Deniz haydutluğu sinema sektörünün kalbi Hollywood’un son dönemde beslendiği en önemli konularından biri olmuştu. Saldırıya uğrayan ticari gemilerdeki can kayıplarına, büyük maddi kayıplar ve artan sigorta bedelleri de eklenince 2009 yılında çekilen Kaptan Phillips filminde soğukkanlı ve cesur kaptanı Tom Hanks canlandırmıştı. Gerçek bir yaşam öyküsünden esinlenerek beyaz perdeye uyarlanan filmin ardından, Kanadalı gazeteci Jay Bahadur’un Somali’de yaşadıkları, Evan Peters’ın başrolüyle 2017 yılında Somali Korsanları adıyla uyarlanmıştı.
Fantastik film dünyasının da malzeme kaynağı korsanlık Jack Sparrow tiplemesinin Johnny Deep canlandırmasıyla günlük hayatımıza sempatik şekilde girişi, deniz haydutluğunun efsanelerden popüler kültüre yansımasıydı. Osmanlı İmparatorluğunun yükseliş döneminde Akdeniz’i Türk gölü yapan Barbaros Hayrettin Paşa’da korsanlık geleneğinin verdiği cesaretle hareket etmişti. Şimdilerde ise korsanlık, nerede yapılırsa yapılsın bölgede yaşayan insanların geçim kaynaklarının genellikle sömürgeciler tarafından ellerinden alınmasıyla ortaya çıkan yasadışı bir örgütlenme. Balıkçılık, çiftçilik ya da madencilik gibi işleri ellerinden alınan yerel halkın denizlerde oluşturduğu organize suç örgütleri halen dünya deniz ticaretini tehdit ediyor. Bu yüzden Uluslararası Denizcilik Bürosu (IMB) uyarıyor. Korsanlık halen küresel bir tehdit.
Silahlı soygunlar ve korsanlar gemi mürettebatları için tehdit oluşturuyor. ‘’Denizciler, dünya denizlerinde korsan tehditleriyle yüzleşmeye devam ediyor.’’ diyen Uluslararası Denizcilik Örgütü’nün (IMB) raporuna göre; 2020 senesinin ilk 3 ayında 47 saldırı gerçekleşti. Geçen sene yılın aynı zamanlarında 38 saldırı olmuştu. Korsanlar, 2020 yılının ilk çeyreğinde 37 gemiyi ele geçirdiler. ‘Denizciler, dünya denizlerinde korsan tehditleriyle yüzleşmeye devam ediyor’ diyen Uluslararası Denizcilik Örgütü’nün (IMB) raporuna göre; 2020 senesinin ilk 3 ayında 47 saldırı gerçekleşti. Geçen sene yılın aynı zamanlarında 38 saldırı olmuştu. Korsanlar, 2020 yılının ilk çeyreğinde 37 gemiyi ele geçirdiler. Gine Körfezi, dünyada korsan faaliyetinin en etkin noktası olmaya devam ediyor. Karadan 45 ila 75 deniz mili uzaklıkta gerçekleşen 3 deniz kazasında toplam 17 mürettebat personeli bu sularda kaçırıldı. Uluslararası Denizcilik Bürosu (IMB) geçen yılın son ve bu yılın ilk çeyreğinde Somali’de hiçbir kaza ve kaçırılma vakasının yaşanmadığını gösteriyor. Ancak dünya genelinde saldırıların azaldığına dair bir işaret yok. IMB, armatörleri tetikte kalmaya ve uluslararası iş birliğini sürdürmeye teşvik ediyor.
Howlet: Tehditler halen gerçek
IMB direktörü Michael Howlett; ‘’Donanma devriyeleri, gemilerdeki güvenlik önlemleri ve otoriteler ile sağlanan şeffaf bilgi alışverişi, silahlı soygun ve korsanlık aktivitelerinin üzerine gitmeye yardım eden tüm faktörlerdir. ’Mürettebatlara yönelik tehditler, yine de hala gerçek. Mürettebat, ister istemez şiddet yanlısı çeteler veya fırsatçı silahlı soyguncularla yüz yüze geliyor. Gemi sahipleri endüstrinin en iyi uygulamalarını titizlikle takip etmeli ve nöbetleri sürdürmelidir. Yaklaşan bir korsan botunu tespit etmek genellikle saldırıyı önlemenin anahtarıdır’ dedi.
Gine Körfezi kaçırılmaları devam ediyor
Uluslararası Denizcilik Bürosu’nun Korsanlık Rapor Merkezi (PRC) 2020 yılının ilk çeyreğinde Gine körfezine yapılan 21 saldırı kaydetti. Bunlardan 12 tanesi karadan 70 deniz mili kadar uzaklıkta seyreden gemilerdi. Tüm gemi grupları risk altında ve failler genellikle silahlı. Sürat botları ile yaklaşıp, stok ve kargo çalmak veya mürettebat üyelerini fidye istemek için kaçırmak amacıyla gemiye çıkıyorlar.
