varol Atalay teknesinin hizmete girmesi ise bir gönüllü kurtarma kurumunun gücüne güç katan proje olarak değerlendiriliyor.

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu büyük önder Mustafa Kemal Atatürk’ü anmak için şimdiye kadar yapılan en büyük deniz etkinliği gerçekleşti. Sosyal sorumluluk etkinlikleri ve ulusal günlerdeki tavırlarıyla bilinen Derinlere Saygı Dalış Topluluğu, Türkiye genelinde 25 aynı yerde yaklaşık 300 dalgıcın 10 Kasım saat 9.05’te su yüzeyine Atatürk posterleriyle çıkmasını sağlayacak bir etkinlik düzenledi. Dünya da başka örneği olmayan buluşmada İngiliz ressam Ned Pamphillon’un yaptığı “Atatürk’ün Gözleri” yağlı boya tablosu tam 09.05’te su yüzeyine çıkartılarak belki de bir rekora imza atıldı. Atamızın gözlerini yumduğu Dolmabahçe Sarayı’nın 71 numaralı odasının önünde toplanan dalgıçlar etkinliğin merkez üssünü oluştururken, İstanbul Boğazı Cumhurbaşkanı Atatürk’ün ölümsüzlüğünü kanıtlayan bir törene ev sahipliği yaptı.
Sualtı Görüntüleri: FERHAN COŞKUN

10 Kasım 1938 günü 09.05’te hayata gözlerini yuman Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ü anmak için şimdiye kadar yapılan en büyük deniz etkinliği gerçekleşecek. Sosyal sorumluluk etkinlikleri ve ulusal günlerdeki tavırlarıyla bilinen Derinlere Saygı Dalışı Topluluğu’nun organizasyonuyla Türkiye genelinde 25 farklı yerde yaklaşık 250 dalgıç 10 Kasım 9.05’te su yüzeyine Atatürk posterleriyle çıkacak. İngiliz ressam Ned Pamphillon’un yaptığı “Atatürk’ün Gözleri” yağlı boya tablosuyla satha çıkacak dalgıçlar Cumhurbaşkanı Atatürk’ün ölümsüzlüğünü kanıtlarken şimdiye kadar yapılan en büyük saygı dalışına da imza atacak. Elazığ, Antalya, Çanakkale; Hatay, Kocaeli, Bodrum, Fethiye, Kaş gibi yerlerde aynı anda yapılacak dalışın merkez üssü ise atamızın hayata veda ettiği Dolmabahçe Sarayı önü olacak. İstanbul Boğazı’nın Dolmabahçe kıyılarında dalacak dalgıçlar Dolmabahçe’ye gelen cumhuriyet tutkunlarına görsel bir güzellik sunacak.

Türk donanmasına ve Sahil Güvenlik Komutanlığı’na uzun yıllar hizmet ettikten sonra Denizciler Dayanışma Derneği kapsamında DAK/SAR’ı kuran Amiral Varol Atalay, ismini taşıyan bir kurtarma teknesiyle hatırlanacak. Hayat kurtarmak için pek çok gönüllünün bağışı ve bir tersanenin büyük katkısıyla yapılan Amiral Atalay’ın deniz denemeleri başarıyla devam ediyor. Denizciler Dayanışma Derneği Başkanı Murat Kaya, “DAK/SAR gibi güzide bir kurumun böyle güçlü ve donanımlı bir tekneyle rotasına devam etmesinden gurur duyuyoruz. Kurtarma filomuza katıldığında kurucumuzu daha çok anarak vefa borcumuzu da yerine getireceğiz. Amiral Atalay kurduğu sistem ve gönüllü ağıyla hayat kurtarmaya devam edecek” dedi.

Okyanuslardaki canlı yaşamına dikkat çekmek ve deniz canlılarını korumak için; Oceanographic Magazine ve Blancpain tarafından düzenlenen 2024 Yılının Okyanus Fotoğrafçısı ödülünün merakla beklenen kazananları açıklandı. Rafael Fern á ndez Caballero, kalp şeklinde bir yem topuyla beslenen bir Bryde balinasını gösteren fotoğrafıyla 2024 Yılının Okyanus Fotoğrafçısı seçildi.

Türkiye’nin dalış başkenti olarak bilinen Antalya’nın Kaş ilçesi her yıl 50 binden fazla sualtı tutkununu ağırlarken tarih ve doğanın muhteşem uyumunun da en güzel örneğini sergiliyor. Bölge ekonomisi içinde vazgeçilmez olan dalış turizminin merkezi Kaş’taki dalış merkezleri; Besmi adası açıklarındaki batık üzerinde çalışma yapan sualtı arkeoloji ekibinin büyük bir süngeri batığın üzerinden kaldırmasından tedirgin oldu. Besmi batığının karakteristiği olan çok büyük boyutlu bir Pitos amforasının üzerindeki süngerin yerinden alınmasının, arkeoloji ekibi tarafından batığın yıllardır sualtı doğası ile bütünleşmiş konumuna zarar verdiğini söyleyen dalış merkezleri, tepki gösteriyor.