“Örümceklerin okyanusta evrimleştiği ortaya çıktı”
Arizona Üniversitesi’nden bilim insanlarının yürüttüğü ve Current Biology dergisinde yayımlanan bu çarpıcı araştırma, örümceklerin evrimsel geçmişine dair ezberleri bozuyor.
500 MİLYON YILLIK SIR: MOLLİSONİA SYMMETRİCA
Araştırmanın merkezinde, 540-485 milyon yıl önce Kambriyen Dönemi’nde yaşamış Mollisonia symmetrica adlı soyu tükenmiş bir canlı yer alıyor. Daha önce at nalı yengeçlerinin atası sayılan chelicerata grubuna ait olduğu düşünülen bu türün beyin ve sinir sistemi üzerine yapılan detaylı analizler, bilim insanlarını şaşkına çevirdi.
Fosilin incelenmesiyle ortaya çıkan sinir yapısı, Mollisonia’nın at nalı yengeçlerinden çok günümüz örümcekleri ve akreplerine benzediğini gösteriyor. Özellikle beynin ön kısmından çıkan sinir uzantılarının, örümceklerin “zehirli dişlerini” andıran kıskaçlara doğru yönelmesi, bu canlıda sinir sisteminin adeta “ters” bir düzende organize olduğunu ortaya koydu.
“SANKİ BEYİN TERSİNE DÖNMÜŞ”
Çalışmanın başyazarı Prof. Nick Strausfeld, ABC News’e verdiği demeçte şunları söylüyor:
“Sanki beynin yönü ters çevrilmiş. Tıpkı günümüz örümceklerinde olduğu gibi.”
Bu ters yapı, örümceklerin hızlı reflekslerini, avlarını hissetme ve ağ örme becerilerini yöneten sinir merkezlerine kısa yollar sağlayarak onların hayatta kalmasını kolaylaştırmış olabilir.
GİZLİ AVCILARIN DENİZDEN GELEN EVRİMİ
Araştırmanın bir diğer yazarı olan King’s College London’dan Prof. Frank Hirth’e göre bu sinirsel organizasyon, örümceklerin gizli ve ani saldırılarla avlanma yeteneğiyle doğrudan ilişkili.
Günümüzde örümcekler ve akrepler, yaklaşık 400 milyon yıldır gezegenimizde varlığını sürdüren, evrimsel olarak son derece başarılı ve az değişime uğramış yırtıcı eklembacaklılar arasında yer alıyor. Ancak yeni bulgular, bu canlıların çeşitlenmesinin karaya çıktıktan sonra değil, çok daha önce – denizlerde – başladığını öne sürüyor.
Prof. Strausfeld’e göre, Mollisonia’nın ataları, karaya çıkan ilk canlılardan biri olabilir. Bu öncü araknidler, karada yaşayan böceklerle beslenerek hayatta kalmış olabilir. Hatta bu erken örümceğimsilerin, böceklerin kanat geliştirmesinde bile bir evrimsel baskı unsuru oluşturmuş olabileceği düşünülüyor.
BUGÜNÜN ÖRÜMCEKLERİ, DÜNÜMÜZÜN DENİZ CANLILARI
Araştırmaya göre Mollisonia’nın soyundan gelen canlılar arasında günümüzün örümcekleri, akrepleri, güneş örümcekleri (sun spiders), sirke böcekleri (vinegarroon) ve kırbaç akrepleri (whip scorpion) gibi çeşitli örümceğimsiler bulunuyor.
Strausfeld, örümceğimsilerin denizden mi yoksa karaya yakın sulardan mı evrimleştiği konusunda bilimsel tartışmaların sürdüğünü belirtiyor:
“Bunların nerede ve ne zaman ortaya çıktığı, hangi chelicerate türünden evrildikleri ve bu ataların deniz mi yoksa yarı sucul mu olduğu hâlâ hararetle tartışılıyor.”
Ancak bulunan yeni fosil, örümceklerin deniz kökenli olabileceği tezini güçlü bir şekilde destekliyor. Bu da yalnızca örümceklerin değil, yeryüzündeki tüm yırtıcı eklembacaklıların evrimsel tarihinin yeniden yazılması anlamına gelebilir.
Kaynak: EURONEWS
https://tr.euronews.com/green/2025/07/26/orumceklerin-okyanusta-evrimlestigi-ortaya-cikti
Yorumlar kapalı.