KÜLTÜR SANAT Haberleri

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk tarafından dönemin egemen güçlerine adeta meydan okuması kabul edilen Türk Kabotaj Hakkının 100. Yılı için prestij bir eser hazırlanıyor. Henüz 3 yaşındaki Türkiye Cumhuriyeti’nin kıyılarında ve limanlarında sadece Türk bayraklı gemilerin çalışmasını sağlayan kabotaj hakkı 20 Nisan 1926 tarihinde Büyük Millet Meclisi’nde kabul edilirken 1 Temmuz 1926 günü yürürlüğe girmişti. Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk tarafından Türkiye Cumhuriyeti’ni tanıtmak için donatılan S/S Karadeniz vapuru ise 3 gün sonra 4 Temmuz günü deniz hegemon devleti İngiltere’nin Londra limanına girerek Türk Kabotajı’nın ilanını cesurca pekiştirmişti.

Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu, ‘’2025 Avrupa Günü’’ kapsamında, İstanbul’da bir etkinlik düzenledi. İBB, AB Türkiye Delegasyonu Başkanlığı ile birlikte ‘Avrupa Günü’ kutlamalarının İstanbul ayağına, ev sahipliğini yaptı.

Tarihlerin 30 Ekim 1918’i gösterdiği bir sonbahar gününde Limni Adasının Mondros limanında, Britanya Kraliyet Donanmasına ait Lord Nelson sınıfı zırhlı bir dretnot demirliydi. HMS Agememnon isimli bu zırhlı dretnot, o gün, yüzyıllarca belki de bin yıllarca unutulmayacak olan bir mütarekeye (bırakışma) ye tanıklık etmekteydi. İngiltere’nin Akdeniz Filosu Komutanı Amiral Sir Somerset Arthur Gough-CALTROPHE ile Osmanlı Devleti Bahriye Nazırı Albay Hüseyin Rauf ORBAY arasında imzalanan ve 25 maddeden oluşan bahse konu mütareke, aynı zamanda son altı yüzyılın haşmetli İmparatorluğu Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşından mağlup olarak ayrılmasını da belgeliyordu.
Ve ne hazindir ki, Osmanlı Devletinin başkenti İstanbul’u yani payitahtı işgal etmek için 1915 yılı başlarından itibaren Çanakkale Boğazını zorlayan müttefik işgal ve istila ordusu, hem 18 Mart 1915 te denizde, hem de 25 Nisan 1915 te başlayıp 09 Ocak 1916 da Çanakkale’yi terk ettikleri kara muharebelerindeki mağlubiyetlerine rağmen, Mondros Mütarekesinin 1’inci maddesine dayanarak, 06 Kasım 1918 tarihinden itibaren Çanakkale Boğazından geçmeye başlayarak, 13 Kasım 1918 tarihinden itibaren İstanbul sularına demirliyor ve askerlerini karaya çıkarmak suretiyle İstanbul işgal ediliyordu. İşgal donanmasının önce 63 daha sonra 11 ve bir Yunan zırhlısının da katılımıyla 73 parçalık gemisi artık İstanbul önlerindeydi. İşte o gün böylesine kara ama kapkara bir gündü.

Asya ve Avrupa kıtalarının birleştiği İstanbul, 3 gencin kıtalararası macerasına ilham oluyor. İrlanda’nın başkenti Dublin’den Eylül 2024 tarihinde yola çıkan 3 İrlandalı genç, tüm Avrupa kıtasını kanolarıyla kat ederek tarihe geçecek bir yolculuğa imza atıyor. İrlanda’da kanser tedavisi gören çocuklar için Daisy Lodge For Mayo aracılığıyla bağış toplayan John Patrick Coyne, Ryan Joseph Fallon ve Liam Patrick Cotter yaklaşık 5 bin kilometre mesafeyi kürek çekerek ya da yürüyerek geçecek. 24-25 nisan tarihlerinde İstanbul’a gelerek yolculuklarını tamamlamayı planlayan 3 genç, denizde arama kurtarma gönüllüleri-DAK/SAR, eşliğinde İstanbul Boğazı’nda onlarca tekneyle karşılanacak.

NATO tarafından düzenlenen yılın ‘Yılın Fotoğrafı’ oylamasında Türk Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’na ait ‘Amfibi Akın’ fotoğrafı birinci seçildi.

Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş her geçen gün şiddetini artırarak devam ederken Moskova ile müttefiki Kuzey Kore arasındaki işbirliği farklı bir seyirde ilerlemeyi sürdürüyor. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, temaslarda bulunmak üzere Kuzey Kore’yi ziyaret eden Rusya Doğal Kaynaklar ve Çevre Bakanı Alexandr Kozlov aracılığıyla Kuzey Kore lideri Kim Jong-Un’a hediye olarak 75 adet “nadir bulunan hayvan” gönderdi. Hayvanlar, özel kafeslerle uçağa yüklendi. Kuzey Kore lideri Kim Jong Un’un kısa bir süre önce Rusya’nın Ukrayna sınırına yaklaşık 10.000 asker göndermesinin ardından bu jest iki ülke arasındaki bağları daha da güçlendirdi.

