“Bu kez korkulan olmadı”
Bir kez daha doğanın gücüne tanıklık ettik. Rusya’nın uzaklardaki Kamçatka Yarımadası’nda, büyüklüğü 8,8 olarak ölçülen bir deprem meydana geldi. Rakam tek başına bile ürkütücü. Hele ki bu büyüklükteki bir depremin okyanus tabanında gerçekleştiğini düşününce, tsunami korkusunun gölgesi dünyanın dört bir yanına yayıldı.
Pasifik’in her köşesi alarma geçti. Japonya’dan Amerika kıyılarına, tsunami uyarıları peş peşe yapıldı. 2011 yılında yaşanan o yıkıcı Japonya depremi ve ardından gelen dev dalgaların acısı hâlâ tazeyken, benzer bir felaketin yeniden yaşanma ihtimali zihinleri kurcaladı.
Ama bu kez korkulan olmadı.
Tsunami dalgaları geldi, evet. Ama birkaç metreyi aşmayan boylarıyla kıyılara ulaştı ve sessizce çekildi. Peki ne oldu da bu büyüklükteki bir deprem, devasa tsunami dalgalarına yol açmadı?
Bilimin bu soruya net bir cevabı var. Cornell Üniversitesi’nden tsunami uzmanı Profesör Philip Liu’ya göre, bu sorunun cevabı depremin sadece “büyüklüğü”nde değil, aynı zamanda nasıl gerçekleştiğinde gizli.
Her büyük deprem tsunami yaratmaz. Tsunami, deniz tabanının dikey olarak yer değiştirmesiyle oluşur. Yani okyanus zemini yukarı doğru kalkar ya da aşağı çökerse, dev bir su sütunu yer değiştirir ve bu da tsunami dalgalarına yol açar.
Kamçatka’daki depremde ise, her ne kadar büyüklüğü yüksek olsa da, deniz tabanında bu türden dikey bir deformasyon oluşmadı. Sarsıntı büyüktü, ama tsunami yaratacak türden bir fay hareketi gerçekleşmedi.
Bu noktada bir başka önemli gelişmeyi de unutmamak gerekiyor: erken uyarı sistemleri devreye girdi ve çalıştı. Japonya’da Fukuşima Nükleer Santrali vakit kaybetmeden tahliye edildi. Kıyı bölgelerinde yaşayan insanlar tsunami ihtimaline karşı önceden uyarıldı. Yani yalnızca doğa değil, insanoğlu da bu kez daha hazırlıklıydı.
Hatırlayalım: 2011’deki Japonya depreminde deniz tabanında bir kilometre uzunluğunda dev bir kırık oluşmuş, dalgalar 40 metreye kadar ulaşmış ve 19 binden fazla insan yaşamını yitirmişti.
Bu kez aynı büyüklükte olmasa da benzer bir tehlike yaşanabilirdi. Ancak hem depremin doğası hem de insanların hazırlığı sayesinde bu kez felaketin eşiğinden dönüldü.
Belki de çıkarmamız gereken en büyük ders bu: Doğa sürprizlerle dolu olabilir, ama bilim ve hazırlık, bu sürprizleri felakete dönüşmeden karşılamanın tek yolu.
Kaynak: NTV
