Dünyanın en büyük portresi

40 yıl önce Erzincan 59. Topçu Tugayı’nda askerliğini yapan ressam Mustafa Aydemir, birliğin üzerindeki Keşiş Dağı’na dünyanın en büyük insan portresi olarak Atatürk’ü nakşetmek istemişti. Tugay Komutanı Tuğgeneral Hidayet Güngör izniyle harekete geçen Aydemir, 3 bin  gönüllü askerle dağa Atatürk portresini doğal taşları kullanarak yapmıştı. Tuğgeneral Hidayet Güngör’ün eserin altına imza atması emrini uygulamayan ve erken terhis ödülünü de reddeden Aydemir,  askerliğini normal süresinde bitirmişti. Erzincan ile özdeşleşen ve uzaydaki uydulardan görülebilen portre aradan geçen 40 yıl içinde bozuldu.

“Askeri koruma kalkınca portreye saldırdılar”

Günümüze kadar gelmesine rağmen güneşin, depremlerin ve sellerin yıprattığı portrenin saldırıya uğradığını belirten eser sahibi Mustafa Aydemir, 2016 yılında askeriyenin portre üzerindeki korumayı kaldırdığını vurguladı. Aydemir, “Koruma kalkınca portreye saldırdılar ve portreyi oluşturan bin ton ağırlığındaki taş gibi ağır malzemeleri temellerinden sökerek dağdan yuvarlamışlar. 2017 yılında Erzincan Valiliği’nin isteğiyle geçici bir onarım yaptım ama kalıcı bir çözümle gelecek kuşaklara aktarılması gerekiyor. Otların biçilmesi ve üzerine boya dökülmesi yeterli korumayı sağlamıyor” dedi.

Verilen sözler tutulmadı

Tüm çabalara ve verilen sözlere rağmen toprağın üzerindeki geçici boyayla yapılan portrenin solduğunu ve üzerindeki yaban otlarının çoğaldığını belirten Aydemir,  hiç para harcanmadan yapılan bu eserin kurtarılması gerektiğini belirtti. İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Yüksek Resim Bölümü mezunu ressam Mustafa Aydemir; “3 bin askerin gönüllü enerjisiyle yapılan bu eser için dağlardaki doğal taşları insan zinciriyle topladık. Motor yağları ve fabrika atık kimyasallarını boya için kullandık. 7 bin 565 metrekare büyüklüğünde Atatürk portresi, Türk insanının gerektiğinde biraraya gelebilmesidir. Türk insanının yoktan var edebilmesi ve imecesidir. Uzaydan görülen tek Türk sanateserinin yaşaması için çabalamalıyız” diye konuştu.

Cumhuriyetin 100. yılına yetiştirmeliyiz

Büyük Taarruz ve 30 Ağustos Zafer Bayramı’nın 100’ncü yılında bu zaferi kazanan Atatürk’ün portresinin eriyip gitmesine izin verilmemesini isteyen Aydemir, “4 aylık şantiye çalışmasında çelik betonarme yapmak istiyorum. Erzincan İl Özel İdaresi ve Erzincan Valiliği  desteklerse 2023 yılında yani şanlı cumhuriyetimizin 100’üncü yılında portreyi layık olduğu şekilde yüzlerce yıl dayanacak sağlamlıkta yapmak istiyorum” diye konuştu.

Washington Smithsonien Müzesi’nin takdir ve övgüsü

Tamamı gönüllü askerlerin eğitimlerini aksatmadan dinlenme saatlerinde yaptığı portre, Kuzey Anadolu Fay (KAF) hattının tam üzerinde. Depremden az zarar görmesinin nedeni temelindeki gizli perde istinat duvarlarının ağırlığı dağıtması. Yağmur, kar ve seller içinde temel altlarına gizli drenajlar yapıldı. 176 metre boyundaki portre, 7 bin 565 metrekare alanda uygulandı. Portre, 600 ton taş, 250 ton beton, 220 ton boya ve 160 ton kum olmak üzere bin tondan daha fazla ağırlıkta. Portre 30 günde tamamlanırken 2009 yılında Washington Smithsonien Müzesi tarafından dünyanın en büyük ve 100 sıra dışı sanat eserinden biri seçilmişti. Portreyi yapan Mustafa Aydemir, Türkiye’deki ilk sualtı kazılarını 1977 yılında yapan Teksas Üniversitesi’nden Prof. Dr. George Bass ile batık gemiler üzerinde çalışmıştı. Aydemir ayrıca, Birinci Dünya Savaşı sürerken Kaş ve Kemer açıklarında dağ bataryasıyla biri uçak gemisi toplam 3 işgalci gemiyi batıran topçu subayı Mustafa Ertuğrul’un tarihimize kazandırılmasını sağlamıştı.  Trol ağlarına takılan antik amforalarla dünyanın en büyük koleksiyonunu oluşturan Aydemir, Türkiye’nin en büyük deniz müzesini kurmak için çabalıyor. Aydemir, portrenin yapımını ‘Dağdan Bakan Gözler’ adlı kitapla kamuoyuna anlatmıştı.