Okyanuslar Haberleri

Ülkemizde kılavuzluk hizmetlerinden elde edilen gelirlerden “kamu payı” adı altında devlet tarafından kesinti yapılması 1980’lerde başlamış, başlangıçta idari taahhütname ve sözleşmelere dayalı iken zamanla yasal zemine oturtulmuştur. İlk yasal düzenleme, 1989’da yürürlüğe giren 3595 sayılı 1990 Malî Yılı Bütçe Kanunu’nun 44. maddesi (b) ile yapılmış, kılavuzluk ve römorkörcülük hizmeti veren kamu ve özel kuruluşların aylık gayrisafi hasılatlarından %6,5 oranında pay alınması öngörülmüştür. Ancak bu kapsamda öngörülen mali hükümler, Anayasa Mahkemesi tarafından E.1990/6, K.1990/17 sayılı kararla (RG 05.09.1990) iptal edilmiş ve vergi benzeri mali yükümlülüklerin bütçe kanunlarıyla getirilemeyeceği açıkça vurgulanmıştır. Buna rağmen aynı hüküm 3690 sayılı 1991 Malî Yılı Bütçe Kanunu’nda yeniden yer almış; Anayasa Mahkemesi bu defa E.1991/8, K.1992/5 sayılı kararıyla (RG 16.06.1994) benzer mali hükümleri iptal ederek söz konusu içtihadını pekiştirmiştir. 2001 sonrası dönemde kamu payı, önce 4726 sayılı 2002 Bütçe Kanunu’nun 56. maddesi (b) fıkrasında, ardından 4745 sayılı Kanun’un 7. maddesiyle 491 sayılı KHK’ye eklenen Ek Madde 8’de kalıcı bir yasal düzenlemeye kavuşturulmuştur. Anayasa Mahkemesi, E.2003/9, K.2004/47 sayılı kararında %6,5 oranındaki kesintiyi “ölçülülük” ilkesi bakımından Anayasa’ya uygun bulmuş, ancak daha yüksek oranlara ilişkin denetim yapılmamıştır. Takip eden yıllarda kamu payı önce %10’a (329 sayılı CB Kararı, 2018), ardından bölgesel farklılıklarla %30’a (5755 sayılı CB Kararı, 2022) çıkarılmış, nihayet 2024’te 7519 sayılı Kanun ile Limanlar Kanunu’na eklenen hüküm uyarınca ihalelerde %40’a varan oranlardan başlayan ve %100’e kadar yükselebilecek kamu payı oranlarına imkân tanınmıştır. Anayasa Mahkemesi’nin en son E.2018/118, K.2023/180 sayılı kararında iptal gerekçesi yalnızca “yetki” yönünden olup, ölçülülük bakımından herhangi bir inceleme yapılmamıştır. Hâlihazırda uygulanan ihale sisteminde en yüksek oranı veren teşkilatın seçilmesi, hizmetin bağımsızlığı, sürdürülebilirliği ve emniyeti açısından ciddi riskler doğurmaktadır. Anayasa Mahkemesi’nin 2004’te yalnızca %6,5 oranına ilişkin yaptığı ölçülülük denetimi dışında sonraki oranlar için bağlayıcı bir içtihat bulunmamaktadır. Kamu payının ciro üzerinden alınması, zarar halinde dahi ödenmesini zorunlu kılmakta; bu durum, vergi benzeri bir mali yükümlülük niteliği dikkate alındığında, hizmetin kalitesi ve sürdürülebilirliği, kılavuz kaptanların özlük hakları ile can, mal ve çevre emniyeti üzerinde ciddi riskler yaratmaktadır. Sonuç olarak, kamu payının ölçüsüz oranlarda tahsil edilmesi ülke çıkarları bakımından önemli sakıncalar doğurabilir; kılavuzluk hizmetlerinde birikim, deneyim, tarafsızlık ve bağımsızlık korunmalı, taşeronlaşma veya başka çıkarlara bağımlı yapılarla hizmetin güvenliği ve kalitesi zedelenmemelidir.

Avustralya Başbakan Yardımcısı ve Savunma Bakanı Richard Marles “Indo Pacific 2025” denizcilik savunma ve ticaret fuarının açılışında yaptığı açıklamada, “Bugün dünyanın en büyük askeri yığınağını Çin yapıyor. Bunun herhangi bir stratejik güvence verilmeden yapılması Avustralya ve beraberindeki birçok ülkeye bir yanıt verilmesini gerektiriyor” dedi.

[embedyt] https://www.youtube.com/watch?v=r9F3VhwIHqY[/embedyt]

Kars’ın Sarıkamış ilçesinde göçmen kuşlara ev sahipliği yapan Asboğa Gölü, uzun süre yağış almamasının ardından 60 metre çekildi. Balıkçıl, martı, angut gibi birçok göçmen kuşun misafiri olduğu göl, yüzde 30 oranında küçüldü.

Denizle insanın içiçe yaşadığını ve iki olgunun da birbirini beslediğini düşünen denizci Melike Esra Karayel, sualtındaki plastik atıkları toplayarak sosyal mesaj vermeye çalışıyor. Karayel, “Her dalga, kıyıya taşıdığı atıkla aslında bir hikâye anlatır: Bizim tüketim alışkanlıklarımızı, yaşam biçimlerimizi, denizle olan ilişkimizi. Ancak çoğu zaman, gözlerimizin göremediği derinliklerde bu hikâyeler sessizce birikir. Deniz Kızı’nın Denizaltı Günlüğü” projesi, görünmeyeni görünür kılmak için doğdu.” dedi.

Türk denizciliğinin sivil amirali olarak tarihe geçen Sadun Boro, 97. doğum gününde sevenleri ve sembol denizciler tarafından anıldı. Türk amatör denizciliğinin ölümsüz sembolü Sadun Boro için, Koç Üniversitesi Denizcilik Forumu (KÜDENFOR) tarafından RMK Müzesi/Hasköy’de düzenlenen anma töreninde, “Sadun Boro Rotasında Göksel Seyir ve Kadim Seyir Teknikleri’’ konulu çoklu konferansta verildi.

FOTOĞRAFLAR: HAŞİM POLAT

Akdeniz’de plastik kirliliğinin azaltılması amacıyla hayata geçirilen “Plastik Atıksız Limanlar” projesinin açılış toplantısı İzmir’de gerçekleştirildi. Türkiye’den Foça ve Mordoğan, Tunus’tan Gabes ve Tabarka limanlarını kapsayan proje, WWF-Akdeniz, WWF-Türkiye, Rostock Üniversitesi, Yunan ENALEIA ve WWF-Kuzey Afrika iş birliğiyle yürütülecek. Üç yıllık proje, Alman Federal Çevre, Doğa Koruma, Nükleer Güvenlik ve İklim Eylemi Bakanlığı’na bağlı ZUG Deniz Çöplerine Karşı Hibe Programı tarafından destekleniyor.

NASA ve Japonya Uzay Ajansı’ndan gelen yeni veriler yıllardır tartışılan bir teoriyi yeniden gündeme taşıdı. Bilim insanları 2 milyar yıl önce oluşmuş bir göktaşında insan DNA’sına benzer yapıların izlerini tespit etti. Bu keşif yaşamın kökenine dair en temel sorulardan birini yeniden gündeme getirdi. Dünya’daki yaşam gerçekten Dünya’da mı başladı?

Birinci Dünya Savaşı sırasında Fransa’daki cepheye gitmek üzere yola çıkan iki Avustralyalı askerin denize bıraktığı cam şişelerin içindeki mektuplar, 109 yıl sonra Avustralya’nın batı kıyısında bulundu.