Kızıldeniz, Hint ve Pasifik Okyanusu gibi tropik sularda yaşamasına rağmen iklim değişikliğinin etkisiyle Akdeniz’e giren tehlikeli türlerden balon balığının kayıtlara geçen ilk saldırısı Ağustos 2019’da Mersin Anamur’da yaşanmıştı. Öldürücü zehri olduğu için Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yenilmesi yasaklanan balon balığını avladıktan sonra yediği iddia edilen 5 kişi zehirlendi. İzmir’den aldığı yükü İskenderun’a götüren M/V Ali Işık adlı kuru yük gemisindeki denizciler 27 Ocak günü Finike açıklarındayken birkaç tane balon balığı tutmuştu. Geminin ikinci kaptanı Muhammer Alak ve makine yağcısı Nazmiye Aldemir’in tuttuğu balıklar, Alak tarafından sonra yenilmek üzere geminin derin dondurucusuna konulmuştu. 30 Ocak sabahı İskenderun Metalurji Limanı’na ulaşan geminin ikinci kaptanı Muhammer Alak’ın isteğiyle geminin aşçısı Şahin Yılmaz’ın 2-3 tane balon balığını temizleyerek yemek için hazırladığı iddia edildi. Balon balığını ikinci kaptan Alak, baş çarkçı Asım Cort, aşçı Şahin Yılmaz ve makine yağcıları Nazmi Aldemir ile Cüneyt Keleş’in sabah 10.00 sıralarında yediği belirlendi. Balon balığını yiyen 5 kişiden ikinci kaptan Muhammer Alak’ın 13.00 sıralarında fenalaşmasıyla gemide büyük panik yaşandığı, kaptan Şerafettin Yılmaz’ın Alak’a kalp masajı ve oksijen takviyesi yaptığı öğrenildi.
1’i ağır 4 kişi de hastalandı
Kaptan Şerafettin Yılmaz’ın haber vermesiyle hemen gemiye çıkan Sahil Güvenlik Komutanlığı görevlileri, ikinci kaptan Muhammer Alak’ın hayatını kaybettiğini gördü. Balıktan yiyen ve zehirlenme şüphesi gösteren baş çarkçı Asım Cort, makine yağcısı Nazmi Aldemir ve aşçı Şahin yılmaz sahil güvenlik askerleri tarafından hemen İskenderun Devlet Hastanesi’ne kaldırıldı. Gemiye tekrar gelen sahil güvenlik ekibine ifade veren denizcilerden makine yağcısı Cüneyt Keleş’te balıktan küçük bir parça yediğini belirterek hastaneye gitmek istedi. Böylece 4 denizci İskenderun Devlet Hastanesi’nde tedavi altına alındı. Asım Cort, durumunun ciddiyetini koruması üzerine Adana’daki Çukurova Üniversitesi Hastanesi’ne kaldırıldı ve yoğun bakımda süren tedavisinin ardından taburcu edildi. Babalarının öldüğünü 30 Ocak’ta öğrendiklerini belirten Hakan Alak, babasının 2 yıl önce kalp ameliyatı geçirdiğini ama hiçbir sağlık sorununun olmadığını belirtti. Muhammer Alak’ın 50 yıldır denizlerde çalışan bir kaptan olduğunu ve Akdeniz ile Karadeniz arasında sefer yapan gemilerde çalıştığını belirten Hakan Alak, otopsi sonucu gelene kadar bekleyeceklerini belirtti. Alak, “Babam çok tecrübeli ve bilgili bir denizciydi. Olayın nasıl olduğunu bilmiyoruz. Otopsi sonucunu merakla bekliyoruz” dedi.
“Bu balık zehirli denize atın”
Aşçı Şahin Yılmaz, balığı tutan Alak’ın temizleyerek pişirmeye başladığını ve yemek istememesine rağmen hatırını kıramadığı için küçük bir parça aldığını söyledi. Kaptan Şerafettin Yılmaz ise, balığın zehirli olduğunu ve denize atılması gerektiği uyarısını yaptığını söyledi.
Henüz ilacı bulunamadı yasın yemeyin yedirmeyin
Balon Balığının asla yenilmemesi gerektiğini hatta evcil hayvanlar dahil hiçbir canlıya yedirilmemesi gerektiğini bir kez daha vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Selin Gamze Sümen, uyarıların hayati önem taşıdığını söyledi. Türk Deniz Araştırmaları Vakfı (TÜDAV) Yönetim Kurulu Üyesi Dr. Sümen, “Süveyş Kanalı üzerinden ülkemiz kıyılarına gelen tehlikeli deniz canlı türlerinden balon balığının ısırması sonucu yaralanma vakası daha önce bilimsel makalede yer almıştı. Bu günlerde ülkemizde balığın yenmesi sonucu hayatını kaybedenlerin haberleri gündeme gelmeye başladı. Balon balığı başta olmak üzere tüm zararlı deniz canlı türleri hakkındaki uyarılar mutlaka dikkate alınmalıdır. Kızıldeniz’den Süveyş kanalı üzerinden kıyılarımıza kadar gelen balon balığı kesici ön dişleriyle balıkçı ağlarına zarar verebilmektedir. Ayrıca yenmesi durumunda insan sağlığını tehdit edebilir. Balığın iç organlarından karaciğer, üreme organları, sindirim sisteminde Tetradotoksin adı verilen zehir bulunmaktadır. Temizlense bile zehri balığın diğer dokularına yayılabilir. Bu zehir ısıtılsa bile etkisini kaybetmez. Yani balık pişirilse bile zehir etkilidir” dedi.
Fotoğraf: Ferhan Coşkun
Bu zehir özellikle sinir sisteminde hücresel iletiyi engeller. Böylece vücutta farklı organlarda bulunan kas dokusunun sinirsel yolaklarla uyarılması gerçekleşemez. Kaslar uyarılamaz ve fonksiyonlarını kaybeder. Solunum kasları etkilenmesi ile solunum felci gelişir. Kişi ani solunum durması ile kaybedilir. Bilimsel yayınlarda balığın yenmesinden yaklaşık 30 dakika sonra ilk yakınmaların başladığından bahsedilir. Hafif olgularda, dudaklar, dil ve yutakta uyuşukluk, tat duyusunda değişiklik, sersemlik, baş ağrısı, baş dönmesi, terleme, tükürük miktarında artış, bulantı, kusma karın ağrısı, ishal görülür. Daha şiddetli olgularda ise felç, konuşma ve yutma güçlüğü, denge ve yürüme bozukluğu, reflekslerde artış, kan basıncında düzensizlik, kalpte ritm bozukluğu, deride döküntüler, morarma ve nefes darlığı, nöbet gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Balık yenmesinden şüphelenildiğinde mutlaka yoğun bakım hizmeti verilebilen hastaneye başvurulmalıdır. Bütün bu bahsedilen yakınma ve bulgular çoğu zaman müdahale edilse bile ölümle sonuçlanabilir. Bu nedenle balon balığı asla yenmemelidir hatta kuş, kedi, köpek gibi diğer canlılara da yedirilmemelidir. Balığın tüketilmesi ile ortaya çıkacak sorunlar sinir sisteminde felç benzeri etkiler yarattığından tedavisi kolay değildir. Zehri etkisiz hale getirerek insan sağlığını koruyabilecek herhangi bir ilaçta henüz bulunamadı” dedi.
