Yazarlar Haberleri

“Hey Onbeşli” türküsü, son yıllarda Çanakkale Zaferi bağlamında sıkça anılmaktadır. Sosyal medyada ve bazı programlarda türkü, “15 yaşındaki çocuklar cepheye koştu” biçiminde yorumlanmakta, bu da halk arasında yanlış anlaşılmalara yol açmaktadır. Oysa türkünün asıl bağlamı Tokat yöresine ait bir halk ezgisi ve Osmanlı askerlik sistemine dayanmaktadır. Türkü, Tokat yöresine ait uzun hava ve oyun havası özelliklerini taşır. Bilinen ilk ses kaydı 1927’de Feryadi Hafız Hakkı Bey tarafından yapılmıştır. 1943 yılında Muzaffer Sarısözen başkanlığındaki Ankara Devlet Konservatuvarı derleme ekibi, Tokat’ta Belediye Başkanı Mustafa Yolcu ve saz ustası Emin Diker’den türküyü derlemiştir.

30 Ocak 1975…
Serin bir kış gecesi Marmara Denizi’nin kuzeyinde, Avcılar limanı.
Rüzgarsız, hafif puslu bir hava ve dalgasız bir deniz.
DB Deniz Nakliyet Şirketine ait Germik tankeri ile sahildeki termik santrale fuel oil tahliyesi yapıyoruz.
3. Kaptanım ve Bursa uçağının Marmara Denizi’ne düştüğü dakikalarda güvertedeyim.
Bir anda Avcılar sahilinde onlarca araç oluştu ve farlarını denize çevirdiler.
Ne olup bittiğini anlamaya çalışıyordum.

Fransız medyasında haber yapılan 1. Dünya Savaşı Gelibolu cephesi görüntüleri- Bir hücumun ardından Tükler geri çekildi ve ölülerini yerde bıraktı.

Geçmiş geçmiştir, geçmişi değiştiremezsin derler, geçmiş bile ağır ağır değişir zaman içinde, geçmiş, geçti gitti işte, diyeceğim, geçmişe fazla güvenme, işte yeni bir deney, geçmişin bütün güzel anılarını, gelecek güzel bir gün için feda eder miyiz, içkili içkisiz, dağıtıldı soru kağıtları bütün meyhanelere, cevaplar gelmeye başladı tek tek, ederiz diyenler, etmeyiz diyenler, ama en çok nerden çıktı bu deney diyenler, rakım var, bana şuradan biraz su verirsen, garson buz getirene kadar dinlerim seni, çok sıra var ve benim herkese en azından bir yudum borcum var, neyse bu deney de bitti, hepinize teşekkürler, bunun gibi daha bir sürü deney var, hepsi birlikte açıklanacak deney sonuçları, bir dahaki deneyde görüşmek üzere diyerek kapattım defteri, bir dahaki deney için demişken, deneklerim, nasıl olsa sağlamda şimdilik, dışarıdan bakınca bir şey anlaşılmıyor diye, öylece masanın üstünde bıraktım deney malzemelerini, ağlasa ağlasa arkamdan, kendini “son” zanneden bir yudum ağlar, işte hepsi o kadar, her şey tam olması gerektiği gibi, bende saklı olan yeni bir deneyde görüşmektir dileğim, sevgilerimle her şeye…

Bu makalenin amacı tarihi süreçler arasında bir kıyaslama yada yargılama yapmak olmayıp tarihi kodlarımız arasında yer alan bir olgunun günümüze ışık tutmasını sağlamaktır.
İLTİZAM SİSTEMİ
Osmanlı Toprak Sisteminde (Miri, Mülk ve Vakıf araziler) “Miri” yani devlete ait olan ve aynı zamanda da “Salyaneli” yani yıllıklı eyaletler üzerinde ; vergisi doğrudan hazineye aktarılan “Mukataa” arazi çeşidi üzerinde uygulanan ; peşin vergi toplama usullerinden bir tanesi “İltizam” sistemidir.
Bu sistem esasen hızlı bir nakit akışı sağlama metodu olarak; Mukataa bir arazi üzerinde bulunan gelir kalemlerinin (maden gelirleri , gümrük gelirleri, arazi ve şahıs vergileri, dalyan ve tuzla gelirleri, arazi ve dükkan kiraları vb) birinin veya birkaçının bir araya getirilmesi ile oluşturulan Mukataa Birimlerinin gelirlerinden hazineye aktarılacak kısımlarının devlet tarafından peşin alınması üzerine kurulmuştur.

Selçuklu ve Emevi Devletleri zamanında da uygulanan bu sistemin Osmanlı Devletinde tam olarak ne zaman uygulanmaya başlandığı kesin olarak bilinmemekle beraber İltizam Sisteminin ilk kayıtlarına Fatih Sultan Mehmet (ö1481) zamanında rastlanmakta olup sistemin tamamen yozlaşması üzerine kaldırılması 1840 yılında Sultan Abdülmecid zamanında olmuştur.