Küresel ticarette denizciliğin payının artışıyla birlikte denizcilik eğitimi de önem kazanıyor. İstanbul Teknik Üniversitesi Denizcilik Fakültesi ile Piri Reis Üniversitesi’nin birlikte düzenledikleri 29. Uluslararası Denizcilik Eğitmenleri Birliği (IMLA29) Konferansı’nda düzenlenen fotoğraf yarışmasında da denizciliğin güçlü kareleri yarıştı. 100’den fazla eserin gönderildiği yarışma da birinciliği Sinan Yirmibeşoğlu Antarktika kıtasında Türk ekibini çektiği kareyle kazanırken, ikinciliği Mehmet Şimşek İTÜ Denizcilik Fakültesi’nde çektiği denizci öğrencilerle, üçüncülüğü Özkan Öndersoy sualtında çektiği lagos balığıyla kazandı. Nisanur Güldoğan, Pınar Akçekaya ve Ersan Başar da ödüllendirildi.

Koç Üniversitesi Denizcilik Forumu (KÜDENFOR) bünyesinde 2019 yılında kurulan Klasik Tekneler Platformu, ülkemiz sularında boy gösteren klasik tekneleri 7. kez bir araya getirecek. Klasik tekne kültürünü yaşatırken güzelliklerinden bir şey kaybetmeyen teknelerin maviliklerdeki maceraları hatırlatmak isteyen KTP, 20’den fazla klasiği, Kalamış Marina’da deniz severlerle buluşturacak. 8 Eylül Pazar günü gerçekleşecek etkinlikte ayrıca duayen gazeteci ve denizci Necati Zincirkıran’a ait Sultan isimli klasik yelkenlisi Rahmi M. Koç Müzesi Denizcilik Koleksiyonuna katılacak.

Dumlupınar Başkomutanlık Meydan Muharebesinde zafere erişen Mustafa Kemal, daha sonra Batı Cephesinin tüm birliklerine “Ordular İlk Hedefiniz Akdeniz’dir, ileri”, emrini verdi. Bu direktif Anadolu’nun, denizlerle buluşmasına yönelik bir jeopolitik direktif idi. Anadolu’nun Akdeniz ve okyanuslarla olan bağlarını koparan Sevr zincirine bir manifestoydu. Bu görkemli zaferi başlatan askeri direktif, Cumhuriyet Donanmasının kuruluşunun da ilk adımı oldu.

YOKTAN VAR EDİLEN CUMHURİYET DONANMASI
Cumhuriyet Donanması’nın stratejik çerçevesini dâhilere özgü öngörüsü ve entelektüel birikimiyle Mustafa Kemal Atatürk çizdi. Anadolu’da 10 asırdır var olan karasal odaklı devlet jeopolitiğini denize çevirerek gerek askeri alanda gerekse sosyal, kültürel ve ekonomik alanlarda denizi Türklerin hayatına sokmayı hedefledi. Onun Cumhuriyet Donanmasını oluşturma ve güçlendirme refleksinde, çekirdek bir donanmanın kurulması öncelik almıştır. TCG Hamidiye Kruvazörü ile 1924 yılında yaptığı Karadeniz gezisinde geminin jurnaline yazdığı aşağıdaki cümleler, Cumhuriyetin denizlere yönelişinin ayrılmaz parçası olan strateji ve kuvvet oluşturma süreçlerinin bina edileceği, teorik alt yapıyı oluşturuyordu. “Hudutlarının mühim ve büyük aksamı deniz olan Türk Devletinin Donanması da mühim ve büyük olmak gerektir. O zaman Türk Cumhuriyeti daha müsterih ve emin olacaktır. Mükemmel ve kadir bir Türk Donanmasına malik olmak gayedir.”

19 Haziran 1934, Türk ve İran tarihinin akışını değiştiren bir geceydi. O gece, Ankara Halkevi’nin sahnesinde, iki milletin ortak değerlerini ve dostluk bağlarını anlatan bir eser sahneleniyordu: İlk Türk operası Özsoy. Bu tarihi olaya tanıklık edenler sadece Atatürk ve Rıza Pehlevi değildi, aynı zamanda iki ülkenin de seçkin isimleri ve halkları vardı. Özsoy operası, sıradan bir eser olmanın ötesinde, özel bir misyon üstlenmişti. Cumhuriyet’in ilk operası olma unvanını taşıyan bu eser, İran Şahı Rıza Pehlevi’nin Türkiye ziyareti onuruna hazırlanmıştı. Eserin librettosu Münir Hayri Egeli’ye aitken, bestesi ise o dönemde henüz 27 yaşında olan genç yetenek Ahmet Adnan Saygun’a emanet edilmişti.