BÜYÜK ATATÜRK GÜNLÜĞÜ Haberleri

Birinci Dünya Savaşı’nın sonunda yenik ilan edilen Osmanlı İmparatorluğu’nun başkenti İstanbul, yaklaşık 5 yıl işgal altında kalmıştı. 6 Ekim 1923 günü Mirliva Şükrü Naili Paşa komutasındaki Türk askeri bayram havasında şehre girerken, İstanbul’un kurtuluşu 101’inci yılında kutlanıyor. İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Zekeriya Türkmen, “İşgal komutanı Charles Harrington, Anadolu’da başarıları artan Mustafa Kemal’le görüşüp, barışa zorlamayı çok istedi ama başaramadı. İstanbul’un yaklaşık 5 yıllık karanlık dönemi Mustafa Kemal Paşa’nın ‘Geldikleri Gibi Giderler’ öngörüsüyle son buldu” dedi. Türkmen, İngiliz General Charles Harrington’ın Atatürk ile Pera Palas’ta görüşmediğinin de altını çizdi.

Çağdaş, laik, demokratik Türkiye’nin egemenliğinin ve tam bağımsızlığının belgesi Lozan Barış Antlaşması’nın 101. yılını ÇYDD olarak coşkuyla kutluyoruz.

Avrupa Devletleri’nin 1815 Viyana Kongresi’nde, Osmanlı Devleti’ni “hasta adam” olarak ilan edip topraklarını paylaşma kararı alması ile başlayan sürecin sonunda vatanı için direnen, Kurtuluş Savaşı’nı başlatan ve kazanan Türk Ulusunun kuracağı bağımsız devletin egemen devletler tarafından tanınması ve dünyaya ilanı Lozan Antlaşması ile sağlanmıştır.

Dumlupınar Başkomutanlık Meydan Muharebesinde zafere erişen Mustafa Kemal, daha sonra Batı Cephesinin tüm birliklerine “Ordular İlk Hedefiniz Akdeniz’dir, ileri”, emrini verdi. Bu direktif Anadolu’nun, denizlerle buluşmasına yönelik bir jeopolitik direktif idi. Anadolu’nun Akdeniz ve okyanuslarla olan bağlarını koparan Sevr zincirine bir manifestoydu. Bu görkemli zaferi başlatan askeri direktif, Cumhuriyet Donanmasının kuruluşunun da ilk adımı oldu.

YOKTAN VAR EDİLEN CUMHURİYET DONANMASI
Cumhuriyet Donanması’nın stratejik çerçevesini dâhilere özgü öngörüsü ve entelektüel birikimiyle Mustafa Kemal Atatürk çizdi. Anadolu’da 10 asırdır var olan karasal odaklı devlet jeopolitiğini denize çevirerek gerek askeri alanda gerekse sosyal, kültürel ve ekonomik alanlarda denizi Türklerin hayatına sokmayı hedefledi. Onun Cumhuriyet Donanmasını oluşturma ve güçlendirme refleksinde, çekirdek bir donanmanın kurulması öncelik almıştır. TCG Hamidiye Kruvazörü ile 1924 yılında yaptığı Karadeniz gezisinde geminin jurnaline yazdığı aşağıdaki cümleler, Cumhuriyetin denizlere yönelişinin ayrılmaz parçası olan strateji ve kuvvet oluşturma süreçlerinin bina edileceği, teorik alt yapıyı oluşturuyordu. “Hudutlarının mühim ve büyük aksamı deniz olan Türk Devletinin Donanması da mühim ve büyük olmak gerektir. O zaman Türk Cumhuriyeti daha müsterih ve emin olacaktır. Mükemmel ve kadir bir Türk Donanmasına malik olmak gayedir.”