Osmanlı Devletinin Miri topraklarında uygulanan diğer bir sistem olan Dirlik Sisteminde (Tımar Sistemi) ise işlenmesi için kendine verilen topraklardan elde edilen gelirlerden kendi payına olan miktarı düştükten sonra kalan miktarı hazineye aktarmak yerine ; belirli bir birim miktarın (örn 5bin akçenin katları kadar) katları kadar sayıda atlı asker beslenip savaş zamanında da Osmanlı Ordusuna atlı asker olarak verilmesiydi. Bu sisteme Tımarlı Sipahi Sistemi de denilmektedir.

Dünyanın en kuzeyinde bulunan, yabancı girişinin yasak olduğu, Rus vatandaşlarının ise özel izin ile girebildiği en büyük nüfusa sahip Norilsk şehrinden siz değerli “Deniz Kartalı” okuyucularını ve denizcileri selamlarım. Doksan milyon nüfuslu bir ülkenin ferdi olarak buraya gelme şansı yakalamam ve sizler ile bu tecrübeyi paylaşmanın gururuda benim için bir keyif.

İş hayatı ve özel hayat ikili ilişkileri hemen hemen bir sonuç üzerinden değerlendirilir. Başarılı ol, para kazan ve kazandır, sen hep kendinden verici ol. Bazen işler ters gider. Sen istemesen de bir şekilde elde olmayan nedenlerle yani mücbir sebeplerle veya başka bir nedenle başarılı olamazsın. Hemen sorguya alınırsın neden ve niçin böyle oldu. Bizi zarara uğrattın. Aleyhine mahkemeler kurulur ve yargılanırsın.

Bunu en çok yaşayan meslek gruplarından biri de denizcilerdir.

Tevfik İleri, Türkiye’nin çok partili siyasi hayatında Demokrat Parti’nin önemli figürlerinden biridir. İnşaat mühendisliği geçmişi ve bürokratik deneyimiyle siyaset alanına geçen İleri, 1950-1960 yılları arasında Milli Eğitim Bakanlığı, Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı gibi kritik görevlerde bulunmuştur (Ahmad, 1997). Bu görevlerinde, Demokrat Parti’nin kalkınma odaklı ve toplumsal taleplere yanıt veren politikalarını hayata geçirmiştir.

TAYK’ın düzenlediği Komodorlar Kupası’nın bu ayağı, Marmara Denizi’nin beklenmedik yüzünü gösterdi. Yarış mıydı, mücadele mi, savaş mı; hâlâ karar verebilmiş değilim. Çünkü orada olanlar bir “yarıştan fazlasıydı.”

İstanbul’un alışıldık bahar havası, yerini aniden bastıran yağmura, kuzeyden düşen ayaza bıraktı. İlk gün ekipler sabah motorlarını çalıştırırken her şey yolundaydı, ama Caddebostan açıklarına vardıklarında Poseidon’un kahkahası direkleri titretti. Öyle ıslanmak değil mesele; rüzgâr her yönden sarmıştı. Marmara Denizi, “Ben hâlâ eski ben değilim,” diyordu sanki.

Gemiler sadece onlarca, binlerce tonluk yükü bir yükü bir yerden başka bir yere götüren bir su aracı değildir. İçinde günlerce ve aylarca barınılan bir yaşam barınağıdır aynı zamanda. Bu nedenle içinde çeşitli hatıraları olan gemilere insanlar tutku ile bağlanırlar ve içselleştiriler. Bakınız, gerek kendi aramızda gerekse sosyal medyada bir gemi resmi paylaşıldığında eğer o gemide veya o geminin sahip olduğu şirkette veya eş gemilerde çalışmış olanlar hemen bir duygu bağı kurulur ve yorumlar başlatırlar. Benim ilk gemim 22.000 tonluk Kaptan Asım Alnıak adlı tankerdi. 1981 yılı sonlarında bir kış günü D.B. Deniz Nakliyatı’na bağlı gemilerdendi. Ben 1979 yılındaki Kadıköy önlerinde Independenta tankeri kazasını öğrenci iken gördüğümde tankerlerden hep çekinirdim. Ancak, gelin görünkü kaderin bir cilvesi ilk zabit olarak gemim tanker olmuştu. Üstelik 2 zabitiz 12’şer saat lik zaman dilimlerimde çalışıyoruz. Tankerlerde staj bile yapmadığım için bilgim okulda gördüğüm dersler kadar kısıtlıydı. Bunların yanında havaların çok sert olması, uzun müddet eve gidemeyişimiz ve bazı gemide sıkıntılar yaşamamız beni bu gemiden iyice soğuttu. Allahtan ikinci gemim olan Bursa gemisinin hayatımın en iyi günlerinin geçtiği gemi olması beni denizciliğe bağladı. Neyse gelelim Alnıak tankerine. 1986 yılında Deniz Nakliyat’tan ayrılarak Kıyı Emniyeti’ne geçtim.