İnsanoğlununu denize bakışı
1952 yılında kurulan ve ülkemizin en köklü denizcilik kuruluşlarından biri olan İstanbul Yelken Kulübü, insanoğlunun denizlere bakış açısını Keşifler Çağı öncesinden günümüze kadar ele alan bir sergiye imza attı. Denizcilik tarihine ilgi duyan çok sayıda konuğun katılımıyla açılan ve büyük beğeni toplayan sergi, antik çağlardan günümüzün dijital köprüüstülerine uzanan seyir tarihine ışık tutuyor. Açılış töreninde Amiral Cem Gürdeniz, Işık Aylan ve koleksiyonun mimarı Bülent Yanaşık’ın yaptığı konuşmalar etkinliğe ayrı bir anlam kattı. Konukların sergilenen eserlere gösterdiği yoğun ilgi, merakla yönelttikleri sorular ve paylaştıkları denizcilik anıları açılış gününü unutulmaz kıldı.
Gökyüzü İlk Navigasyon Cihazıydı
Günümüzde bir geminin köprüüstünde radarlar, elektronik harita sistemleri (ECDIS), GPS, AIS ve cayro pusulalar sayesinde bir zabit gemisinin konumunu saniyeler içinde görebiliyor. Ancak elektronik cihazların bulunmadığı dönemlerde denizciler, engin okyanuslarda yönlerini bulabilmek için gökyüzüne, mekanik dehalara ve asırlık denizcilik tecrübesine güveniyordu.
Sergide yer alan tarihsel anlatım ve objeler; MÖ 350–300 yıllarında Massalia’dan (Marsilya) yola çıkarak Kuzey Atlantik’e kadar uzanan Pytheas’ın yıldız ve Güneş gözlemlerinden başlayarak denizciliğin gelişim evrelerini aktarıyor. Batlamyus’un koordinat sisteminden Kâşgarlı Mahmud’un Dîvânu Lugâti’t-Türk haritasına, Mürsiyeli İbrahim’in 1461 tarihli deniz haritasından Piri Reis’in 1513 ve 1528 tarihli dünya haritalarına uzanan haritacılık mirası, serginin öne çıkan başlıkları arasında yer alıyor.
Usturlaptan Gemi Fenerlerine Uzanan Koleksiyon
Emekli Deniz Yarbay Bülent Yanaşık’ın büyük bir özenle derlediği koleksiyonda; denizcilik tarihinin farklı dönemlerine ışık tutan manyetik pusulalar, usturlaplar, kadranlar, oktantlar, sekstantlar, gemi fenerleri, iskandiller ve paraketeler ziyaretçileri adeta geçmişe doğru bir yolculuğa çıkarıyor. Ziyaretçiler, bir geminin bulunduğu enlemi Güneş veya Kutup Yıldızı’nın ufukla yaptığı açıdan hesaplayan bu aletlerin yanında, denizciliğin yüzyıllar süren “boylam hesaplama” sorununu çözen deniz kronometrelerinin önemini de yakından inceleme fırsatı buluyor.
Osmanlı Denizciliğinden Pasifik’in Derinliklerine
Sergi kapsamında; 1575 yılında Takiyüddin tarafından İstanbul’da kurulan rasathanenin astronomik gözlemlere katkısından, 1865 yılında İstanbul’dan Basra’ya giderken fırtınalar nedeniyle rotalarından saparak Brezilya’nın Rio de Janeiro limanına kadar sürüklenen Osmanlı korvetleri Bursa ve İzmir‘in zorlu okyanus serüvenine kadar pek çok çarpıcı hikâyeye yer veriliyor. Ayrıca 1884 Uluslararası Meridyen Konferansı ile Greenwich’in başlangıç meridyeni kabul edilmesi, İkinci Dünya Savaşı’nda LORAN ve GEE sistemleriyle elektronik navigasyona geçiş ve Thor Heyerdahl’ın 1947’deki ünlü Kon-Tiki sal seferi gibi dönüm noktaları da denizseverlerle paylaşılıyor.
Teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin, denizde yol almanın temelinde doğayı okuma ve denizcilik kültürünün yattığını hatırlatan Tarihî Gemi Seyir Aletleri Sergisi, 15 Aralık 2026 tarihine kadar İstanbul Yelken Kulübü’nde ziyaret edilebilecek.
