Ankara’nın 20 kilometre güneyindeki Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesi, Türkiye’nin 15 özel koruma statüsündeki sulak alanlarımızdan biri. Özel bölgede bulunan Mogan Gölü, 226 kuş türünün yanı sıra onlarca bitki çeşidine ev sahipliği yapmasına rağmen pek çok tehditle yok olma tehlikesi geçiriyor. Küresel ölçekte nesli tükenme tehlikesi olan ve dünyada sayıları akıl almaz hızla azaldığı için avlanması yasaklanan dikkuyruk ördeklerin yaşadığı Mogan’da Simurg Kuş Yuvası Derneği bir proje yürütüyor.
Yavrularıyla birlikte dişi dikkuyruk. Fotoğraf: Ertuğrul Korkutmaz
Sadece 41 dikkuyruk kışlıyor
Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) tarafından kırmızı listede ve nesli tehlikede (EN) statüsüne alınan dikkuyrukların erkekleri beyaz başları ve dik kuyruklarıyla kolayca ayırt edilebiliyor. Dalıcı bir ördek türü olan dikkuyruğun saz yoğunluğu yüksek sularda ürediğini belirten Simurg Kuş Yuvası Derneği Başkanı Alaz Uslu, Fransa Büyükelçiliği ve Türkiye Fransız Kültür Merkezi desteğiyle koruma projesi yaptıklarını açıkladı.
Dünyada yalnızca 5 bin 300 ile 8 bin 700 yetişkin dikkuyruk kaldığının tahmin edildiğini vurgulayan Uslu, “Ülkemizde üreyen ve kışlayan dikkuyruklarda büyük azalma var. Üreyen popülasyonun 80-125 çift olduğu tahmin ediliyor. Türkiye’de sadece 41 dikkuyruğun kışlaması çok üzücü. İç Anadolu’da küresel ısınmanın etkileri ve sulu tarım uygulamalarıyla dikkuyrukların habitatları hızla yok oldu. Sultan Sazlığı, Mogan, Uyuz ve Ulaş gölleri son üreme alanları. Ankara merkezli bir dernek olarak şehrimizin eşsiz sulak alanı Mogan Gölü’nde üremeye çalışan 2-4 çift dikkuyruğu korumaya çalışıyoruz. Son kalan birkaç dikkuyruk için bir şeyler yapmalıyız. Fransa Büyükelçiliği ve Fransız Kültür Merkezi’nin Biyoçeşitlilik Fonu ile Mogan Gölü’nde Nesli Küresel Ölçekte Tehlike Altındaki Dikkuyruk Popülasyonunun ve Mikroölçek Habitat Tercihlerinin Araştırılması adlı projemizi Kasım 2020 tarihinde başlattık. Projeye Orta Doğu Ornitoloji Derneği (OSME- Youth Development Fund) da destek veriyor” dedi.
Kaçak avcılar büyük tehdit
Simurg Kuş Yuvası Derneği Bilimsel Araştırma Koordinatörü ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi Araştırma Görevlisi Kaan Özgencil ise, “Dikkuyruklar Mogan’ı göç sırasında ve üremek için kullanıyorlar. Mogan, dikkuyruğun İç Anadolu’daki birkaç üreme alanından. Dikkuyrukların bulundukları alanlarda göremediğimiz, sualtındaki faktörleri araştırıyoruz. Balık bolluğu, su bitkilerinin çeşitliliği ve dikkuyrukların ana besin kaynaklarından omurgasız canlıların bolluğunu araştıracağız. Pek çok genç gönüllü arkadaşımız destek veriyor. Kuş bilimi alanında çalışan kadınların sayısının azlığını bu projeyle kapatmaya çalışıyoruz. Sel Kapanı adlı bölgede doğaya saygılı çalışma temposunda en fazla 62 birey dikkuyruk tespit ettik. Mogan Gölü’nün Sel Kapanı bölgesi nesli tehlike altındaki dikkuyruklar için çok önemli alan. Ava kapalı olmasına rağmen her çalışmamızda tüfek sesleri duymamız bizi tedirgin ediyor. Nadir tür olan benekli suyelvesini sol kanadından vurulmuş halde bulduk ve tedavi ediyoruz.” diye konuştu.
Üreme döneminde erkek dikkuyruk. Fotoğraf: Ertuğrul Korkutmaz
