Geniş bir coğrafyada yaşıyorlar
Birincil derecede hayvan ölüleriyle beslendikleri için doğanın temizlik görevlileri olarak bilinen kara akbabalar ülkemizde geniş bir coğrafi alanda yayılım gösteriyor. Kara akbabalar üzerine bilimsel çalışmaların yetersiz olduğunu fark eden Şafak Arslan, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Yaban Hayatı Ekolojisi ve Yönetimi Anabilim Dalı’ndaki yüksek lisansının bitirme tezinin konusunu kara akbabalar olarak belirledi. Dünya ekosisteminde sayıları hızla azalarak küresel popülasyonu tehdit altında girmek üzere olan kara akbabaların korunması için Türkiye’nin çeşitli yerlerinde doğa gözlemleri yapan Arslan, sayılarının bilinenin aksine daha fazla olduğunu belirtti. Arslan “Ülkemizde sayıları belli değildi. 2 yıl süren çalışmalarımız sonucu Bolu Köroğlu Dağları ağırlıklı olarak Türkiye’de en az 200 çift kara akbabanın ürediğini belirledik. Dönemsel olarak Türkiye’nin hemen her bölgesinde görülebilen kara akbabanın, Eskişehir’deki Türkmenbaba Dağı, Sündiken Dağları, Kızılcahamam, Ankara’nın kuzey ormanları ve Doğu Anadolu dağlarında ürediğini biliyoruz ama halen elimizde yeterli veri yok. Denizli-Afyon arasındaki Akdağ ve Acıgöl, Doğu Karadeniz Dağları, Sarıkamış Ormanları, Iğdır Ovası, Uşak ve Kütahya arasındaki Murat Dağları, Sarıyer Barajı, Yozgat Kazankaya, Ilgaz Dağı batısındaki Dikmen Dağı, Bursa Uludağ, Van Edremit, Ardahan Ormanı, Şemdinli Vadisi’nde de üreme veya yaşam alanı olabileceğini düşünüyoruz” dedi.
Kanat açıklığı 3 metre
Kara akbabanın kanat açıklığının 3 metreyi bulduğunu söyleyen Arslan, “Kara akbaba Avrupa’nın en büyük yırtıcı kuşu. Kara akbabaların temel besinini leşler oluşturur. Yuvalarını insandan uzak alanlara kurarlar. Kara akbabalar, çoğunlukla tek eşli ve geleneksel üreme alanlarına sadıktırlar. Gagaları sayesinde leşlerin derilerini kolayca açarlar. Diğer akbabalar, kuzgun ve karga türleri bu sayede beslenebilirler. Türkiye’de kara akbabanın popülasyonu çalışmaları yetersiz. Köroğlu Dağları, Ankara-Bolu sınırında ve yaban hayatı açısından oldukça zengin bir bölge ve Türkiye’nin en büyük kara akbaba üreme kolonisini barındırıyor. Avrupa’daki çoğu ülkeden daha fazla kara akbaba üreme kolonisine sahip. Köroğlu Dağları’ndaki tez çalışmasında 60 çift kara akbaba tespit ettik. Doğada önemli role sahip bu canlıların nesillerinin devam etmesini sağlamak doğa döngüleri için hayati önemde. Çünkü doğadaki her canlı sağlıklı ekosistem için vardır” dedi.
En büyük tehlike yaşam alanı daralması ve kimyasal zehir
Ekosistemini bu nadide canlıları için en büyük tehdidin yaşam alanı daralması olduğunu belirten Arslan, “Korumak ve neslinin devam etmesini istiyorsak yaşam alanlarını mutlaka korumalıyız. Üreme ve beslenme alanlarının korunması çok önemli. Anadolu’da geçmişte büyük sürüler halinde geleneksel otlatma yapılırdı. Geleneksel otlatma çok azaldı. Kapalı sistem otlatmada ölen bireyler gömüldüğü için kara akbabalar görülmüyor. En büyük tehditlerden biri ise zehirlenme. Tüm dünyada zehirlenme önemli bir tehdit. Yasak olmasına rağmen bazı bölgelerde kimyasal zehir kullanımı yoğun. Tarım ve hayvancılıkta kullanılan zehir, doğrudan ölüme neden olabiliyor ya da yumurtanın erken açılmasına neden olabiliyor. Süzülerek göç eden büyük kanatlı kuşlar için elektrik hatları az da olsa tehdit unsuru. Özellikle göç döneminde vadi içlerindeki elektrik hatları türler için tehdit içeriyor. Sonuçta tehditleri en aza indirmek hatta ortadan kaldırmak elimizde. Kara akbabaların yaşamlarını sağlıklı devam ettirmesi için çabalamalıyız” dedi.