19 Haziran 1934, Türk ve İran tarihinin akışını değiştiren bir geceydi. O gece, Ankara Halkevi’nin sahnesinde, iki milletin ortak değerlerini ve dostluk bağlarını anlatan bir eser sahneleniyordu: İlk Türk operası Özsoy. Bu tarihi olaya tanıklık edenler sadece Atatürk ve Rıza Pehlevi değildi, aynı zamanda iki ülkenin de seçkin isimleri ve halkları vardı. Özsoy operası, sıradan bir eser olmanın ötesinde, özel bir misyon üstlenmişti. Cumhuriyet’in ilk operası olma unvanını taşıyan bu eser, İran Şahı Rıza Pehlevi’nin Türkiye ziyareti onuruna hazırlanmıştı. Eserin librettosu Münir Hayri Egeli’ye aitken, bestesi ise o dönemde henüz 27 yaşında olan genç yetenek Ahmet Adnan Saygun’a emanet edilmişti.

Çok araştırılmayan Mustafa Kemal Atatürk’ün denizcilik anlayışı, Gazeteci Gökhan Karakaş ve Deniz Tarihçi Ali Bozoğlu tarafından kaleme alındı. Atatürk’ün 1918-1938 yılları arasında bindiği 34 gemiyi bilgi, belge ve görselleriyle biraraya getiren Karakaş ve Bozoğlu’nun kitabı Atatürk’ün Gemileri Pankuş yayınlarından çıktı. 4 yıl süren bir araştırmanın sonucu olan Atatürk’ün Gemileri’nde cumhuriyetimizin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün denize bakışı ve halkı denizle buluşturmak için çabası da vurgulanıyor. Atatürk’ün denizle ilgili günümüze ulaşan ilk anısının 13 Kasım 1918 günü Kartal istimbotta yaşandığı öğrenildi. Ulusu kurtarmak için 16 Mayıs 1919 günü Bandırma vapuruyla çıktığı deniz yolculuğu, 8 yıl 1 ay 19 gün sonra İstanbul’a dönerken yine neden deniz yolunu seçtiği, Türkiye Cumhuriyeti’nin modern yüzünü gösteren dünyanın ilk halkla ilişkiler vapuru S/S Karadeniz ve Eyfel kulesinde okunan ezan, Türk sivil denizciliğinin sembolü olan çift çipalı yastıklar, 23 Nisan’larda paylaşılan salıncak fotoğrafı, çocuk heyecanıyla beklediği ancak 55 gün binebildiği Beyaz Kuğu Savarona, Antalya-Alanya- İtalya sloganı atan İtalyan Benito Mussoli’ye meydan okuma, İngiltere Kralı VIII. Edward’ın beyaz ceketini baca dumanıyla kirleten yat, Vahdettin’i yurt dışına kaçıran İngiliz gemisinin 16 yıl sonra geri gelişi, Atatürk’ün ölüm tehlikesi geçirdiği polis teknesi, Cumhurbaşkanı Atatürk’ün Yunanlılar tarafından Nobel Barış Ödülü Adayı gösterilmesi gibi ilginç detaylar kitapta yer alıyor.

3 Mart 1924, Türkiye Cumhuriyeti’nin tarihinde derin izler bırakan ve modernleşme yolculuğunda kritik bir adım olan halifeliğin kaldırılmasıyla özdeşleşmiştir. Bu tarih, Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkıntıları üzerine inşa edilen yeni bir devletin, köklü değişimlerle kendi kimliğini ve yolunu belirlemeye başladığının resmi bir ilanıdır. Mustafa Kemal Atatürk’ün liderliğindeki genç Türkiye Cumhuriyeti, bu adımla birlikte, hem iç politikada hem de dış politikada bağımsızlığını ve modernleşme hedeflerini net bir şekilde ortaya koymuştur. Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinde, özellikle Birinci Dünya Savaşı’nın ardından yaşanan siyasi ve sosyal çalkantılar, imparatorluğun varlığını sürdürme mücadelesini zorlaştırmıştı. Savaşın kaybedilmesi ve ardından gelen Sevr Antlaşması’nın ağır şartları, ulusal bir direnişin fitilini ateşledi. Mustafa Kemal’in öncülüğünde başlayan bu direniş, Kurtuluş Savaşı’nın zaferiyle sonuçlandı ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuyla taçlandırıldı. Cumhuriyetin ilanından sonra, Atatürk ve arkadaşları, ülkeyi çağdaş medeniyetler seviyesine çıkarmayı hedefleyen bir dizi reforma imza attılar. Bu reformların belki de en çarpıcı olanı, halifeliğin kaldırılması oldu. Halifeliğin kaldırılması, sadece siyasi bir karar değil, aynı zamanda simgesel bir eylemdi.

