KURALLAR.. YÖNERGELER… İLKELER
Gemilere biniş ve iniş emniyetini her ne kadar kılavuz kaptanlar üzerinden ele alıyor olsam da aynı yolakların gemi personelleri başta olmak üzere tüm sektör ilgilileri tarafından kullanıldığının hatırda tutulmasında fayda görüyorum.
Bu bağlamda kılavuz kaptanların en ayırıcı özelliklerinin; biniş ve iniş ameliyesini gemiler veya geniş anlamıyla deniz araçları hareket halindeyken yapıyor olmalarıdır dersek yanılmış olmayız.
İlk makalemde pilot çarmıhlarını detaylı şekilde incelemiştim. Şimdi kısa bir referans hatırlatması yapıp bu makalenin konu başlıklarına girmek istiyorum.
Pilot çarmıhı yapımı ve donatımı belirli ilkelere tabidir. Son tahlilde doğru ve emniyetli bir sonuç elde etmek; şu silsilenin düzgün yorumlanması ve iyi işlemesi ile ilgili olarak gözükmektedir:
1- Kural: SOLAS Bölüm 5 kural 23
2- Yönerge: IMO Res 1045(27)
3- Standartlar: ISO 799-2019
4- Uygulama: ISM Kod
Göz Atın
1- Borda İskeleleri / Merdivenleri (Accommadation Ladders) ve Sürme İskeleler (Gangways / Eski deyişle Gang Planks veya GangBoards)
Gemilerin kıyı tesislerinde kaldıkları süre boyunca sürekli kullanımda olan bu geçiş metodu denizciliğin diğer kalemlerinde olduğu gibi uluslararası standartlara sahiptir.
Borda merdivenleri ve sürme iskelelerin tabi oldukları kural SOLAS 1974 Bölüm II – 1 Kural 3-9 ‘dur. (https://www.imorules.com/
3 maddelik bu kısa kurala göre 1 Ocak 2010 tarihi ve sonrasında kızağa konan gemilere liman ve benzeri yerlerde sağlanan borda iskelesi ve sürme iskele gibi biniş ve iniş imkanları; IMO ‘nun ayrıca oluşturacağı bir yönergeye tabi olarak inşa edilerek donatımları yapılacaktır.
Bu üç maddelik kural 16 Mayıs 2008 tarihinde kabul edilen RESOLUTION MSC.256(84) tarafından konulmuş olup idarenin borda iskelesi veya sürme iskele kullanımına mantıksız ve kullanışsız olacağı için gerek görmeyebileceği iki adet durumu dipnot olarak ortaya koymuştur. (footnotehttps://www.imorules.
Buna göre alçak freeboard’lu ve biniş rampaları ile donatılmış gemiler ile aynı iki yer arasında düzenli sefer yaptığı için kıyı tesisi tarafından sağlanan sahil merdivenlerinin varlığıdır.
SOLAS 1974 Bölüm II – 1 Kural 3-9 ‘da IMO’dan istenen MSC.1-Circ.1331 olarak adlandırılan ve Gemi Dizayn ve Ekipmanları hakkındaki Alt-Komitenin 52. oturumunda hazırladığı borda merdivenleri ve sürme iskelelerin inşa, donatım, bakım ve denetim detaylarını düzenleyen yönerge MSC (The Maritime Safety Committee) ‘nin 27 Mayıs 5 Haziran 2009 tarihinde icra edilen 86. oturumunda kabul edilmiş ve 11 Haziran 2009’da yürürlüğe girmiştir. ( https://www.register-iri.
MSC.1-Circ.1331‘İn detaylarında öne çıkan başlıkları özetlersek:
1- Borda merdivenlerinin standartları ISO 5488:2015 ile uyuşmalıdır.(https://www.iso.
2- Borda merdivenlerinin yatay ile yapacağı kullanım açısı en fazla 55 dereceyi geçmemelidir.
3- Borda merdivenlerinin tellerini vira ve mayan eden ırgatların inşa ve testleri ISO 7364:2016 uyarınca yapılmalıdır. (https://www.iso.org/standard/
4- Her borda merdiveninin maksimum çalışma açısında geminin en hafif durumdaki halinde bile alt tavası sudan en fazla 600 mm yukarıda olabilecektir ancak biniş- iniş donanımının bulunduğu güverte sudan 20 metre veya yüksek ise alternatif bir donanım da kabul edilebilir.
5- Borda merdivenlerinin kapasite ve maksimum çalışma açısı merdivenin alt ve üst bitimlerinde plaka üzerine açıkça görülecek şekilde yazılacaktır.
6- Borda merdivenlerinin yıllık ve 5 yıllık muayene ve testleri SOLAS Regulations 1/7 ve 1/8 uyarınca yapılacaktır.
7- Kullanımda oldukları sürece borda merdivenlerinin yakınında kendiliğinden yanan ışıklı şamandıra ve yüzer can halatına sahip can simidi bulundurulacaktır.
8- Aliminyum sürme iskelelerin standartları ISO 7061:2015 ile uyuşmalıdır. (https://www.iso.org/standard/
9- Sürme iskelelerin yatay ile yapacağı kullanım açısı en fazla 30 dereceyi geçmemelidir.
10- Özellikle bunun için dizayn içermiyorsa sürme iskeleler gemilerin vardevelalarına sabitlenmeyeceklerdir.