2019’un tamamı boyunca 10 gemiye ateş açılırken, şimdiden 4 gemi Nijerya Özel Ekonomik Bölgesi’nde (EEZ) ateş açıldığına dair rapor edildi bile. Buna Brass’in 130 mil güneybatısındaki bir konteyner gemisi de dahil.
Sao Tome Adası’nın 102 deniz mili kuzeybatısında gerçekleşen diğer bir olayda, başka bir konteyner gemisine korsanlar tarafından çıkıldı. Mürettebat köprü üstüne geri çekildi ve alarm verdi. Uyarıyı almasının üzerine, Uluslararası Denizcilik Bürosu’nun Korsanlık Rapor Merkezi (PRC), gemi güvenli halene gelene ve mürettebat köprü üstünden çıkana kadar bölgesel otoriteler ve gemi operatörleri ile irtibat kurdu. ‘’IMB PRC, Gine Körfezi bölgesindeki bölgesel kıyı devleti müdahale ajanslarına ve uluslararası donanmalara olaya aktif olarak yanıt verdikleri için övgüde bulundu.’’ dedi Mr. Howlett. Gerçekleşen birçok başka olayın bildirilmemesi ile birlikte, IMB bölgedeki denizcilere, son zamanlarda yayınladıkları ‘’En İyi Yönetim Uygulamaları Batı Afrika WA’’yı takip etmelerini öneriyor.
Endonezya: Diyalog Kar Payı Öder
Deniz Polisi Devriye gemilerinin stratejik konuşlandırılması demirlemiş ve seyirdeki gemilere olan saldırıları almasıyla sonuçlandı. -IMB PRC ve Endonezya Deniz Polisi (IMP) arasındaki olumlu iş birliği sayesinde- 2020 yılının ilk çeyreğinde sadece 5 demirlemiş gemiye saldırıldığına dair rapor edildi. Bunlar genellikle alt seviye silahlı soygunlardı. IMP PRC durumu takip ediyor ve IMP’nin yanı sıra diğer bölgesel ve yerel otoriteler ile irtibat kurmaya devam ediyor.
Singapur Boğazları
2020’ninn ilk çeyreğinde 5 gemiye seyir halindeyken çıkıldı ancak 2019’un ilk çeyreğinde hiçbir saldırı rapor edilmemişti. Bu alt seviye silahlı soygun saldırıları, sıkışık sularda seyreden mürettebatın dikkatini dağıtıyor. Gerçekleşen bir olayda mürettebat, saldırganları depoya kilitlemeyi başardı ki bu onların tutuklanmasını sağladı.
Başka Bir Yerde
Ocak 2020’de Malezya’da bir balıkçı teknesine yapılan ve 5 kişinin de fidye için kaçırılmasıyla sonuçlanan saldırı, denizcilere yönelik bir diğer şiddet olayıydı. Mart ayında, Macapa Anchorage isminde bir bekçi görevindeyken bir grup soyguncu tarafından geçici olarak alıkonuldu. Bu sırada, Peru Callao’da demirleyen bir geminin stoklarını çalmak için çıkan soyguncular 9 mürettebatı alıkoydu. Olayda 2 mürettebat yaralandı. Callao 2019’un son çeyreğinde ve 2020 yılının ilk çeyreğinde toplam 5 olay rapor etti.
IMB Korsanlık Rapor Merkezi
1991’de kurulan IMB PRC’nin 24 saat görev yapan merkezi, korsan aktiviteleri ve silahlı soygunlar için bir irtibat notası olmaya devam ediyor. Bu merkez, gemilere sadece zamanında yardımcı olmakla kalmadı, ayrıca denizcilik endüstrisine, müdahale kuruluşlarına ve hükümetlere, doğrudan saldırı altındaki geminin kaptanından veya gemi sahibinden alınan haberleri şeffaf bir şekilde aktardı. IMB PRC’nin raporları yanıt ajansları aracılığı ile hızlıca iletmesi ve irtibat kurması, GMDSS Güvenlik Ağı Servisleri aracılığı ile yayınlanması ve gemilerin şirket güvenlik görevlilerine ücretsiz uyarı E-mailleri göndermesi, korsanlığa ve silahlı soygunlara karşı müdahaleye ve küresel çapta denizcilerin güvenliğine yardımcı oldu.
GÖKHAN KARAKAŞ- gkarakas1903@gmail.com
www.denizkartali.com