Türkiye’nin en ilginç köylerinden biri Irak sınırında Cudi Dağı’nın eteklerinde kurulan Silopi’deki Beşiktaş Köyü. Bölgede terör olaylarının artmasıyla 1994 yılında boşaltılan Damlıca köyü 2004 yılında tekrar kurulduğunda Beşiktaş ismini alırken o tarihten beri halk siyah beyaz renklerle yaşıyor. Beşiktaş Jimnastik Kulübü’nün desteğiyle yapılan Beşiktaş İlköğretim Okulu’nda okuyan 14 öğrenci siyah-beyaz formalarıyla okula geliyor. Köyde yaşayan ve büyük çoğunluğu Beşiktaş taraftarı olan 300 kişi, tek isteklerinin hatırlanmak olduğunu belirtiyor. Yıllar içinde unutulan köyde yaşayanlar ziyarete gelenlerle çok mutlu oluyor.

İzmir Büyükşehir Belediyesi iştiraki İZDENİZ A.Ş.’nin organize ettiği “100 Yıllık Deniz Yolculuğu: Atatürk ve Cumhuriyet Gemileri Fotoğraf Sergisi” tarihi Konak İskelesi’nde bağlı Bergama Vapuru’nda açıldı. Deniz tarihçisi Ali Bozoğlu’nun arşivinden fotoğrafları içeren sergi 24 Mart’a kadar, hafta sonları dahil her gün 11.00-19.00 saatleri arasında ziyaret edilebilecek.

Anadolu’yu düşman işgalinden kurtarmak için kara cephelerinde ölümüne mücadele eden Mustafa Kemal’in ordusuna denizde en büyük desteği Kuvayi Milliye Donanması veriyordu. Karadeniz’de destanlaşan Kuvayi Milliye Donanması; Sovyet Rusya’nın Batum, Tuapse, Novoroski ve Sivastopol limanlarından Anadolu’nun İnebolu, Samsun, Sinop, Ordu ve Trabzon kıyılarına binlerce ton askeri malzeme taşıdı. İngiliz, Yunan, Fransız, İtalyan, İspanyol, Amerikan ve Japon donanmasından toplam 250 bin tonluk bir armada Osmanlı İmparatorluğu limanlarında ve karasularında namlularını Türk halkına çevirmişti.

Milli direniş hareketi Mustafa Kemal Paşa’nın 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkmasıyla başladı. Milli direnişin ilk önemli adımı Haziran 1919’da Amasya Tamimiyle atıldı. Amasya Tamimi toplayıcı bir ruhla hazırlandı. 23 Temmuz 1919’da milli birlik ve beraberliğe gidişin ilk adımları Erzurum Kongresi’nde atıldı. Burada Şark-i Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti tüzüğü kabul ediliyordu. Kongre kararlarının ardından bir beyanname hazırlandı, beyannamede; vatanın bütünlüğünün ayrılmayacağı, işgallere mukavemet edileceği, geçici bir hükümetin kurulacağı ve manda ve himayenin hiçbir şekilde kabul edilmeyeceği konuları yer aldı. 4-11 Eylül 1919’da Sivas Kongresinde Heyet-i Temsiliye’ye dokunulmadı. Sivas Kongresi halkın korkularını yenmesine sebep oldu çünkü ülke artık emin ellerdeydi. 20-22 Mayıs’ta Ali Rıza Paşa ile Amasya Mülakatı gerçekleşti.