11- Sürme iskelelerin kapasite ve maksimum çalışma açısı alt ve üst bitimlerinde plaka üzerine açıkça görülecek şekilde yazılacaktır.
12- Borda merdivenleri de sürme iskeleler de kullanıldıkları sürece emniyet ağı ile donatılacaklardır.
Kötü örnekleri odağa alarak sonuca gitmek çok etkili bir yöntem olmasa da uygulamada karşılaşılan sıkıntıların çözümü için özellikle 1 Ocak 2010 öncesi inşa edilmiş gemilerin durumu için Kıyı ve Bayrak Devletleri ve Klas kuruluşlarının bazı çözümler üretmesi gerektiğini düşünüyorum.
Aşağıdaki fotoğraflarda görüldüğü üzere geminin ve sahilin dizaynı itibarıyla limitlerin dışında kullanılmak zorunda kalmış sürme iskeleler görülmektedir:
2- İnsan Taşıma / Kreyn Sepetleri (Crane Man Baskets)
Kreyn ile insan taşıma sepetleri daha çok tersaneler ve konteyner terminallerinde kullanılan eçhizelerdir.
Kreyn ile insan taşıma sepetleri de belirli standartlara bağlanmış ürünler olup inşa ve kullanım standartları ile ilgili kurallar Amerika Birleşik Devletlerinde OSHA ( Occupational Safety and Health Administration ) 1926.1431 ( https://www.osha.gov/laws-
Buna göre kreyn ile insan taşıma sepetleri ile ilgili öne çıkan kural ve kaideler şu şekildedir:
1- Kreyn sepetleri ancak diğer metotların kullanılması imkansız olduğu hallerde tercih edilmelidir.
2- Test ağırlıkları sepet kapasitesinin 1.25 katı olarak derecelendirmelidir.
3- Kreyn sepetlerinin giriş-çıkış kapıları içeri doğru açılacak ve yanlışlıkla açılmayı önleyecek donanıma sahip olacaktır.
4- Kreyn sepetlerinin dizaynı kaldırıldığında devrilmeyecek şekilde dengeli olacaktır.
5- Kreyn sepetlerinin kapasiteleri açıkça üzerlerinde belirtilmiş olacaktır.
6- Kreyn sepetlerinin kaldırma aparatlarının bağlantı elemanları yanlışlıkla açılmaya imkan vermeyecek şekilde viralı/harbili tarzda olacaktır.
7- Kreyn sepetlerinin tepe kısmı içinde personel varken ayakta durduklarında kafalarına değmeyecek şekilde olacaktır.
8- Kreyn sepetlerinin tüm bileşenleri sertifikalı olacaktır ve düzenli bakımları ve testleri yapılıyor olacaktır.
9- Kreyn sepetlerinin operasyonel çalışma limitleri olacaktır ve uygunsuz hava şartlarında ehil kişiler tarafından kullanımına müsade edilmeyecektir.
10- Kreyn insan taşıma sepetlerinde sadece insan taşımacak ve malzemeler ise sadece içinde personel varken uygun şekilde taşınacaktır.
Çok hareketli ve yoğun çalışma ortamlarına sahip tersane ortamlarında kreyn insan taşıma sepetlerine özel ve ayrı ihtimam gösterilmesi gerekmektedir.
3- Helikopter ile Gemilere Biniş ve İniş
Pilot alma/verme noktalarının pilot botuyla erişiminin pratik olmadığı veya zor olduğu yerlerde kılavuz kaptan taşımaları helikopterler ile yapılabilmektedir.
Bu işte kullanılan helikopterler kendi büyüklerine ve kılavuz kaptan alıp verecekleri geminin büyüklüğüne göre bilfiil gemilere inebilmekte veya ırgat ve matafora donanımı marifetiyle askı ile yüksekten mayna veya vira ederek kılavuz kaptanları gemi güvertelerinde bu iş için özel olarak ayrılmış ve markalanmış alanlara bırakıp alabilmektedirler.
Helikopter ile kılavuz kaptan alıp verme konusundaki standartlar ICS (International Chamber of Shipping) ‘in Guide to Helicopter/ Ship Operations tarafından tarif edilmiştir.
8 Mayıs 2024’te IMPA tarafından yayınlanan “Pilot Transfer Operations”
adlı rehberde helikopter ile yapılan kılavuz kaptan verme ve alma operasyonlarının öne çıkan noktaları anlatılmıştır.
Buna göre:
1- Helikopter ile yapılan transferden sorumlu kişinin bu operasyona katılan kılavuz kaptanların ilgili Sualtı Helikopterden Kaçış Eğitimi (UHET) ve yüksekten askıda gemi güvertesine iniş / çıkış eğitimlerini aldığından emin olması gerekmektedir.
2- Kılavuz kaptan transferleri için kullanılan helikopterlerin; mürettebatlarına düzenli kurtarma eğitimi verilmeden denize düşen bir kişiyi kurtarması beklenmemelidir. Ancak kazazedeyi bulmada ve uygun arama kurtarma hizmetini yönlendirmede yardımcı olabilirler.
3- Helikopter ile kılavuz kaptan transferinin nihai olarak gerçekleştirilip gerçekleştirilemeyeceğine karar verme yetkisi sadece helikopter pilotuna ait olup bu konuda kılavuz kaptanın helikopter pilotunun kararına etki etme yetkisi bulunmamaktadır.
Kapt.Deniz Atıcı
Ankaş Pilot
0533 475 24 52
