ATATÜRK VE TARİHTE BUGÜN 21 EYLÜL

Atatürk İzmir’de (10 Eylül – 1 Ekim 1922)

1937 – Atatürk’ün, Ekonomi Bakanı Celal Bayar’a mektubu: “Başbakan Malatya Mebusu İsmet İnönü, şiddetli sürmenaj [fazla çalışmanın sebep olduğu yorgunluk] neticesi olarak mutlak istirahat şeklinde izne ihtiyaç hissetmekte olduğundan bahisle tedavisini bitirebilmek üzere bir buçuk ay müddetle izin istemiş ve isteği uygun bulunarak Başbakanlık Vekâleti’ne sizin atanmanız uygun görülmüştür. Durum Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na ve kendisine bildirilmiştir.”

Atatürk’ün, öğleden sonra Dolmabahçe Sarayı’nda 2. Türk Tarih Kurultayı çalışmalarını izlemesi.

Atatürk’ün, saat 19.00’da Acar motoruyla bir gezinti yapması, Florya’ya gelerek geceyi burada geçirmesi.

1935 – Atatürk’ün, Dolmabahçe Sarayı’nda, Piatakof başkanlığında Sovyet Sanayi Heyeti’ni kabulü.

Atatürk’ün, İsmet İnönü ve Fevzi Çakmakla beraber akşam trenle İstanbul’dan Ankara’ya hareketi.

1934 – Atatürk’ün, İstanbul’dan Ankara’ya gelişi.

1932 – Himayei Etfal Cemiyeti tarafından düzenlenen Alaturka Güreş müsabakaları Taksim Stadyumu’nda yapıldı.

1931 – Atatürk’ün, İstanbul’da öğleden sonra Kâzım (Özalp) Paşa’nın oğlu Teoman’ın sünnet düğününü şereflendirmesi.

1929 – Atatürk’ün, Şişli Çocuk Hastanesi’ne giderek tedavi görmekte olan küçük çoban Sığırtmaç Mustafa’yı ziyareti.

1928 – Atatürk’ün, Kayseri’den Ankara’ya gelişi.

Atatürk’ün, yeni harflerin kullanılışı nedeniyle gramerde yapılacak değişiklikler hakkında Başbakanlığa yazısı.

1925 – Atatürk’ün, Ankara’dan trenle İzmit’e gelişi, Reşitpaşa vapuruna geçerek geceyi limanda vapurda geçirişi.

1924 – Mustafa Kemal Paşa, “Halk, köylüler bana her yerde iş programını şu iki kelime ile ihtar ettiler; Yol, mektep” dedi.

Atatürk’ün, Samsun-Çarşamba demiryolu hattının temel atma töreninde konuşması: “Memleket idaresinde cesaretle, kişisel belirsiz düşüncelerle ne yapılmak arzu ettiğini bilmeyenlere, halkın sağduyusuna başvurmayı tavsiye etmelidir. Halk, köylüler bana her yerde iş programını şu iki kelime ile ihtar ettiler: Yol, mektep!”

Atatürk’ün, öğleden sonra Samsun’da Hükümet Konağı’nı, Komutanlığı, hastaneleri ve -Samsun’a ilk gelişinde kaldığı- Mıntıka (Mantika) Palas’ı ziyareti, akşam halk arasında tiyatro seyretmesi.

1923 – Atatürk’ün, Lâtife Hanım’la beraber, Ankara Türkocağı salonunda toplanan Himaye-i Etfal (Çocuk Esirgeme Kurumu) Kongresi’nin açılışını izlemesi.

1922 – Kocaeli tarafsız bölgesindeki İngiliz askerlerinin bölgeyi boşaltarak İstanbul’a hareketi.

Atatürk’ün, Akşam gazetesi muharriri Falih Rıfkı (Atay) Bey’e İzmir’de, Büyük Taarruz ve Zafer hakkında demeci: “…Süvari tümenlerimizle, piyade kıtalarımız düşmanı ezip İzmir’e yürümekte birbirleriyle yarış etmişlerdir. İzmir rıhtımında süvarilerimizin kılıçları denizde şekillenirken, piyadelerimiz Kadifekale’de Türk bayrağını semaya yükselttiler.”

Ayvacık’ın kurtuluşu.

1921 – Atatürk’ün, Sakarya Zaferi nedeniyle kendisini kutlayan Ankaralıların telgrafına cevabı: “Soylu milletimizin hayat ve bağımsızlığını yok etmek isteyen Yunan ordusunu yirmibir günlük meydan muharebesinden sonra bozguna uğratan ordumuz ve şahsım hakkındaki tebriklerinize teşekkür ederim.”

1919 – Balıkesir mutasarrıflığına atanmış olan Ahmet Anzavur, topladığı kuvvetlerle Kuva-yı Milliyecilere karşı harekât başlattı.

Heyet-i Temsiliye adına Atatürk’ün, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti örgütüne Damat Ferit Kabinesi’nin iktidardan çekilmesini temin için Padişah’a yazı yazılmasını bildiren genelgesi: “…Ferit Paşa kabinesi vatan hıyanetine devam etmektedir. Kabine’nin bu devam ve ısrarı memleket için her dakika ayrı bir zarar doğuruyor. Bunların iktidar mevkiinden çekilmelerine çalışmak, en büyük bir vatan vazifesidir. Bunun için Zat-ı Şahane’ye gereken maruzatta bulunulması gereği bildirilir.”

Atatürk’ün, Damat Ferit Paşa’nın Anadolu hareketini bolşevizm propagandası olarak göstermesi üzerine, Erzurum Vilâyeti’ne bildirgesi: “…Kalp ve vicdanını yabancı çıkarlarına satan birtakım kişilerin, ne olduğu milletimizce meçhul bir isim ve sebep uydurarak milletin bağımsızlık ülküsünü boğmaya ve milletin çok şükür kendi kuvvetiyle şimdiye kadar oluşturduğu hayırlı tesirleri bozmaya çalıştığı açıkça anlaşılıyor. Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Heyet-i Temsiliyesi, milletin kendi istekleri ve kendi görüşüne bütün kuvvetiyle ısrarlı ve bağlı kalacağını bütün uygarlık âlemine ilân eder.”

Atatürk’ün, General Harbord’la Sivas’ta yaptığı görüşme hakkında Kâzım Karabekir’e yazısı: “…General, bütün millî hareket ve girişimlerimizi takdir ve ‘Bir Türk olsaydım ben de ancak bu şekilde hareket ederdim’ demiş ve pek samimî ve lehimizde ümit verici fikir ve görüşler de söylemiştir.”

1918 – Atatürk komutasındaki 7. Ordu birliklerinin, Şeria nehrinin doğusuna geçmek üzere çekilme hareketine başlaması.

1910 – Mustafa Kemal, Fransa’da yapılan Pikardi manevralarına Türk Ordusu temsilcisi olarak katıldı.

Doğumlar

1853 – Heike Kamerlingh Onnes, Hollandalı fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (ö. 1926)